- સુપ્રીમ કોર્ટમાં કુલ 22 અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી
- જેના પર સતત 16 દિવસ સુધી મેરેથોન સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી
- સુરક્ષા દળોને કડક સૂચના આપવામાં આવી છે
જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવવાના નિર્ણય વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓ પર આજે બંધારણીય બેંચ પોતાનો ચુકાદો આપ્યો છે.જમ્મુ-કાશ્મીર પર કેન્દ્રનો નિર્ણય યથાવત રહેશે. જમ્મુ કાશ્મીર પર કેન્દ્રનો નિર્ણય સુપ્રીમે યથાવત રાખ્યો છે. આર્ટિકલ 370 હટાવવાનો કેન્દ્રનો નિર્ણય યથાવત રહેશે. 5 ઓગસ્ટ 2019નો કેન્દ્રનો આદેશ યથાવત રહેશે. આર્ટિકલ 370 એક અસ્થાયી જોગવાઇ હતીઃ સુપ્રીમ કોર્ટ. રાષ્ટ્રપતિ શાસનમાં કેન્દ્ર નિર્ણય લઇ શકે છે, જમ્મુ કાશ્મીરમાં ભારતનું બંધારણ જ ચાલશે. જમ્મુ કાશ્મીર ભારતનું અભિન્ન અંગ છે અને રહેશે. વિલય બાદ જમ્મુ કાશ્મીર સ્વતંત્ર રાજ્ય નથી. જમ્મુ કાશ્મીર કરતા ભારતનું સંવિધાન ઉચ્ચ, સરકારના ફેંસલાની યોગ્યતા પર દખલ દેવાથી ઈનકાર, બંધારણીય શક્તિઓનો યોગ્ય ઉપયોગ થવો જોઇએ, આટલા વર્ષો પછી માન્યતા પર ચર્ચા યોગ્ય નહી.
સુપ્રીં કોર્ટમાં કુલ 22 અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેના પર સતત 16 દિવસ સુધી મેરેથોન સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આજે નિર્ણયને લઈને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સુરક્ષા વધારી દેવામાં આવી હતી. સુરક્ષા દળોને કડક સૂચના આપવામાં આવી છે. સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેંચે આ મામલાની સુનાવણી કર્યા બાદ ઘણા સમય પહેલા પોતાનો નિર્ણય સુરક્ષિત રાખ્યો હતો.
5 ઓગસ્ટ, 2019 ના રોજ, મોદી સરકારે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાંથી કલમ 370ની અસર નાબૂદ કરી, અને રાજ્યને બે ભાગો, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખમાં વિભાજિત કરી અને બંનેને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવ્યા. કેન્દ્રના આ નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં 23 અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી, જે તમામની સુનાવણી બાદ કોર્ટે સપ્ટેમ્બરમાં નિર્ણય સુરક્ષિત રાખ્યો હતો. 370 નાબૂદ કર્યાના 4 વર્ષ, 4 મહિના અને 6 દિવસ પછી, આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પાંચ જજો જસ્ટિસ ડીવાય ચંદ્રચુડ, જસ્ટિસ સંજય કિશન કૌલ, જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના, જસ્ટિસ બીઆર ગવઈ અને જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની બેન્ચે ચુકાદો આપ્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયની મુખ્ય વાત
– રાષ્ટ્રપતિ પાસે કલમ 370 હટાવવાનો અધિકાર છે. કલમ 370 હટાવવાનો નિર્ણય બંધારણીય રીતે સાચો હતો.
– બંધારણની તમામ જોગવાઈઓ જમ્મુ-કાશ્મીરને લાગુ પડે છે. આ નિર્ણય જમ્મુ-કાશ્મીરના એકીકરણ માટે હતો.
– કલમ 370 હટાવવામાં કોઈ દ્વેષ નથી.
– જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વહેલી ચૂંટણી માટે પગલાં લેવા જોઈએ. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 30 સપ્ટેમ્બર 2024 સુધીમાં ચૂંટણી યોજવી જોઈએ.
– જમ્મુ-કાશ્મીરમાં રાજ્યનો દરજ્જો જલ્દીથી પુનઃસ્થાપિત થવો જોઈએ.
