તમિલનાડુની એમકે સ્ટાલિન સરકારે ત્રણ ભાષાના વિવાદ વચ્ચે રાજ્યના બજેટ લોગોમાં ચલણ પ્રતીક ₹ને તમિલ અક્ષર “રુ” થી બદલી નાખ્યો છે. બજેટમાં, ₹ નું પ્રતીક ரூ સાથે લખાયેલું છે. તમિલનાડુના નાણામંત્રી થંગમ થેન્નારાસુ 2025-26 માટેનું બજેટ રજૂ કરવાના છે. આ પગલું પહેલા પણ લેવામાં આવ્યું હતુ. લોગોમાં તમિલ શબ્દ ‘રુબાઈ’નો પહેલો અક્ષર ‘રુ’ હતો, જે સ્થાનિક ભાષામાં ભારતીય ચલણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. લોગો પર “એવરીથિંગ ફોર એવરીવન” પણ લખેલું હતું, જે શાસક ડીએમકેના સમાવેશી શાસન મોડેલના દાવાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ચલણના પ્રતીક બદલવાના નિયમો
તમિલનાડુમાં એમકે સ્ટાલિન સરકારે રાજ્યના બજેટ લોગોમાં રૂપિયાના પ્રતીક ₹ને તમિલ અક્ષર ‘ரூ’ થી બદલી નાખ્યો છે. આ નિર્ણય વિવાદોથી ઘેરાયેલો રહ્યો છે. આ અંગે વિવિધ રાજકીય પક્ષો તરફથી મિશ્ર પ્રતિભાવ જોવા મળ્યો છે. મુખ્યમંત્રી એમકે સ્ટાલિન દ્વારા નાણાકીય વર્ષ 2025-2026 માટે તમિલનાડુ બજેટનો લોગો બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. જે રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે અને તેના પર વિવિધ પ્રતિક્રિયાઓ આવી રહી છે, પરંતુ શું સીએમ સ્ટાલિનનો આ નિર્ણય સાચો છે કે અનૈતિક? તેમના નિયમો અને કાયદા શું છે ?
રૂપિયાના પ્રતીકમાં ફેરફારનો પહેલો કિસ્સો
તમિલનાડુ દ્વારા રૂપિયાના પ્રતીકમાં ફેરફારનો આ પહેલો કિસ્સો છે. આ પહેલા કોઈ રાજ્ય સરકારે આવું પગલું ભર્યું ન હતું. એ સ્પષ્ટ છે કે રૂપિયાના પ્રતીકમાં ફેરફાર અંગે કેન્દ્ર તરફથી કોઈ સ્પષ્ટ નિયમો કે સૂચનાઓ નથી. આવી સ્થિતિમાં, તમિલનાડુ સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા આ પગલાને કાયદાનું ઉલ્લંઘન કહી શકાય નહીં. આ પગલાને કોર્ટમાં પડકારવામાં આવી શકે છે અને સ્પષ્ટતા માંગી શકાય છે તે ચોક્કસ છે. સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ અભિષેક રાયના મતે, જો રૂપિયાના પ્રતીક ₹ ને રાષ્ટ્રીય પ્રતીક તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હોત, તો ફક્ત કેન્દ્ર સરકારને જ તેમાં કોઈપણ ફેરફાર કરવાનો અધિકાર હોત, પરંતુ રૂપિયાનું પ્રતીક રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોની યાદીમાં નથી.
રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોની ડિઝાઇનમાં કયા ફેરફારો કરી શકાય છે?
તેમણે કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય પ્રતીકમાં ફેરફાર અંગે ભારતીય રાષ્ટ્રીય પ્રતીક અધિનિયમ 2005 અસ્તિત્વમાં છે. બાદમાં આ કાયદાને 2007 માં અપડેટ કરવામાં આવ્યો. કાયદાની કલમ 6(2)(f)મુજબ, સરકાર પાસે રાષ્ટ્રીય પ્રતીકની ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરવાની સત્તા છે. આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે, જો જરૂર પડે તો, કેન્દ્ર સરકાર પાસે રાષ્ટ્રીય પ્રતીકમાં જરૂરી ફેરફાર કરવાની સત્તા છે. આ કાયદા હેઠળ, ફક્ત રાષ્ટ્રીય પ્રતીકની ડિઝાઇન બદલી શકાય છે. સમગ્ર ડિઝાઇન બદલી શકાતી નથી. જો કે, ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે કેન્દ્ર સરકાર પાસે માત્ર રાષ્ટ્રીય પ્રતીકની ડિઝાઇન બદલવાની સત્તા નથી. પરંતુ તે સમગ્ર રાષ્ટ્રીય પ્રતીકને પણ બદલી શકે છે.
