ઈન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ISRO) એ ગુરુવારે SpaDeX મિશન હેઠળ અવકાશમાં બે ઉપગ્રહોને ડોક કરવાનો ચોથો પ્રયાસ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યો. ઈસરોના જણાવ્યા અનુસાર આ પ્રયાસમાં વૈજ્ઞાનિકોને સફળતા મળી હતી. સ્પેડેક્સ મિશનની સફળતા બાદ ભારત આવું કરનાર વિશ્વનો ચોથો દેશ બની ગયો છે. અવકાશ ડોકીંગમાં નિપુણતા ભવિષ્યના માનવ મિશન અને આંતરગ્રહીય મિશનમાં મદદરૂપ સાબિત થશે.
અગાઉ, ISROએ 12 જાન્યુઆરીએ માહિતી આપી હતી કે સ્પેસ ડોકિંગ પ્રયોગ પ્રોજેક્ટ તેના લક્ષ્યની ખૂબ નજીક આવ્યા પછી પણ મિશન પૂર્ણ કરી શક્યું નથી. ઈસરોએ કહ્યું હતું કે બંને ઉપગ્રહો વચ્ચેનું અંતર 15 મીટરથી ઘટાડીને 3 મીટર કરવાનો પ્રયાસ સફળ રહ્યો હતો, ત્યારબાદ બંને ઉપગ્રહો એકબીજાથી દૂર થઈ ગયા હતા. ઈસરોએ કહ્યું હતું કે હવે ડેટા એનાલિસિસ બાદ ડોકીંગનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. ડોકીંગનો ત્રીજો પ્રયાસ 12 જાન્યુઆરીએ થયો હતો. આ પહેલા પણ ડોકીંગ પ્રક્રિયા બે વખત મુલતવી રાખવી પડી હતી.
ડોકીંગ પ્રક્રિયા
- અવકાશ ડોકીંગમાં, બે ઉપગ્રહો એકબીજાની નજીક આવે છે અને એક સાથે જોડાય છે.
- તે એક જટિલ તકનીકી પ્રક્રિયા છે, જેનો ઉપયોગ અવકાશ મિશનમાં થાય છે.
- ડોકીંગનો હેતુ ડેટા શેર કરવા, પાવર સ્ત્રોતોને જોડવા અથવા વિશેષ મિશન હાથ ધરવા માટે બે ઉપગ્રહોને એકબીજા સાથે જોડવાનો છે.
- સ્પેસ ડોકીંગ દરમિયાન, એક અવકાશયાનને બીજા અવકાશયાનની નજીક લાવવાનું હોય છે અને તેને નિયંત્રિત રીતે જોડવાનું હોય છે, જેથી કોઈ નુકસાન ન થાય.
SpaDeX મિશન શું છે?
- SpaDeX મિશનમાં બે ઉપગ્રહોનો સમાવેશ થાય છે. પ્રથમ ચેઝર અને બીજું લક્ષ્ય.
- ચેઝર સેટેલાઇટ ટાર્ગેટને પકડીને ડોક કરવાનો હતો.
- દરેક ઉપગ્રહનું વજન લગભગ 220 કિલો છે.
- આ ઉપગ્રહોને PSLV-C60 રોકેટ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવ્યા હતા.
- ઈસરોએ આ મિશન 30 ડિસેમ્બરે રાત્રે 10 વાગ્યે શ્રીહરિકોટાથી લોન્ચ કર્યું હતું.
- આ અંતર્ગત PSLV-C60 રોકેટ વડે બે અવકાશયાન પૃથ્વીથી 470 કિમી ઉપર તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા.
