અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડૉનાલ્ડ ટ્રંપના કડક વલણ અને કાયદાકીય ફારફારના કારણે દુનિયાની રાજનીતિમાં હલચલ જોવા મળી રહી છે. તેમના દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયોથી નવા જ તર્ક-વિતર્ક સર્જાઇ રહ્યા છે. હવે અમેરિકાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓમાંથી હટી જવા મુદ્દે નિર્ણય કર્યો છે. અમેરિકાના આ નિર્ણયો તેની આર્થિક સ્થિતી અને અર્થતંત્ર પર મોટી અસર પેદા કરી શકે છે.
અમેરિકાના નિર્ણયોની અસર
અમેરિકાના આ નિર્ણયોના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વપૂર્ણ બદલાવ થઇ શકે છે. પ્રથમ તો એ કે બહુપક્ષીય સહયોગ નબળો થઇ શકે છે. જેના કારણે વૈશ્વિક સમસ્યાઓનું સમાધાન અને મુશ્કેલી વધી જશે. તો બીજું પાસું એ છે કે, ચીન અને રશિયાને ફાયદો મળી શકે છે. કારણે અમેરિકાની ગેરહાજરીમાં તે પોતાની પકડ મજબૂત કરી શકે છે. અને ત્રીજુ કારણ એ છે કે વૈશ્વિક વેપાર અને અર્થવ્યવસ્થા પ્રભાવિત થઇ શકે છે. કારણે અમેરિકા જી-20માં એક પ્રમુખ આર્થિક શક્તિ છે. ટ્રંપના નિર્ણયોના કારણે એક વાત તો સ્પષ્ટ છે કે, તંત્ર બહુપક્ષીય સંગઠનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમજૂતીને અમેરિકી સંપ્રભુતા માટે ખતરો માને છે. જેના કારણે અમેરિકાની ગ્લોબલ ઇમેજ કમજોર પડશે. અમેરિકન સરકારના આ નિર્ણયની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે. જો અમેરિકા આ પ્લેટફોર્મ પરથી ખસી જાય અથવા તેની ભૂમિકા મર્યાદિત કરે, તો તે ચીન અને અન્ય ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓને આંતરરાષ્ટ્રીય નિર્ણય લેવામાં વધુ પ્રભાવશાળી ભૂમિકા ભજવવાની મંજૂરી આપી શકે છે. અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ જાહેરાત કરી છે કે તેઓ દક્ષિણ આફ્રિકામાં યોજાનારી G-20 વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં હાજરી આપશે નહીં. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળનું યુએસ વહીવટીતંત્ર એક પછી એક આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો અને મંચોથી પોતાને દૂર કરી રહ્યું છે. હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે શું અમેરિકા G-20થી પણ અલગ થવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે?
પેરિસ ક્લાયમેટ એગ્રીમેન્ટ
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે જાન્યુઆરી 2025 માં WHO માંથી ખસી જવાની જાહેરાત કરી, તેને COVID-19 રોગચાળા દરમિયાન બિનઅસરકારક ગણાવ્યું. અમેરિકાએ અગાઉ આબોહવા પરિવર્તનનો સામનો કરવાના આ વૈશ્વિક પ્રયાસમાંથી ખસી જવાની જાહેરાત કરી હતી, અને હવે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ફરીથી તેમાંથી ખસી જવાનો નિર્ણય લીધો છે. અમેરિકાએ આ મહિને ફોરમ છોડી દીધું, તેના પર પક્ષપાતનો આરોપ મૂક્યો. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે તેના પહેલા કાર્યકાળ દરમિયાન જ ઓક્ટોબર 2017 માં અમેરિકાનું સભ્યપદ સમાપ્ત કર્યું. ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે આ સંગઠન ઇઝરાયલ વિરોધી છે.
શું અમેરિકા પણ G-20 થી અલગ થઈ જશે?
હવે જ્યારે અમેરિકાએ પોતાના વિદેશ મંત્રીને G-20 બેઠકમાં ન મોકલવાનો નિર્ણય લીધો છે, ત્યારે એવી અટકળો લગાવવામાં આવી રહી છે કે શું ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પણ આ આર્થિક મંચથી દૂર રહી શકે છે. G-20 વૈશ્વિક અર્થતંત્રને સ્થિર રાખવામાં સૌથી પ્રભાવશાળી જૂથોમાંનું એક છે, પરંતુ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સતત બહુપક્ષીય સંગઠનોની ભૂમિકા પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યું છે.
