રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ અને કતાર મ્યુઝિયમ્સે તાજેતરમાં એક મોટા કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જે અંતગર્ત ભારતમાં શાળા શિક્ષણ અને બાળકોની શીખવાની રીતમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન લાવી શકે છે. રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝના ડિરેક્ટર ઈશા અંબાણી અને કતાર મ્યુઝિયમ્સના ચેરપર્સન શેખા અલ માયાસા બિંત હમદ બિન ખલીફા અલ થાનીએ દોહામાં એક ખાસ બેઠકમાં 5 વર્ષના વ્યૂહાત્મક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
શું છે ‘મ્યુઝિયમ-ઇન-રેસિડેન્સ’?
ઉલ્લેખનીય છે કે શિક્ષણ હવે ફક્ત પુસ્તકો અને યાદ રાખવા સુધી મર્યાદિત થઈ ગયું છે, પરંતુ આ ભાગીદારીનો હેતુ આ માનસિકતા બદલવાનો છે. NMACC અને કતાર મ્યુઝિયમ સંયુક્ત રીતે ભારત અને કતાર બંનેમાં “મ્યુઝિયમ-ઇન-રેસિડેન્સ” કાર્યક્રમ શરૂ કરશે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, સંગ્રહાલયો હવે ફક્ત મુલાકાત લેવાના સ્થળો નહીં પણ શીખવાનું માધ્યમ પણ રહેશે. આ પહેલ હેઠળ કતારના પ્રખ્યાત DADU (ચિલ્ડ્રન્સ મ્યુઝિયમ ઓફ કતાર)ના નિષ્ણાતો ભારતની મુલાકાત લેશે અને બાળકો માટે “લાઈટ એટેલિયર” જેવા ખ્યાલો રજૂ કરશે. આ 3થી 7 વર્ષના બાળકો માટે એક અનોખો અનુભવ હશે, જ્યાં તેઓ રમત દ્વારા વિજ્ઞાન અને કલાની ઝીણવટનો અભ્યાસ કરી શકશે. આનો ઉદ્દેશ્ય બાળકોને રટણ દ્વારા શીખવાને બદલે રમત દ્વારા શીખવા માટે પ્રેરિત કરવાનો છે.
અભિયાનને ભારતના ગ્રામીણ અને દૂરના વિસ્તારો સુધી પહોંચાડવાનું આયોજન
આ કરારનું સૌથી મોટું પાસું એ છે કે તે મુંબઈ કે અન્ય મોટા શહેરોની મોંઘી શાળાઓ પૂરતું મર્યાદિત રહેશે નહીં. રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનના સમર્થનથી આ કાર્યક્રમ ભારતના ગ્રામીણ અને દૂરના વિસ્તારો સુધી પહોંચવાનું આયોજન છે. આ વિશ્વ કક્ષાની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ આંગણવાડીઓ અને સમુદાય કેન્દ્રોમાં પણ કરવામાં આવશે. આનો સીધો ફાયદો એવા બાળકોને થશે જેમને ઘણીવાર આધુનિક સુવિધાઓનો અભાવ હોય છે. વધુમાં, આ પહેલ ફક્ત બાળકો માટે જ નથી, પરંતુ શિક્ષકો માટે પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. કતાર મ્યુઝિયમના નિષ્ણાતો ભારતીય શિક્ષકો અને સ્વયંસેવકોને નવા સાધનો અને શિક્ષણ પદ્ધતિઓ શીખવશે, જેનાથી તેઓ વર્ગખંડમાં બાળકોને વધુ સારી રીતે માર્ગદર્શન આપી શકશે.
શિક્ષણને બોજ નહીં પણ સપનાઓને સાકાર કરવાનું સાધન બનાવવામાં આવશે: ઈશા અંબાણી
દોહામાં રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલયમાં કરાર પર હસ્તાક્ષર દરમિયાન ઈશા અંબાણીએ ભાર મૂક્યો કે સંસ્કૃતિ એ છે જ્યાંથી કલ્પના શરૂ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે NMACCનો ઉદ્દેશ્ય વિશ્વના શ્રેષ્ઠ વિચારો ભારતમાં લાવવાનો અને ભારતના સમૃદ્ધ વારસાને વિશ્વ સમક્ષ પ્રદર્શિત કરવાનો છે. આ ભાગીદારી એ જ વિઝનનો ભાગ છે, જ્યાં શિક્ષણને બોજ નહીં પણ સપનાઓને સાકાર કરવાનું સાધન બનાવવામાં આવશે. શેખા અલ માયાસાએ તેને “સંસ્કૃતિ વર્ષ” ની વારસો ગણાવતા કહ્યું કે આ પહેલ બાળકોને આત્મવિશ્વાસ અને સંવેદનશીલ બનવામાં મદદ કરશે. આ કરાર કતારના “નેશનલ વિઝન 2030” ના લક્ષ્યો સાથે પણ સુસંગત છે, જે માનવ વિકાસમાં રોકાણને પ્રાથમિકતા આપે છે. બંને સંસ્થાઓ વચ્ચેનો આ સંયુક્ત પ્રયાસ આગામી પાંચ વર્ષમાં ભારતના બાળપણ શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં એક નવો અધ્યાય લખી શકે છે.