– કલમ 370 અસ્થાયી જોગવાઈ હતી. જમ્મુ કાશ્મીર ભારતનો અભિન્ન અંગ છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં કોઈ આંતરિક સાર્વભૌમત્વ નથી.
– સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે લદ્દાખને અલગ કરવાનો નિર્ણય કાયદેસર હતો.
CJIએ કહ્યું- જમ્મુ-કાશ્મીર ભારતનું અભિન્ન અંગ છે
CJI માને છે કે કલમ 370 નાબૂદ કરવાની જાહેરાત માન્ય હતી કે નહીં તે હવે સંબંધિત નથી. CJI એ ડિસેમ્બર 2018 માં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં લાદવામાં આવેલા રાષ્ટ્રપતિ શાસનની માન્યતા પર શાસન કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો કારણ કે તેને અરજદારો દ્વારા ખાસ પડકારવામાં આવ્યો ન હતો. CJI ચંદ્રચુડે કહ્યું, આટલા વર્ષો પછી માન્યતા પર ચર્ચા યોગ્ય નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી યોજવા નિર્દેશ આપ્યા છે
સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 30 સપ્ટેમ્બર 2024 સુધીમાં વિધાનસભા ચૂંટણી કરાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. CJI DY ચંદ્રચુડે કહ્યું, ‘અમે નિર્દેશ કરીએ છીએ કે પગલાં લેવામાં આવે જેથી કરીને સપ્ટેમ્બર 2024 સુધીમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરની વિધાનસભામાં ચૂંટણી યોજવામાં આવે અને રાજ્યનો દરજ્જો શક્ય તેટલી વહેલી તકે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે.’
CJIએ કહ્યું, જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવે છે, ત્યારે રાજ્યોમાં સંઘની શક્તિઓ પર મર્યાદાઓ હોય છે. તેની ઘોષણા હેઠળ, રાજ્ય વતી કેન્દ્ર દ્વારા લેવામાં આવેલા દરેક નિર્ણયને કાયદાકીય પડકારનો સામનો કરવો પડી શકે નહીં. તેનાથી અરાજકતા ફેલાઈ શકે છે. CJI એ રાષ્ટ્રપતિ શાસન દરમિયાન કેન્દ્ર દ્વારા કરવામાં આવેલી ઉલટાવી શકાય તેવી કાર્યવાહી સામેની અરજી ફગાવી દીધી. CJIએ કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે પિટિશનની અરજીને ફગાવી દીધી છે કે રાષ્ટ્રપતિ શાસન દરમિયાન કેન્દ્ર દ્વારા કોઈ ઉલટાવી શકાય તેવું પગલું ન લઈ શકાય.
જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં કોઈ આંતરિક સાર્વભૌમત્વ નથી
ચુકાદો સંભળાવતા CJIએ કહ્યું કે, કલમ 370 અસ્થાયી જોગવાઈ હતી. જમ્મુ કાશ્મીર ભારતનો અભિન્ન અંગ છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં કોઈ આંતરિક સાર્વભૌમત્વ નથી. CJIએ કહ્યું, જમ્મુ-કાશ્મીરના બંધારણમાં સાર્વભૌમત્વનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી. જો કે, ભારતના બંધારણની પ્રસ્તાવનામાં તેનો ઉલ્લેખ છે. જ્યારે ભારતીય બંધારણ અસ્તિત્વમાં આવ્યું, ત્યારે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં કલમ 370 લાગુ થઈ.
CJIએ કહ્યું- રાષ્ટ્રપતિ પાસે 370 નાબૂદ કરવાનો અધિકાર છે
CJIએ કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે કલમ 370 નાબૂદ કરવાનો અધિકાર છે. વિધાનસભાના વિસર્જન પછી પણ રાષ્ટ્રપતિ પાસે સત્તા ચાલુ રહે છે.
ડીવાય ચંદ્રચુડે કહ્યું કે ત્રણ નિર્ણયો થશે
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડીવાય ચંદ્રચુડે કહ્યું કે ત્રણ નિર્ણયો આવશે. એક સીજેઆઈ દ્વારા, એક જસ્ટિસ ગવઈ અને સૂર્યકાંત દ્વારા. જસ્ટિસ એસકે કૌલે કામચલાઉ અભિપ્રાય આપ્યો છે. જ્યારે જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના બંને નિર્ણયો સાથે સહમત હતા.
