- રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ટ્રમ્પે કહ્યું, કે જે નાટો સભ્ય દેશો સંરક્ષણ પર ખર્ચ કરવામાં સંકોચ કરે છે
- ચૂંટણી રેલી દરમિયાન દક્ષિણ કેરોલિનામાં આપ્યુ હતુ નિવેદન
- 20 દેશો નાટો દ્વારા નિર્ધારિત જૂના ખર્ચના લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શક્યા નથી
ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નિવેદને માત્ર અમેરિકન રાજકારણ જ નહીં, પરંતુ વ્હાઇટ હાઉસ, નાટોના વડાઓ અને સભ્ય દેશોને પણ ચોંકાવી દીધા છે.તેઓએ રશિયન રાષ્ટ્રપતિને તેમના પર હુમલો કરવાનું કહેશે. ટ્રમ્પ આવું કેમ કહી રહ્યા છે, આની પાછળ શું છે. નાણાકીય ગણતરી?ફરી એકવાર રિપબ્લિકન પાર્ટી વતી અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બનવાની દાવેદારી કરી રહેલા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાના રસપ્રદ નિવેદનોને કારણે ચર્ચામાં છે
દક્ષિણ કેરોલિના
ગત શનિવારે તેઓ ચૂંટણી રેલી માટે દક્ષિણ કેરોલિનામાં હતા. આ દરમિયાન તેમણે કહ્યું કે, જો તેઓ આ વખતે રાષ્ટ્રપતિ બનશે તો તેઓ નાટો દેશો પર હુમલો કરવા માટે રશિયાને પ્રોત્સાહિત કરશે જે રૂપિયા નથી આપતા. ટ્રમ્પના નિવેદનનો સાદો અર્થ એ છે, કે પહેલા પૈસા ઉપાડો, પછી સુરક્ષા મેળવો.આવું કહીને ટ્રમ્પે 31 દેશોના સંગઠન નાટોના અસલી પાયા પર પ્રહાર કર્યો. પછી શું, તરત જ સંસ્થાના વડા જેન્સ સ્ટોલેનબર્ગે નિવેદન બહાર પાડયુ કે, અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં કોણ પણ જીતે, યુએસ નાટોનું સાથી રહેશે.
વ્હાઈટ હાઉસ પણ ભડકયુ
સ્ટોલેનબર્ગે ટ્રમ્પનું નામ ન લીધું પરંતુ કહ્યું કે, આવા કોઈપણ સૂચન માત્ર અમેરિકા માટે જ નહીં પરંતુ યુરોપના દેશો માટે પણ સુરક્ષા સંકટ સર્જશે. બીજી તરફ વ્હાઇટ હાઉસે પણ ટ્રમ્પના નિવેદનને ભયાનક અને અયોગ્ય ગણાવ્યું હતું. બિડેનની પ્રતિક્રિયા પણ આની આસપાસ હતી.સવાલ એ છે કે ટ્રમ્પ જે પૈસા અને ખર્ચની વાત કરી રહ્યા છે તે શું છે? નાટોનું બજેટ શું છે? બધા સભ્ય દેશો આના પર કેટલો ખર્ચ કરે છે?
2% લક્ષ્ય
નાટોના સભ્ય દેશો વચ્ચે ભંડોળનો મુદ્દો ઘણો જૂનો છે. શીત યુદ્ધના અંત પછી, નાટો દેશોએ તેમના સંરક્ષણ બજેટમાં ભારે ઘટાડો કર્યો હતો. પરંતુ 2014 માં, રશિયાએ ક્રિમીઆ પર કબજો કર્યો, ત્યારબાદ યુરોપના આ દેશોએ સુરક્ષાને લઈને નવી ચિંતા વ્યક્ત કરવાનું શરૂ કર્યું.તે જ વર્ષે, નાટોએ નિર્ણય લીધો કે તમામ સભ્ય દેશોએ એક દાયકાની અંદર તેમના સંરક્ષણ ખર્ચને જીડીપીના 2 ટકા સુધી વધારશે. આ લક્ષ્યાંક આગામી દસ વર્ષમાં પૂરો કરવાનો હતો, પરંતુ નાટોના આ સૈન્ય ભંડોળમાં નાણાં ખર્ચવામાં આ દેશો ખચકાટ અનુભવતા હતા.
