- 29 ડિસેમ્બરથી, મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં 5-8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નીચે ગગડી ગયું હતું
- જેના કારણે હાડ થીજાવતી ઠંડી પડી હતી
- 12 થી 17 જાન્યુઆરી વચ્ચે, ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના ઘણા વિસ્તારોમાં લઘુત્તમ તાપમાન જોવા મળ્યું
વર્ષ 2024માં ઉત્તર ભારતમાં ઠંડીના સ્વરૂપમાં થોડો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. આ વખતે પહાડો પરથી બરફ ગાયબ છે, મેદાની વિસ્તારોમાં વરસાદ નથી પણ ઠંડીએ મુશ્કેલી સર્જી છે. આ વખતે ઉત્તર ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં તીવ્ર ઠંડીનું મોજું છે. અહીં, 29 ડિસેમ્બરથી, મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં 5-8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નીચે ગગડી ગયું હતું, જેના કારણે હાડ થીજાવતી ઠંડી પડી હતી.
25 ડિસેમ્બરથી ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં ખૂબ ગાઢ ધુમ્મસને કારણે હવામાનની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ
29 ડિસેમ્બરથી, સૂર્ય સતત ગાયબ રહ્યો અને શીત લહેર અને ધુમ્મસ તેમની ટોચ પર રહ્યું. 7-8 જાન્યુઆરી દરમિયાન થોડી રાહત અનુભવાઈ હતી, જે વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સથી પ્રભાવિત હતી, પરંતુ 8 જાન્યુઆરી પછી, તે જ ઠંડીની સ્થિતિ પાછી આવી હતી. આ સાથે, 12 થી 17 જાન્યુઆરી વચ્ચે, ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના ઘણા વિસ્તારોમાં લઘુત્તમ તાપમાન જોવા મળ્યું હતું. તાપમાન 4 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી નીચે ગયું હતું.
25 ડિસેમ્બરથી ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં ખૂબ ગાઢ ધુમ્મસને કારણે હવામાનની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ છે. 14 જાન્યુઆરીએ ધુમ્મસની ચાદર તેની ટોચે પહોંચી હતી, જેણે ઉત્તર ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં અમૃતસરથી ડિબ્રુગઢ અને હરિયાણા, દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં દૃશ્યતા શૂન્ય સુધી ઘટાડી હતી. હવામાન વિભાગે શિયાળાના વાતાવરણ માટે ત્રણ મુખ્ય કારણો દર્શાવ્યા હતા. તેમાં ઉત્તરપશ્ચિમ ભારત પર કોઈપણ સક્રિય પશ્ચિમી વિક્ષેપનો અભાવ, પ્રવર્તમાન અલ નીનો સ્થિતિ અને મજબૂત જેટ પ્રવાહનો સમાવેશ થાય છે.
વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની કમી
સામાન્ય રીતે ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં ડિસેમ્બરથી જાન્યુઆરી સુધી 5-7 વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ જોવા મળે છે. જે જામી જતી ઠંડીમાં ઘટાડો કરે છે. જો કે, આ શિયાળામાં આવી વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ ગેરહાજર હતી. આ વખતે માત્ર બે વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ જોવા મળ્યા હતા. એક ડિસેમ્બરમાં અને બીજી જાન્યુઆરીમાં, જેની અસર ગુજરાત, ઉત્તર મહારાષ્ટ્ર, પૂર્વ રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશ સુધી મર્યાદિત હતી. આ ઉપરાંત પશ્ચિમ હિમાલય વિસ્તારમાં સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદને કારણે કડકડતી ઠંડીમાં વધુ વધારો થયો છે. આ પ્રદેશમાં વરસાદ અને હિમવર્ષામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જે સરેરાશ કરતાં લગભગ 80% ઓછો હતો, જેના કારણે શીત લહેરની તીવ્રતા વધી હતી.
અલ નિનોની અસર
પશ્ચિમી વિક્ષેપમાં ઘટાડો વિષુવવૃત્તીય પેસિફિક મહાસાગર પર પ્રવર્તમાન અલ નીનોની સ્થિતિને પણ આભારી છે. આ ઘટના ઉત્તર ભારતમાં ઓછા ઠંડા મોજાના દિવસોને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે વર્તમાન સિઝનમાં પણ નોંધનીય છે.
મજબૂત જેટ પ્રવાહ
આ બધા સિવાય ઉત્તર ભારતમાં દરિયાની સપાટીથી 12 કિમીની ઊંચાઈએ લગભગ 250-320 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે ફૂંકાતા જોરદાર જેટ સ્ટ્રીમ પવનોએ ઠંડીમાં વધારો કર્યો છે. મજબૂત જેટ સ્ટ્રીમ પેટર્ન ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે, જેના પરિણામે ઉત્તર ભારતમાં આગામી થોડા દિવસો સુધી સતત ઠંડી રહેશે.
