ઇસરોનું વર્ષનું પ્રથમ સેટેલાઇટ મિશન ફેલ

હરિકોટામાં PSLV-C62 રોકેટ અન્વેષા સહિત ૧૫ સેટેલાઇટ લઇને ઉડાન ભરી હતી

ઇસરોનું વર્ષનું પ્રથમ સેટેલાઇટ મિશન ફેલ

મિશનના ત્રીજા સ્ટેજમાં ખામી સર્જાઇ, સમસ્યા આવી અને રોકેટની દિશા બદલાઇ ગઇ

અગ્ર ગુજરાત, રાજકોટ

ઈન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશનનું વર્ષનું પ્રથમ સેટેલાઈટ મિશન ફેલ થયું છે. સોમવારે સવારે 10:18 વાગ્યે આંધ્રપ્રદેશના હરિકોટામાં સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી PSLV-C62 રોકેટે અન્વેષા સહિત 15 સેટેલાઈટ લઈને ઉડાન ભરી હતી.

ઈસરોના જણાવ્યા મુજબ મિશનના ત્રીજા સ્ટેજમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાઈ હતી, જેના કારણે સેટેલાઈટ તેના નિર્ધારિત ઓર્બિટમાં સ્થાપિત થઈ શક્યો નહીં અને તે રસ્તો ભટકી ગયો હતો. ISROના વડા ડૉ. વી. નારાયણને એક નિવેદન જાહેરી કરીને કહ્યું, “ત્રીજા સ્ટેજમાં સમસ્યા આવી અને રોકેટની દિશા બદલાઈ ગઈ.

8 મહિના પહેલા, 18 મે, 2025ના રોજ, ISROનું PSLV-C61 મિશન પણ ટેકનિકલ ખામીને કારણે ત્રીજા સ્ટેજમાં ફેલ થયું હતું. આ મિશનમાં અર્થ ઓબ્જર્વેશન સેટેલાઈટને 524-કિમી સન-સિંક્રોનસ પોલર ઓર્બિટમાં સ્થાપિત કરવાનો હતો. ISROનું આ 101મું લોન્ચ મિશન હતું.

ISROએ એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં જણાવ્યું, PSLV-C62 મિશનના PS3 તબક્કાના અંતે એક મુશ્કેલી પડી છે. વિગતવાર તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે.

ઈસરોનું PSLV-C62 મિશન ફેલ થયું. ઈસરોના વડા વી. નારાયણને જણાવ્યું કે સેટેલાઈટ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યો. બીજો સ્ટેજ પણ સફળ રહ્યો, પરંતુ ત્રીજા સ્ટેજમાંથી ડેટા મેળવવાનું મુશ્કેલ બન્યું. તે રસ્તો ભટકી ગયું. મિશનનો ચોથો સ્ટેજ શરૂ થયો, પરંતુ તે પછી કોઈ અપડેટેડ ડેટા મળ્યા નહીં. અમે ડેટાનું વિશ્લેષણ કરી રહ્યા છીએ.

ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન (ISRO) આજે સવારે 10.18 વાગ્યે આંધ્ર પ્રદેશના શ્રીહરિકોટા ખાતેના સતીશ ધવન અંતરિક્ષ કેન્દ્રથી વર્ષ 2026નું પ્રથમ સેટેલાઇટ મિશન લોન્ચ કર્યો. આ લોન્ચ પોલર સેટેલાઇટ લોન્ચ વ્હીકલ (PSLV)-C62 દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો.

આ મિશનમાં કુલ 15 સેટેલાઇટ્સને અંતરિક્ષમાં મોકલવામાં આવ્યા. જેમાં અર્થ ઓબ્ઝર્વેશન સેટેલાઇટ અન્વેષા મુખ્ય છે, જેને પૃથ્વીથી લગભગ 600 કિલોમીટર ઉપર પોલર સન-સિંક્રોનસ પોલર ઓર્બિટમાં સ્થાપિત થશે.

અન્વેષા સેટેલાઇટને રક્ષા અનુસંધાન એવમ વિકાસ સંગઠન દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ અદ્યતન ઇમેજિંગ ક્ષમતાઓથી સજ્જ એક જાસૂસી (ગુપ્ત) સેટેલાઇટ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સચોટ દેખરેખ અને મેપિંગ કરવાનો છે. આ પૃથ્વીથી ઘણા સો કિલોમીટર ઉપર હોવા છતાં ઝાડીઓ, જંગલો અથવા બંકરોમાં છુપાયેલા દુશ્મનોની તસવીરો લઈ શકે છે.

