2025માં, ભારતે સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. ઓપરેશન સિંદૂર પછી, દેશે સતત અસંખ્ય મિસાઇલોનું પરીક્ષણ કર્યું છે, નવી ટેકનોલોજી વિકસાવી છે અને તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓને નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચાડી છે.
ચાલો આ વર્ષે ભારતની સંરક્ષણ સિદ્ધિઓનું અન્વેષણ કરીએ.
હાયપરસોનિક ટેકનોલોજી
25 એપ્રિલ, 2025એ ભારત માટે ઐતિહાસિક દિવસ હતો. DRDO એ હૈદરાબાદમાં સ્ક્રેમજેટ-કનેક્ટ ટેસ્ટ ફેસિલિટી ખાતે 1,૦૦૦ સેકન્ડ (આશરે 16+ મિનિટ) માટે સ્ક્રેમજેટ એન્જિનનું પ્રથમ ગ્રાઉન્ડ ટેસ્ટ સફળતાપૂર્વક કર્યું.
આ સિદ્ધિ એ વાતનો પુરાવો છે કે ભારતે હાઇપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલ વિકસાવવા તરફ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. હાઇપરસોનિક મિસાઇલો ઝડપી, ઘાતક અને ટ્રેક કરવા માટે અત્યંત મુશ્કેલ છે – આધુનિક યુદ્ધમાં સંભવિત રીતે ગેમ-ચેન્જર.
24 કલાકમાં ત્રણ મિસાઇલ પરીક્ષણો
16-17 જુલાઈ, 2025 ભારતની ક્ષમતા માટે એક મજબૂત સંકેત હતો. માત્ર 24 કલાકમાં, દેશે ત્રણ મુખ્ય મિસાઇલોનું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કર્યું:
• પૃથ્વી-2 – એક ટૂંકી અંતરની બેલિસ્ટિક મિસાઇલ
• અગ્નિ-1 – એક ટૂંકી અંતરની બેલિસ્ટિક મિસાઇલ
• આકાશ-પ્રાઇમ – એક અદ્યતન હવાઈ સંરક્ષણ મિસાઇલ સિસ્ટમ
17 જુલાઈના રોજ, પૃથ્વી-2 અને અગ્નિ-1 બંને મિસાઇલોએ તેમના તમામ મિશન પરિમાણો અને તકનીકી વિશિષ્ટતાઓને સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી. આ પરીક્ષણોએ દર્શાવ્યું કે ભારતની ટૂંકી અને મધ્યમ અંતરની હડતાલ ક્ષમતા, ખાસ કરીને ઝડપી પ્રતિભાવ મિશન માટે, વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવી છે. 28 અને 29 જુલાઈ, 2025 ના રોજ, ભારતે સ્વદેશી પ્રલય બેલિસ્ટિક મિસાઇલના સતત બે સફળ પરીક્ષણો કર્યા.
પ્રલય મિસાઇલની વિશેષતાઓ:
• રેન્જ: 150-500 કિમી
• પેલોડ ક્ષમતા: 350-700 કિગ્રા
• ઉચ્ચ-ચોકસાઇવાળા પ્રહાર
આ મિસાઇલ અત્યંત ચોકસાઈ સાથે દુશ્મનના વ્યૂહાત્મક લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવામાં સક્ષમ છે. તે સરહદ સુરક્ષા, ઝડપી પ્રતિભાવ અને વ્યૂહાત્મક મિશનમાં ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ શસ્ત્ર બની ગયું છે.
આર્ટિલરી ફાયરપાવરમાં નોંધપાત્ર વધારો
એરો ઇન્ડિયા 2025 માં DRDO એ બીજી એક મહત્વપૂર્ણ સફળતા મેળવી. DRDO એ ભારતની અદ્યતન આર્ટિલરી ગન, ATAGS માટે રચાયેલ 155 mm રામજેટ આર્ટિલરી પ્રોજેક્ટાઇલનું અનાવરણ કર્યું. તેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે ATAGS ની રેન્જ 45 કિમીથી 80 કિમી સુધી વધારવાની તેની ક્ષમતા છે. આ ટેકનોલોજી ભારતીય આર્ટિલરીની શક્તિ, રેન્જ અને ઓપરેશનલ ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે, ખાસ કરીને સરહદ પર ઉચ્ચ-ચોકસાઈવાળા હુમલાઓ માટે.
સુપરફાસ્ટ મોડમાં DRDO: 138 સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સ પૂર્ણ
2025 માં માત્ર મિસાઇલો જ નહીં, DRDO એ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં કુલ 138 સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા છે.
આમાં શામેલ છે:
• મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ
• એર-ડિફેન્સ ટેકનોલોજી
• માર્ગદર્શિત શસ્ત્રો
• સોલિડ-ફ્યુઅલ રોકેટ ટેકનોલોજી
• નવી આર્ટિલરી સિસ્ટમ્સ
આ ડેટા દર્શાવે છે કે ભારત માત્ર પરીક્ષણો જ નહીં, પરંતુ સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી વિકાસને પણ મોટા પાયે ઝડપથી આગળ વધારી રહ્યું છે.
