- બદલાતા આબોહવાના કારણે કૃષિક્ષેત્રે વધુ અસર વર્તાઇ
- વર્ષ 2023 ભારત માટે અત્યાર સુધીનું બીજું સૌથી ગરમ વર્ષ: IMD
- ગરમી વધવાથી હૃદય, શ્વસન અને લીવર સંબંધિત રોગોનું જોખમ વધ્યું
ક્લાઈમેટ ચેન્જના કારણે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં ગરમી વધી છે. 2024 માટે આગાહી જાહેર કરતા, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ કહ્યું કે વર્ષ 2023 ભારત માટે અત્યાર સુધીનું બીજું સૌથી ગરમ વર્ષ રહ્યું છે. આ નિવેદનો આબોહવા પરિવર્તનની સતત વધતી જતી ખરાબ અસરોનો મજબૂત સંકેત છે.
વધતા તાપમાનની અસર હવે સર્વત્ર જોવા મળી રહી છે. તમે તમારા રોજિંદા જીવનમાં આના કેટલાક સંકેતો અનુભવો છો. કેદારનાથ ધામ, ગંગોત્રી, હરસિલ સહિત ઉત્તરાખંડના તમામ વિસ્તારોના પર્વતો હિમવર્ષા માટે તરસી રહ્યા છે. વધતી ગરમીના કારણે મકાઈ, ડાંગર અને ઘઉંના પાકની ઉપજને અસર થઈ રહી છે. વૈજ્ઞાનિક મોડલના આધારે, એવો અંદાજ છે કે મકાઈના પાકનું ઉત્પાદન 2030 સુધીમાં 24 ટકા અને ઘઉંનું ઉત્પાદન 2050 સુધીમાં 23 ટકા ઘટી શકે છે.
ગરમી વધવાથી હૃદય, શ્વસન અને લીવર સંબંધિત રોગોનું જોખમ
આરોગ્યની દૃષ્ટિએ વાત કરીએ તો વધતી ગરમી અનેક રોગોને આમંત્રણ આપી રહી છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશનનો અંદાજ છે કે ગરમી વધવાથી હૃદય, શ્વસન અને લીવર સંબંધિત રોગોનું જોખમ વધી શકે છે. ભારે ગરમી અને આબોહવા પરિવર્તનના પરિણામે લોકોને સ્થળાંતર કરવાની ફરજ પડી છે. તાપમાનમાં વધારો પાણી, જંગલો અને જમીનને પણ નુકસાન પહોંચાડી રહ્યો છે. ફોરેસ્ટ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (FSI)ના અહેવાલમાં બદલાતી હવામાનની પેટર્નની અસર સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, 1 નવેમ્બર, 2023થી 1 જાન્યુઆરી, 2024 વચ્ચે ઉત્તરાખંડમાં આગની 1006 ઘટનાઓ બની છે. નેચર જનરલમાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં ગ્લોબલ વોર્મિંગની વર્તમાન પરિસ્થિતિને કારણે, વાર્ષિક 100 અબજ કલાકો ગુમાવે છે.
જંગલમાં આગની ઘટનાઓ
કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત ફોરેસ્ટ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (FSI) મુજબ, ઉત્તરાખંડમાં 1 નવેમ્બર, 2023 થી 1 જાન્યુઆરી, 2024 વચ્ચે આગની 1006 ઘટનાઓ બની છે. ગયા વર્ષની તુલનામાં, તેમાં ઘણો વધારો થયો છે કારણ કે અગાઉના વર્ષોમાં સમાન સમયગાળા દરમિયાન આગની 556 જેટલી ઘટનાઓ બની હતી. ફોરેસ્ટ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (FSI) અનુસાર, આ શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન, ઉત્તરાખંડના લગભગ તમામ જિલ્લાઓમાં જંગલમાં આગ લાગી છે, જેમાં ઉત્તરકાશી, નૈનીતાલ, બાગેશ્વર, ટિહરી, દહેરાદૂન, પિથોરાગઢ, પૌરી અને અલ્મોડાનો સમાવેશ થાય છે. ફોરેસ્ટ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (FSI) અનુસાર, છેલ્લા બે મહિનામાં હિમાચલ પ્રદેશમાં સૌથી વધુ 1,199 જંગલોમાં આગની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. આ પછી ઉત્તરાખંડ 1,006, મધ્યપ્રદેશ 577, કર્ણાટક 434 અને મહારાષ્ટ્ર 445 પર છે.
ઘઉં અને ડાંગર પર અસર
બિહાર એગ્રીકલ્ચર યુનિવર્સિટીના એસોસિયેટ ડિરેક્ટર રિસર્ચ પ્રોફેસર ફિઝા અહેમદ કહે છે કે ક્લાઈમેટ ચેન્જની ખેતી પર મોટી અસર થઈ છે. મકાઈ જેવા પાકને કોઈપણ સંજોગોમાં અસર થશે કારણ કે તે તાપમાન અને ભેજ પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે. તેમના અનુમાન મુજબ, 2030 સુધીમાં મકાઈના પાકના ઉત્પાદનમાં 24 ટકાનો ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. તેના કારણે ઘઉંને પણ ભારે અસર થઈ રહી છે. તેમનું કહેવું છે કે જો તાપમાનમાં ચાર ડિગ્રી સેન્ટીગ્રેડનો વધારો થશે તો ઘઉંના ઉત્પાદનને પચાસ ટકા સુધી અસર થઈ શકે છે.
