ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ ચરમસીમાએ છે. બંને દેશો યુદ્ધની અણી પર ઉભા છે. જોકે, સૌથી મોટો પ્રશ્ન અને મૂંઝવણ એ છે કે શું બંને દેશો યુદ્ધમાં ઉતરી ગયા છે? યુદ્ધ કેવી રીતે જાહેર કરવામાં આવે છે? જ્યારે ભારતે તેના પહેલા યુદ્ધો લડ્યા, ત્યારે શું કોઈએ તેની ઔપચારિક જાહેરાત કરી હતી?
પાકિસ્તાને જમ્મુ, પઠાણકોટ અને ઉધમપુર સહિત અનેક ભારતીય લશ્કરી મથકો પર ડ્રોન અને મિસાઇલોથી હુમલો કરવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યો હતો, જેને ભારતીય સેનાએ નિષ્ફળ બનાવ્યો હતો. પાકિસ્તાનના હુમલાના પ્રયાસ પછી, ઘણા વિસ્તારોમાં બ્લેકઆઉટ લાદી દેવામાં આવ્યું હતું અને આખી રાત અંધાધૂંધીનો માહોલ રહ્યો હતો. આવી સ્થિતિમાં, આ પ્રશ્ન વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે કે શું ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું છે? જો યુદ્ધ થાય તો તેની ઘોષણા કોણ કરે છે?
ભારતમાં યુદ્ધની ઘોષણા કોણ કરે છે?
ભારતના બંધારણમાં “યુદ્ધની ઘોષણા” માટે કોઈ સ્પષ્ટ કે ઔપચારિક જોગવાઈ નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરવા માટેના નિયમો છે. આ સત્તા રાષ્ટ્રપતિ પાસે છે, પરંતુ તેઓ ફક્ત વડા પ્રધાન અને મંત્રી પરિષદની સલાહ પર જ કાર્ય કરે છે.જ્યારે દેશ પર બાહ્ય આક્રમણ અથવા યુદ્ધની પરિસ્થિતિ હોય ત્યારે બંધારણની કલમ 352 હેઠળ રાષ્ટ્રીય કટોકટી લાદી શકાય છે. રાષ્ટ્રપતિ મંત્રી પરિષદની લેખિત ભલામણ પર આ ઘોષણા કરે છે.
યુદ્ધ ઘોષણા પ્રક્રિયા
- પ્રધાનમંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળનું કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
- આમાં, સંરક્ષણ મંત્રાલય, વિદેશ મંત્રાલય, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ અને લશ્કરી અને ગુપ્તચર એજન્સીઓ તેમના અહેવાલો અને સૂચનો આપે છે.
- અંતિમ નિર્ણય પ્રધાનમંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળની મંત્રી પરિષદ દ્વારા લેવામાં આવે છે.
- ત્યારબાદ રાષ્ટ્રપતિ ઔપચારિક રીતે તે નિર્ણયનો અમલ કરે છે, જેમ કે રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરીને.
- આ નિર્ણય લોકસભા અને રાજ્યસભા બંને સમક્ષ મંજૂરી માટે રજૂ કરવામાં આવે છે.
