એક તરફ ન્યુઝીલેન્ડ ક્રિકેટ ટીમ ફાઈનલમાં જગ્યા બનાવીને ટી-20 વર્લ્ડ કપની તૈયારી કરી રહી છે. બીજી તરફ દેશના રાજકારણમાં મોટી ઉથલપાથલ મચી ગઈ છે. બ્રિટનમાં ન્યુઝીલેન્ડના હાઈ કમિશનર ફિલ ગોફને તેમના પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. આ કાર્યવાહી તેમના નિવેદન બાદ કરવામાં આવી છે જેમાં તેમણે પૂર્વ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ઈતિહાસના જ્ઞાન પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. આ નિર્ણય બાદ ન્યુઝીલેન્ડની વિદેશ નીતિને લઈને દેશમાં જોરદાર ચર્ચા છેડાઈ છે.
વાસ્તવમાં ફિલ ગોફે લંડનમાં આયોજિત પેનલ ચર્ચા દરમિયાન યુક્રેન યુદ્ધની સ્થિતિની સરખામણી 1938ના મ્યુનિક કરાર સાથે કરી હતી, જેના હેઠળ હિટલરની આગેવાની હેઠળના નાઝી જર્મનીને ચેકોસ્લોવાકિયાના ભાગો પર કબજો કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ જ સંદર્ભમાં, તેમણે કહ્યું કે ચર્ચિલે 1938માં બ્રિટિશ સંસદમાં વડા પ્રધાન નેવિલ ચેમ્બરલેનને કહ્યું હતું કે, ‘તમારી પાસે યુદ્ધ અને અપમાન વચ્ચેની પસંદગી હતી. તમે અપમાન પસંદ કર્યું, પરંતુ તમને હજુ પણ યુદ્ધ થયું.’ આ પછી ગોફે પૂછ્યું, ‘રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ચર્ચિલની પ્રતિમા ઓવલ ઓફિસમાં ફરીથી સ્થાપિત કરી હતી, પરંતુ શું તેઓ ખરેખર ઇતિહાસને સમજે છે?’
વિદેશ મંત્રીએ કાર્યવાહી કરી
તેમના નિવેદન પછી, ન્યુઝીલેન્ડના વિદેશ પ્રધાન વિન્સ્ટન પીટર્સે કડક વલણ અપનાવ્યું હતું અને ગોફનું પદ ચાલુ રાખવું અશક્ય ગણાવ્યું હતું. પીટર્સે કહ્યું કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી પદ ધરાવે છે, ત્યારે તે સરકાર અને તેની નીતિઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. “તમે તમારા વિચારો મુક્તપણે વ્યક્ત કરી શકતા નથી. તમે ન્યુઝીલેન્ડનો ચહેરો છો,” તેણે કહ્યું. આ વિવાદ બાદ ન્યુઝીલેન્ડના વિદેશ મંત્રાલયે પણ પુષ્ટિ કરી છે કે ફિલ ગોફને હટાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવામાં આવી છે અને તેના દેશમાં પરત ફરવા અંગે વાતચીત ચાલી રહી છે. જોકે, મંત્રાલયે આ મુદ્દે વધુ ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
ફિલ ગોફની બરતરફીની ચર્ચા
ફિલ ગોફની બરતરફી પર દેશમાં આકરી પ્રતિક્રિયા જોવા મળી રહી છે. ન્યુઝીલેન્ડના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન હેલેન ક્લાર્કે આ નિર્ણયની ટીકા કરી અને તેને “ખૂબ જ નબળું બહાનું” ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે તાજેતરમાં મ્યુનિક સુરક્ષા પરિષદમાં પણ આવી જ ઐતિહાસિક સરખામણી કરવામાં આવી હતી, જેમાં યુએસના ઉપપ્રમુખ જેડી વેન્સ સહિત ઘણા વૈશ્વિક નેતાઓએ હાજરી આપી હતી.
ફિલ ગોફની રાજકીય કારકિર્દી લાંબી અને પ્રભાવશાળી રહી છે. બ્રિટનમાં હાઈ કમિશનર બનતા પહેલા તેઓ ન્યુઝીલેન્ડ સરકારમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ મંત્રાલયોની જવાબદારી નિભાવી ચૂક્યા છે. આ ઉપરાંત તેઓ બે ટર્મ ઓકલેન્ડના મેયર તરીકે પણ રહી ચૂક્યા છે. તેમની બરતરફીથી ન્યુઝીલેન્ડના રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
ન્યુઝીલેન્ડની વિદેશ નીતિ પર પ્રશ્નો ઉભા થયા
આ ઘટનાક્રમે ન્યુઝીલેન્ડની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ વિશે નવી ચર્ચાને વેગ આપ્યો છે. શું રાજદ્વારીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચોમાં મુક્તપણે તેમના મંતવ્યો વ્યક્ત કરવાનો અધિકાર છે? શું ન્યુઝીલેન્ડ અમેરિકા જેવા શક્તિશાળી દેશોની ટીકા ટાળવા માટે તેના રાજદ્વારીઓ પર આવા નિયંત્રણો લાદી શકે છે? આ સવાલો હવે ન્યુઝીલેન્ડના સ્થાનિક રાજકારણમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યા છે. હાલમાં ન્યુઝીલેન્ડની જનતા અને રાજકીય વિશ્લેષકોની નજર સરકારની આગામી પ્રતિક્રિયા પર ટકેલી છે. શું આ માત્ર રાજદ્વારી ભૂલ હતી કે સરકારની નીતિઓ પ્રત્યે કડકાઈ બતાવવાનો પ્રયાસ? આ પ્રશ્નોના જવાબો આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.
