સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ કોણ બની શકે છે અને તેની પ્રક્રિયા શુ છે તથા કોના નામ રેસમાં છે. તેના વિશે જાણીએ.
UN સભ્ય દેશ દ્વારા ઉમેદવારી કરાવવાની રહેશે
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર એટલે UNના આગામી મહાસચિવ કોણ બનશે. તે મામલે સત્તાવાર ચર્ચાઓ શરુ કરવામાં આવી છે. 1 જાન્યુઆરી 2027 માટે શરુ થનાર પાંચ વર્ષના કાર્યકાળ માટે ચૂંટણી પ્રક્રિયા આગામી વર્ષે પૂર્ણ થશે. આ માટે ઉમેદવાર નોંધણી પ્રક્રિયા મંગળવારથી સત્તાવાર રૂપે શરુ કરાઇ છે. હાલમાં આ પદની કમાન એન્ટોનિયો ગુટેરસના હાથમાં છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, કોઇપણ દેશનો નાગરિક સીધી રીતે ઉમેદવારી નોંધાવી શકતો નથી. તેને કોઇ UN સભ્ય દેશ દ્વારા ઉમેદવારી કરાવવાની રહેશે.
કોણ ઉતર્યું છે મેદાનમાં ?
1. રાફેલ ગ્રોસી: આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીના વડા રાફેલ ગ્રોસીએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે, તેઓ ચૂંટણી લડશે. તેઓ 2019થી IAEAના ડિરેક્ટર-જનરલ તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે. તેઓ એક અનુભવી આર્જેન્ટિનાના રાજદ્વારી છે. તેમનું નામ લાંબા સમયથી સંભવિત યાદીમાં હતું, અને હવે તે સત્તાવાર છે.
2. રેબેકા ગ્રિનસ્પન: કોસ્ટા રિકાના ભૂતપૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ, રેબેકા ગ્રિનસ્પનને પણ તેમના દેશ દ્વારા નામાંકિત કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ હાલમાં યુએન કમિશન ઓન ટ્રેડ એન્ડ ડેવલપમેન્ટના સેક્રેટરી-જનરલ છે. તેમની ટેકનિકલ કુશળતા અને વૈશ્વિક આર્થિક મુદ્દાઓની સમજ તેમને એક મજબૂત દાવેદાર બનાવે છે.
3. મિશેલ બેચેલેટ: ચિલીના રાષ્ટ્રપતિ ગેબ્રિયલ બોરિકે જાહેરાત કરી છે કે ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મિશેલ બેચેલેટને સત્તાવાર રીતે નામાંકિત કરવામાં આવશે. મિશેલ બેચેલેટ ચિલીના પ્રથમ મહિલા રાષ્ટ્રપતિ છે, જેમણે બે વાર રાષ્ટ્રપતિ પદ સંભાળ્યું છે. તેમણે 2018-2022 સુધી યુએન માનવ અધિકારો માટે હાઇ કમિશનર તરીકે સેવા આપી હતી અને 2010-2013 સુધી યુએન મહિલાનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.
UN સેક્રેટરી-જનરલની પસંદગી કેવી રીતે થાય છે?
સુરક્ષા પરિષદ અને મહાસભા અહીં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. સુરક્ષા પરિષદ ગુપ્ત મતદાન દ્વારા ઉમેદવારોનું મૂલ્યાંકન કરે છે. દરેક સભ્ય રાષ્ટ્ર પાસે પ્રોત્સાહન આપવા, નિરાશ કરવા અથવા દૂર રહેવાનો વિકલ્પ છે. પાંચ કાયમી સભ્યો, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, રશિયા, ચીન, બ્રિટન અને ફ્રાન્સ, કોઈપણ નામાંકનને વીટો કરી શકે છે. તેમના મતપત્રો તેમને ઓળખી શકાય તે માટે રંગીન હોય છે. 2016 માં જ્યારે ગુટેરેસ ચૂંટાયા હતા, ત્યારે છ રાઉન્ડના સ્ટ્રો મતદાન પછી સર્વસંમતિ પ્રાપ્ત થઈ હતી.
સેક્રેટરી-જનરલ શું કરે છે?
UN ચાર્ટર મુજબ, સેક્રેટરી-જનરલ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મુખ્ય વહીવટી અધિકારી છે. વર્તમાન સેક્રેટરી-જનરલ વિશ્વભરમાં ફેલાયેલા 30,000 થી વધુ નાગરિક કર્મચારીઓના વિશાળ સંગઠનનું સંચાલન કરવા માટે જવાબદાર છે. વધુમાં, તેઓ 11 સક્રિય પીસકીપિંગ મિશનનું નિરીક્ષણ કરે છે, જેમાં આશરે 60,000 સૈનિકો અને પોલીસ અધિકારીઓ કાર્યરત છે. યુએનનું વાર્ષિક મુખ્ય બજેટ આશરે $3.7 બિલિયન છે, જ્યારે પીસકીપિંગ મિશન $5.6 બિલિયન ખર્ચ કરે છે.
