મિડીયા સમાજનો અરીસો છે. આજના સમયમાં તમે ઘરે બેઠા બેઠા પણ દેશ અને દુનિયામાં શું બની રહ્યું છે તેના વિશે જાણી શકો છો. પરંતુ આ માહિતી તમારા સુધી પહોંચાડવા માટે પત્રકારોએ ઘણું જોખમ ઉઠાવવું પડે છે. ઘણી વખત તેમના પર હુમલા પણ થાય છે. જેથી કોઈ પણ શક્તિ પોતાના જીવને જોખમમાં મૂકતા પત્રકારોના અવાજને દબાવી ન શકે, તેમના માટે સ્વતંત્રતા મેળવવી ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી તેઓ પોતાનું કામ સારી રીતે અને પારદર્શિતા સાથે કરી શકે. આ ઉદ્દેશ્ય સાથે વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસ દર વર્ષે 3 મેના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. અહીં જાણો કેવી રીતે થયો આ દિવસની શરૂઆત, શું છે તેનું મહત્વ
વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસનો ઇતિહાસ
1991 માં આફ્રિકન પત્રકારોએ પ્રથમ વખત પ્રેસની સ્વતંત્રતા માટે પોતાનો અવાજ ઉઠાવ્યો. 3 મેના રોજ આ પત્રકારોએ પ્રેસની સ્વતંત્રતાના સિદ્ધાંતો અંગે એક નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું, જેને વિન્ડહોકની ઘોષણા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. બે વર્ષ પછી 1993માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની જનરલ એસેમ્બલીએ પ્રથમ વખત વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવવાનું નક્કી કર્યું. ત્યારથી વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસ દર વર્ષે 3 મેના રોજ ઉજવવામાં આવે છે.
વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસનું મહત્વ અને યુનેસ્કો સન્માન
ગ્યુલેર્મો કેનો વર્લ્ડ પ્રેસ ફ્રીડમ પ્રાઈઝ યુનેસ્કો દ્વારા દર વર્ષે 3 મેના રોજ આપવામાં આવે છે. આ પુરસ્કાર એવી વ્યક્તિ, સંસ્થા અથવા સંસ્થાને સન્માનિત કરે છે જેણે વિશ્વમાં ગમે ત્યાં પ્રેસ સ્વતંત્રતાના સંરક્ષણ અને પ્રોત્સાહનમાં ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન આપ્યું હોય. આ દિવસે શાળા-કોલેજોમાં અનેક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. પત્રકારત્વને લગતા વિવિધ વિષયો પર ચર્ચાઓ અને ચર્ચાઓ યોજાય છે. ઘણી જગ્યાએ સેમિનારનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આપણે દરરોજ પત્રકારોની હેરાનગતિ વિશે સાંભળીએ છીએ. પત્રકારો પોતાની જાતને જોખમમાં મૂકીને લોકોને માહિતી આપવાનું કામ કરે છે અને કેટલીકવાર તેમની હત્યાના સમાચાર પણ સામે આવે છે. ઘણી વખત તેમનો અવાજ દબાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. તેથી, આ તમામ અન્યાય સામે લડવા અને પત્રકારો અને તેમના કાર્યને સન્માનિત કરવા માટે આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસ 2025 ની થીમ “એક બહાદુર નવી દુનિયામાં રિપોર્ટિંગ – પ્રેસ સ્વતંત્રતા અને મીડિયા પર કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાનો પ્રભાવ” છે. આ થીમ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેવી ઉભરતી ટેકનોલોજીઓ પત્રકારત્વ, મીડિયા શાસન અને પ્રેસ સ્વતંત્રતાને કેવી રીતે પડકારી રહી છે તે દર્શાવે છે.તે AI દ્વારા ઉભી થતી તકો અને જોખમો બંને પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, જેમાં રિપોર્ટિંગના ઓટોમેશનથી લઈને ખોટી માહિતી ફેલાવવા, AI અલ્ગોરિધમ્સમાં પૂર્વગ્રહ અને પત્રકારત્વની સલામતી અને સ્વતંત્રતા માટેના જોખમોનો સમાવેશ થાય છે