નાટો દેશો પહોચ્યા નહી લક્ષ્ય સુધી
20 દેશો નાટો દ્વારા નિર્ધારિત જૂના ખર્ચના લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શક્યા નથી. છેલ્લી વખત, 2014 માં, જ્યારે નાટોએ દરેક પૈસો પતાવટ કર્યો, તે ફક્ત ક્રિમીઆ વિશે હતું. આ વખતે તે યુક્રેન પણ જોઈ શકે છે.લિથુઆનિયા યુરોપનો એક દેશ છે, ગયા વર્ષે જુલાઈમાં તેની રાજધાની વિલ્નિયસમાં નાટો સમિટ યોજાઈ હતી. અહીં સહયોગી દેશો વચ્ચે એક સમજૂતી થઈ હતી કે, તમામ તેમના જીડીપીના ઓછામાં ઓછા 2 ટકા સૈન્ય પર ખર્ચ કરશે.
મૂંઝવણમાં ન પડો
આ વખતે ઓછામાં ઓછા 2 પર સર્વસંમતિ સધાઈ હતી, ગત વખતે તેને 2 પર લઈ જવાની વાત થઈ હતી.વર્ષ2014 માં, ફક્ત 3 નાટો દેશો તેમના સંરક્ષણ બજેટના લક્ષ્યોને પૂર્ણ કરવામાં સક્ષમ હતા.વર્ષ 2022માં આ સંખ્યા 7 દેશો પર પહોંચી અને કુલ 11 દેશોએ વર્ષ 2023માં આમ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેનો અર્થ એ છે કે હજુ પણ 20 દેશો એવા છે જે નાટોના સૈન્ય ફંડને એટલા પૈસા નથી આપી રહ્યા. અથવા તો નાટોએ નક્કી કર્યા મુજબ સંરક્ષણ પાછળ ખર્ચ કરી રહ્યા નથી. સ્વાભાવિક છે કે ટ્રમ્પ આ 20 દેશો તરફ ઈશારો કરતા હશે.
ઓછા બજેટ પર ખર્ચ
11 દેશો કે જેઓ તેમના જીડીપીના ઓછામાં ઓછા 2 ટકા બજેટ પર ખર્ચ કરે છે – અમેરિકા, બ્રિટન, હંગેરી, રોમાનિયા, સ્લોવાકિયા, ફિનલેન્ડ, ગ્રીસ, પોલેન્ડ, એસ્ટોનિયા, લિથુઆનિયા અને લાતવિયા.20 દેશો જે હજુ પણ સંરક્ષણ પર જીડીપીના ઓછામાં ઓછા 2 ટકા ખર્ચ નથી કરી રહ્યા – બેલ્જિયમ, કેનેડા, ડેનમાર્ક, ફ્રાન્સ, આઇસલેન્ડ, ઇટાલી, પોર્ટુગલ, લક્ઝમબર્ગ, નોર્વે, નેધરલેન્ડ, તુર્કી, જર્મની, સ્પેન, ચેક રિપબ્લિક, બલ્ગેરિયા, સ્લોવેનિયા, અલ્બેનિયા, ક્રોએશિયા, મોન્ટેનેગ્રો, ઉત્તર મેસેડોનિયા.ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સંરક્ષણ પર જીડીપીના ઓછામાં ઓછા 2 ટકા ખર્ચ કરવાના લક્ષ્યના લાંબા સમયથી સમર્થક છે. 2016ની રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં તેમણે ત્યાં સુધી કહ્યું હતું કે જો ગઠબંધન ભાગીદારો 2 ટકાના લક્ષ્યને પૂરા નહીં કરે તો અમેરિકા નાટો ગઠબંધનમાંથી બહાર આવી શકે છે.
