વિશ્વવિખ્યાત હરાજી હાઉસ ‘સોથબી’એ બુદ્ધ સાથે સંકળાયેલા 334 નવિન અવશેષોનો સમુહ, જેને પિપરાહવા રત્ન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, ભારત સરકારના દબાણ અને કાનૂની કાર્યવાહી બાદ ભારતમાં પરત કર્યો છે. આ રત્નો મૂળ ઉત્તર પ્રદેશના પિપરાહવાના એક સ્તૂપમાં દફનાવવામાં આવ્યા હતા અને બુદ્ધના અવશેષોના પુનઃસ્થાપન વખતે, ભગવાન બુદ્ધના મૃત્યુ પછી આશરે 200 વર્ષ પછી, 480 ઇ.સ.પૂ. આસપાસ પ્રસાદ રૂપે રાખવામાં આવ્યા હતા. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રત્નો પાછા મળ્યા છે તે સાંસ્કૃતિક વારસા માટે ખુશીનો દિવસ ગણાવ્યો છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીની ઇન્સ્ટાગ્રામ પોસ્ટ
<script async src="
” charset=”utf-8″>” style=”position: static; visibility: visible; width: 550px; height: 672px; display: block; flex-grow: 1;” data-tweet-id=”1950483627323670760″>
<script async="" src="
” charset=”utf-8″>
પ્રધાનમંત્રીએ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર લખ્યું હતું કે દરેક ભારતીયને ગર્વ થશે કે પવિત્ર પિપરાહવા અવશેષો 127 વર્ષ પછી દેશમાં પરત ફર્યા છે. આ અવશેષો ભારતની બુદ્ધ સાથેની ગાઢ જોડાણ તથા તેમના ઉપદેશોનું પ્રતિબિંબ છે અને આ આપણી સંસ્કૃતિના રક્ષણ માટેની જવાબદારી પણ છે. આ સંગ્રહ બ્રિટિશ વર્તમાન અધિકારી અને કલાપ્રેમી પુરાતત્વવિદ્ વિલિયમ ક્લૈક્સ્ટન પેપ્પે દ્વારા શોધાયો હતો. 1878ના ભારતીય ટ્રેઝરી ઍક્ટ હેઠળ, બ્રિટિશ રાજે પેપ્પે પરિવાર પાસેથી જપ્ત કર્યા હતા, પરંતુ પરિવારને 1,800 રત્નોમાંથી પાંચમા ભાગ સુધી રાખવાની મંજૂરી હતી. અંશે, રત્નો કોલકાતાના મ્યુઝિયમમાં મોકલાયા હતા. પરિવારપુષ્તિ એ વાગોળાયેલા રત્નો હરાજી માટે સોથબી સુધી પહોંચ્યા, જે પુનઃ મે મહિનામાં હોંગકોંગમાં હરાજી થવા હતા.
આ સંગ્રહમાં ભગવાન બુદ્ધના અવશેષો પણ શામેલ
સંગ્રહમાં રહેલા હાડકાં અને રાખ સિયામ (હાલના થાઇલેન્ડ) ના બૌદ્ધ રાજા રાજા ચુલાલોંગકોર્નને ભેટમાં આપવામાં આવ્યા હતા. 100 મિલિયન હોંગકોંગ ડોલર (9.7 મિલિયન પાઉન્ડ) ની શરૂઆતી બોલી સાથે હરાજી થનારા આ રત્નોમાં બુદ્ધના અવશેષો સહિત હાડકાં, રાખ, ઍન્ટિક સોનાના ઘરેણાં અને અનેક કિંમતી પથ્થરો છે. રત્નોની હરાજીની જાહેરાત પછી, ભારતના સંસ્કૃતિ મંત્રાલયે સોથબી સામે કડક નોટિસ આપી અને રત્નોને ‘પવિત્ર શરીર’ તરીકે ગણવાસ જોઈએ, અવશેષોનું વેચાણએ નિયમ વિરુદ્ધ ગણાવાયું જોઈએ. સરકારના દબાણ બાદ સોથબી દ્વારા હરાજી રદ કરવામાં આવી હતી. પેપ્પે પરિવારના વંશજ ક્રિસ પેપ્પેએ દલીલ કરી કે બૌદ્ધ સમુદાયને આ અવશેષો ટ્રાન્સફર કરવાનો એ શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. તેમનું કહેવું હતું કે રત્નો ભૌતિક અવશેષ નહીં પણ પ્રસાદ છે અને તેમનિ માલિકી કાયદેસરની છે. સોથબીની વેબસાઇટ પર પેપ્પેએ જણાવ્યું હતું કે તેમને 2013માં અવશેષો વારસામાં મળ્યા હતા. તમામ કાર્યો હેઠળ હવે પિપરાહવા રત્નો ફરી ભારતમાં પહોંચી ગયા છે, જે દેશની ધર્મ, સંસ્કૃતિ અને અર્થ સાથે જોડાયેલા અનોખા વારસાનો ભાગ છે.
