ચીન બાદ હવે ભારતમાં પણ HMPV વાયરસના ત્રણ કેસ નોંધાયા છે. ત્રણેય કેસ નાના બાળકોમાં થયા છે. આ વાયરસને લઈને લોકોના મનમાં અનેક સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. શું ભારતમાં પણ ખતરો હશે? આવા અનેક સવાલોના જવાબ જાણકારો પાસેથી જાણવા મળે છે.
ચીન અને મલેશિયા બાદ હવે ભારતમાં હ્યુમન મેટાપ્યુમોવાયરસ (HMPV)ના ત્રણ કેસની પુષ્ટિ થઈ છે. બે કેસ કર્ણાટકના છે અને એક કેસ અમદાવાદ, ગુજરાતમાં નોંધાયો છે. આ ત્રણેય કેસ 2 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં નોંધાયા છે. ભારતમાં HMPV વાયરસના કેસ આવ્યા બાદ અહીં પણ ખતરો વધવાની ધારણા છે. કારણ કે ચીનમાં આ વાયરસ ઘણો ખતરનાક સાબિત થઈ રહ્યો છે.
શું ભારતમાં પણ આ વાયરસનો ખતરો હશે? શું આ વાયરસ પણ કોવિડ જેવો જ છે? આવા અનેક સવાલોના જવાબ જાણવા માટે FAIMA ડોક્ટર્સ એસોસિએશનના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અને હવે આશ્રયદાતા રોહન કૃષ્ણન માહિતી આપી છે.
હ્યુમન મેટાપ્યુમોવાયરસ (HMPV) શું છે?
ડો. રોહન ક્રિષ્નન સમજાવે છે કે હ્યુમન મેટાપ્યુમોવાયરસ (HMPV) એ એક વાયરસ છે જે શ્વસન સંબંધી રોગોનું કારણ બને છે. આ RSV અને ઓરીના વાયરસ જેવા જ જૂથનો વાયરસ છે. HMPV ના પ્રારંભિક લક્ષણો પણ આ વાયરસ જેવા જ છે. આમાં બાળકોને ઉધરસ, શરદી, તાવ અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ શકે છે. આ વાયરસના મોટાભાગના કેસો બાળકોમાં જોવા મળે છે અને તે પણ 5 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં વધુ જોવા મળે છે.
HMPV કેવી રીતે ફેલાય છે?
HMPV એ વાઇરસ ધરાવતી વ્યક્તિ સાથે સીધા સંપર્ક દ્વારા અથવા વાયરસથી દૂષિત વસ્તુઓને સ્પર્શ કરવાથી ફેલાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિની ઉધરસ અને છીંક દ્વારા, ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ અથવા બાળક સાથે હાથ મિલાવીને, ગળે લગાડવું વગેરે. આ ઉપરાંત, આ વાયરસ સપાટી અથવા દરવાજાના હેન્ડલ, કીબોર્ડ અથવા રમકડાં જેવી વસ્તુઓને સ્પર્શ કરવાથી પણ ફેલાય છે. જો આ સપાટીઓ પર વાયરસ હાજર છે અને તમે આ વસ્તુઓને સ્પર્શ કરો છો અને તમારા મોં કે નાક પર હાથ રાખો છો, તો વાયરસ શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે.
આ વાયરસનું પરીક્ષણ કેવી રીતે થાય છે?
સામાન્ય રીતે, HMPV પરીક્ષણ તમારા લક્ષણો અને તબીબી ઇતિહાસના આધારે કરવામાં આવે છે. આ માટે, નાક અથવા ગળામાંથી નમૂના લેવામાં આવે છે. સોફ્ટ ટિપ સ્ટીક (સ્વેબ) નો ઉપયોગ સેમ્પલિંગ માટે કરી શકાય છે (જેમ કે કોરોનામાં વપરાતા ટેસ્ટ) વાઈરસના સેમ્પલ લીધા પછી તેને ટેસ્ટિંગ માટે લેબમાં મોકલવામાં આવે છે.
HMPV ના ગંભીર લક્ષણો શું છે?
ડૉ. રોહન સમજાવે છે કે જો તમને અથવા તમારા બાળકને ઉંચો તાવ (103 ડિગ્રી ફેરનહીટ/40 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ), શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ત્વચા, હોઠ અથવા નખનો વાદળી રંગ (સાયનોસિસ) જેવા લક્ષણોનો અનુભવ થાય, તો તરત જ હોસ્પિટલમાં જવાની જરૂર છે.
શું HMPVથી ભારતમાં પણ ખતરો છે?
સામાન્ય ફ્લૂના તમામ કેસોમાંથી, 0.8 ટકા HMPV વાયરસને કારણે છે. એટલે કે, તે એક વાયરસ છે જે અસ્તિત્વમાં છે. પરંતુ આમાં ગભરાવાની જરૂર નથી. આ વાયરસથી સંક્રમિત મોટાભાગના બાળકોમાં હળવા લક્ષણો હોય છે. આ વાયરસ નવો પણ નથી. પહેલેથી જ અસ્તિત્વમાં છે. જે કેસ સામે આવ્યા છે તેનો કોઈ ટ્રાવેલ હિસ્ટ્રી નથી, જેનો અર્થ છે કે આ વાયરસ માત્ર ભારતમાં જ છે. આવી સ્થિતિમાં સાવચેત રહેવાની જરૂર છે, પરંતુ ગભરાવાની જરૂર નથી. બાળકો માટે જરૂરી તમામ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
શું આ વાયરસ કોવિડ જેટલો ખતરનાક છે?
કોવિડ અને એચએમપીવી બંને શ્વસન સમસ્યાઓનું કારણ બને છે, પરંતુ એચએમપીવી એક જૂનો વાયરસ છે અને તેના કેસો પહેલા પણ નોંધાયા છે. તે કોવિડ જેટલું ખતરનાક નથી, પરંતુ તેમ છતાં સાવચેત રહેવાની અને સાવચેતી રાખવાની જરૂર છે.
HMPV ને કેવી રીતે અટકાવવું
તમારા હાથને વારંવાર સાબુ અને પાણીથી ધોવા. જ્યારે તમે છીંકો કે ખાંસી કરો ત્યારે તમારા નાક અને મોંને ઢાંકો – તમારી કોણીથી, તમારા ખુલ્લા હાથથી નહીં. જો તમે બીમાર હોવ અને અન્યની આસપાસ રહેવાનું ટાળી ન શકો તો માસ્ક પહેરવાનું વિચારો. તમારા ચહેરા, આંખો, નાક અને મોંને સ્પર્શ કરવાનું ટાળો.