15 સેટેલાઇટ્સમાં 7 ભારતીય અને 8 વિદેશી

આ મિશનને ન્યૂ સ્પેસ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (NSIL) પુરુ કરવાનું છે. NSIL, ISROની કોમર્શિયલ શાખા છે. આ PSLV રોકેટની કુલ 64મી ઉડાન પણ છે. આ અર્થ ઓબ્ઝર્વેશન સેટેલાઇટ બનાવવા અને તેના લોન્ચ માટેનું 9મું કોમર્શિયલ મિશન છે. જે 15 સેટેલાઇટ્સને લોન્ચ કરવામાં આવશે, તેમાં 7 ભારતીય અને 8 વિદેશી સેટેલાઇટ પણ સામેલ છે. હૈદરાબાદ સ્થિત ધ્રુવા સ્પેસ આ લોન્ચ દ્વારા પોતાના 7 સેટેલાઇટ્સ અંતરિક્ષમાં મોકલી રહી છે. 8 વિદેશી સેટેલાઇટ્સમાં ફ્રાન્સ, નેપાળ, બ્રાઝિલ અને યુકેના સેટેલાઇટ સામેલ છે.

ભારત અંતરિક્ષમાં પેટ્રોલ પંપ લોન્ચ કરી રહ્યું છે

આયુસેટ આ મિશનનો મુખ્ય ભાગ છે અને તેને ચેન્નાઈ સ્થિત સ્ટાર્ટઅપ ઓર્બિટએઇડ એરોસ્પેસ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યો હતો. સામાન્ય રીતે, સેટેલાઈટની ઓપરેશનલ લાઈફ તેમાં રહેલા ફ્યુઅલના પ્રમાણ પર મર્યાદિત હોય છે. એકવાર ફ્યુઅલ ખતમ થઈ જાય પછી, સેટેલાઈટ નકામો બની જાય છે અને ઘણીવાર સ્પેસનો કચરો બની જાય છે.

HRS ટેકનિક પર કામ કરે છે અન્વેષા સેટેલાઇટ

અન્વેષા સેટેલાઇટ, ‘હાઇપરસ્પેક્ટ્રલ રિમોટ સેન્સિંગ’ એટલે કે HRS ટેકનિક પર કામ કરે છે, જે પ્રકાશના વધુ સ્પેક્ટ્રમને ડિટેક્ટ કરે છે. એટલે કે આ કેટલાક જ રંગોને બદલે પ્રકાશના સેંકડો ઝીણા રંગોને પકડી શકે છે. આ સેટેલાઇટ જે ઝીણા રંગોને ડિટેક્ટ કરે છે, તેનાથી એ જાણી શકાય છે કે તસવીર ખરેખર કઈ વસ્તુની છે. આ એક એવા સ્કેનર જેવું છે, જે અલગ-અલગ પ્રકારની માટી, છોડ, માનવીય હિલચાલ અથવા કોઈપણ વસ્તુને તેની અલગ ચમકથી ઓળખી શકે છે.

ડિફેન્સ સેક્ટર માટે ફાયદાકારક

• સેટેલાઇટનો ઉપયોગ જંગલ, ખાણકામની દેખરેખ, ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના ઉત્સર્જનને માપવા જેવા કાર્યોમાં થાય છે. ખરેખરમાં, તે સેનાઓ માટે એક ગુપ્ત હથિયાર તરીકે કામ કરે છે.
• સેનાનું ટેન્ક કોઈ વિસ્તારમાંથી પસાર થઈ શકે છે કે નહીં, તે જાણવા માટે HRS દ્વારા તે વિસ્તારની માટીનો પ્રકાર ડિટેક્ટ કરી શકાય છે. જો ક્યાંક રણની કે ચીકણી માટી હોય, તો તે અગાઉથી જણાવી દેશે.
• ઘણીવાર જંગલી વિસ્તારોમાં ઝાડીઓ પાછળ છુપાવવું સરળ હોય છે. જો કોઈ ઝાડીમાં દુશ્મન સેનાનો કોઈ જવાન કે નદીના પાણી નીચે કોઈ હથિયાર છુપાયેલું હોય, તો HRS ટેકનિક તેને શોધી શકે છે.