- ઈસરો આજે એક નવો ઈતિહાસ રચ્યો
- આદિત્ય L-1 સૂર્યની નજીક તેના મુકામ પર પહોંચ્યું
- શ્રીહરિકોટાથી આદિત્ય-L1 અવકાશયાન સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું હતું
ISROએ ફરી એકવાર ઈતિહાસ રચ્યો છે. આજે એટલે કે શનિવારે, ISRO એ તેનું ‘આદિત્ય-L1’ અવકાશયાન સફળતાપૂર્વક પૃથ્વીથી લગભગ 15 લાખ કિલોમીટર દૂર લેંગ્રેસ પોઈન્ટ 1 પર હેલો ઓર્બિટમાં મૂક્યું છે. સૂર્યના અભ્યાસ માટે ગયા વર્ષે 2 સપ્ટેમ્બરે શ્રીહરિકોટાથી આદિત્ય L1 લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો.
ઈસરોએ આજે ફરી એકવાર મોટી સફળતા હાંસલ કરી છે. ISRO એ તેનું ‘આદિત્ય L1’ અવકાશયાન સફળતાપૂર્વક લેંગ્રેસ પોઈન્ટ ખાતે હેલો ઓબ્રીટમાં મૂક્યું છે. હવે આ વાહન હાલો ભ્રમણકક્ષામાં રહેશે અને સૂર્ય સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ માહિતી એકત્રિત કરશે અને તેને ઈસરોને આપશે. 2 સપ્ટેમ્બરના રોજ, ISROના PSLV-C57 એ સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટર (SDSC), શ્રીહરિકોટાના બીજા લોન્ચ પેડ પરથી આદિત્ય-L1 અવકાશયાન સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું. હવે તે આજે લગભગ 4 વાગ્યની આસપાસ નિશ્ચિત L1 પોઈન્ટ પર પહોંચ્યું છે. લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ 1 ની આસપાસ આદિત્યને પ્રભામંડળની ભ્રમણકક્ષામાં મૂકવાનું કાર્ય આજે હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. તમને જણાવી દઈએ કે L1 એ અવકાશમાં એક એવી જગ્યા છે જ્યાં સૂર્ય અને પૃથ્વીનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ સમાન છે.
આદિત્ય-L1ની યાત્રા કેવી રીતે પૂર્ણ થઈ?
2 સપ્ટેમ્બર 2023 ના રોજ લોન્ચ થયા પછી, આદિત્ય 16 દિવસ સુધી પૃથ્વીની આસપાસ પરિભ્રમણ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. આ સમયગાળા દરમિયાન ભ્રમણકક્ષા પાંચ વખત બદલાઈ હતી. જેથી આપણને યોગ્ય ગતિ મળે. ત્યારબાદ આદિત્યને ટ્રાન્સ-લેરેન્જિયન 1 ભ્રમણકક્ષામાં મોકલવામાં આવ્યો. અહીંથી 109 દિવસની લાંબી યાત્રા શરૂ થઈ. જેમ જેમ આદિત્ય L1 પર પહોંચ્યો કે તરત જ તેની ભ્રમણકક્ષાનો એક દાવપેચ કરવામાં આવ્યો જેથી તે L1 બિંદુની આસપાસ હેલો ભ્રમણકક્ષામાં ફરતો રહે.
આદિત્ય-એલ1 શું છે?
આદિત્ય-એલ1 એ ભારતની પ્રથમ અવકાશ આધારિત વેધશાળા છે. તેને સૂર્યથી એટલી દૂર સ્થિત કરવામાં આવશે કે તેને ગરમી લાગે પણ નુકસાન ન થાય. કારણ કે સૂર્યની સપાટીથી થોડે ઉપર ફોટોસ્ફિયરનું તાપમાન લગભગ 5500 ડિગ્રી સેલ્સિયસ છે. કેન્દ્રનું તાપમાન 1.5 કરોડ ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહે છે. આવી સ્થિતિમાં કોઈપણ વાહન કે અવકાશયાન માટે ત્યાં જવું શક્ય નથી.
આદિત્ય-L1 અવકાશયાન શું કરશે?
- સૌર તોફાન, સૌર તરંગો અને પૃથ્વીના વાતાવરણ પર તેમની શું અસર થાય છે તેના કારણો જાણશે.
- આદિત્ય સૂર્યના કોરોનાથી નીકળતી ગરમી અને ગરમ પવનોનો અભ્યાસ કરશે.
- સૌર પવનોના વિતરણ અને તાપમાનનો અભ્યાસ કરશે.
- સૌર વાતાવરણને સમજવાનો પ્રયત્ન કરશે.
શા માટે સૂર્યનો અભ્યાસ કરવો… આ મિશન શા માટે મહત્વનું છે?
- સૂર્ય આપણો તારો છે. તેમાંથી જ આપણા સૌરમંડળને ઊર્જા મળે છે.
- તેની ઉંમર લગભગ 450 કરોડ વર્ષ માનવામાં આવે છે. સૌર ઉર્જા વિના પૃથ્વી પર જીવન શક્ય નથી.
- આ સૂર્યમંડળના તમામ ગ્રહો સૂર્યના ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે સ્થિર છે.
ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન સૂર્યના કેન્દ્રમાં એટલે કે કોરમાં થાય છે. તેથી જ સૂર્ય ચારે બાજુ આગ ફેલાવતો દેખાય છે. સૂર્યનો અભ્યાસ કરો જેથી તેના કારણે સૂર્યમંડળના અન્ય ગ્રહોની સમજ પણ વધી શકે. સૂર્યના કારણે પૃથ્વી પર રેડિયેશન, ગરમી, ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને ચાર્જ થયેલા કણોનો સતત પ્રવાહ રહે છે. આ પ્રવાહને સૌર પવન કહેવામાં આવે છે. તેઓ ઉચ્ચ ઊર્જા પ્રોટોનથી બનેલા છે.
સૌર ચુંબકીય ક્ષેત્ર શોધાયું છે. જે ખૂબ જ વિસ્ફોટક છે
Coronal Mass Ejection (CME)ના કારણે સૌર વાવાઝોડાને કારણે પૃથ્વીને અનેક પ્રકારના નુકસાન થવાની આશંકા છે. તેથી અવકાશનું હવામાન જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે. આ હવામાન સૂર્યના કારણે વિકસે છે અને બગડે છે.
