અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચૂંટણી લડતી વખતે વૈશ્વિક સ્તરે ટેરિફ પ્લાન લાગુ કરવાનું વચન આપ્યું હતું. જે ટ્રમ્પ દ્વારા પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેમના દ્વારા જાહેર કરાયેલ ટેરિફ પ્લાન 2 એપ્રિલ, 2025 થી અમલી બન્યો હતો. આ ટેરિફ પ્લાન, જેને ‘રિસિપ્રોકલ ટેરિફ’ અથવા ‘મ્યુચ્યુઅલ ટેરિફ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, યુ.એસ.ની નિકાસ પર ઊંચા ટેરિફ લાદતા દેશો પર પ્રત્યાઘાતી ટેરિફ લાદવા માટે રચાયેલ છે.
ટ્રમ્પે તેમના ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન અને સત્તા સંભાળ્યા પછી વારંવાર ભાર મૂક્યો હતો કે તેઓ યુએસ અર્થતંત્રને મજબૂત કરવા અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને સુરક્ષિત કરવા માટે ટેરિફનો ઉપયોગ કરશે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ ટેરિફ પ્લાન પાછળ કોણ છે? આની પાછળનું મગજ પીટર નાવારોનું છે, જે અમેરિકાના અગ્રણી અર્થશાસ્ત્રી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રમુખપદ દરમિયાન વેપાર નીતિ ઘડવામાં નાવારો મુખ્ય વ્યક્તિ છે.
ટ્રમ્પના વરિષ્ઠ સલાહકાર
પીટર નાવારો ટ્રમ્પના બીજા વહીવટમાં વેપાર અને ઉત્પાદન પર વરિષ્ઠ સલાહકાર તરીકે સેવા આપે છે. નાવારોએ 20 જાન્યુઆરી, 2025 ના રોજ આ ભૂમિકા સ્વીકારી, ટ્રમ્પ 4 ડિસેમ્બર, 2024 ના રોજ પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા. નાવારોને ટ્રમ્પની આક્રમક ટેરિફ વ્યૂહરચના પાછળના બૌદ્ધિક બળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. નવારોને રાષ્ટ્રપતિના સંરક્ષણવાદી વેપાર એજન્ડા પાછળનું ‘મુખ્ય મગજ’ પણ કહેવાય છે. તેમનો પ્રભાવ અમેરિકન ઉત્પાદનને વેગ આપવા, વેપાર ખાધ ઘટાડવા અને અન્ય દેશો, ખાસ કરીને ચીન દ્વારા અન્યાયી વેપાર પ્રથા બંધ કરવાનો હતો.
અર્થશાસ્ત્રમાં પીએચડી કર્યું છે
નાવારોનો જન્મ 15 જુલાઈ, 1949ના રોજ મેસેચ્યુસેટ્સમાં થયો હતો. તેમણે હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી અર્થશાસ્ત્રમાં પીએચડીની ડિગ્રી મેળવી. રાજકારણમાં પ્રવેશતા પહેલા, તેઓ યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, ઇર્વિનમાં અર્થશાસ્ત્ર અને જાહેર નીતિના પ્રોફેસર હતા. તેમની શૈક્ષણિક કારકિર્દી દરમિયાન નાવારોએ ‘ધ કમિંગ ચાઈના વોર્સ’ (2006) અને ‘ડેથ બાય ચાઈના’ (2011) જેવા પુસ્તકો લખ્યા. આ પુસ્તકોમાં તેમણે ચીનની આર્થિક નીતિઓની ટીકા કરી છે. તેમના વિચારો ટ્રમ્પની ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ ફિલસૂફીને અનુરૂપ હતા. આ કારણોસર, ટ્રમ્પે 2016ના પ્રચાર દરમિયાન નાવારોને વેપાર સલાહકાર તરીકે જોડ્યા અને તે પછી તેમને સરકારમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાઓ મળી.
નાવારોના ઈશારા પર ચીન
નવારોનું ધ્યાન મુખ્યત્વે અમેરિકાના સૌથી મોટા આર્થિક હરીફ ચીન સાથેના વ્યવહાર પર હતું. તેમની વેપાર નીતિઓનો હેતુ ચીનના પ્રભાવનો સામનો કરવાનો છે. ભારત, એક મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક ખેલાડી હોવા છતાં, ચીન, કેનેડા અથવા મેક્સિકો જેવા નવારોના ટેરિફ પ્લાનનું કેન્દ્રિય લક્ષ્ય નથી.જો કે, નેવારોના પારસ્પરિક ટેરિફથી ભારત પણ પરોક્ષ રીતે પ્રભાવિત થયું છે. ઉદાહરણ તરીકે, ભારત કેટલીક યુએસ નિકાસ પર (દા.ત., કૃષિ ઉત્પાદનો અને ઉત્પાદિત માલસામાન) પર ઊંચા ટેરિફ લાદે છે, જે સામાન્ય રીતે નીચા ટેરિફની તુલનામાં યુએસ ભારતીય આયાત પર લાદે છે. પરંતુ નવા ટેરિફ પ્લાનમાં નેવારોએ આવા અસંતુલનને સુધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. જો કે, આનાથી યુએસ-ભારતના વેપાર સંબંધો પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
