બરડાનો ડુંગર ખૂંદશે ગીરના ડાલામથ્થા ઐતિહાસિક ટ્રાન્સલોકેશન પ્રોજેકટનો પ્રારંભ
સાવજો માટે ૨૮૫થી વધુ તૃણાહારી પ્રાણીઓની વ્યવસ્થા કરાઇ : સિંહોના સંરક્ષણ માટે સરકાર એકશનમાં
અગ્ર ગુજરાત, પોરબંદર
ગુજરાતની આન, બાન અને શાન સમાન એશિયાઈ સિંહોના સંરક્ષણ માટે વન વિભાગ દ્વારા પોરબંદરના હૃદય સમાન બરડા અભયારણ્યમાં એક ઐતિહાસિક ‘ટ્રાન્સલોકેશન પ્રોજેક્ટ’ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. ગીરના સીમાડાઓમાં સિંહોની વસ્તીમાં ઉત્તરોત્તર થયેલા નોંધપાત્ર વધારાને પરિણામે તેમના માટે ભૌગોલિક વિસ્તાર હવે મર્યાદિત બની રહ્યો છે. સાસણ ડી. સી.એફ મોહન રામના જણાવ્યા મુજબ, આ પ્રોજેક્ટ પાછળનો પાયાનો હેતુ સિંહોને એક જ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં કેન્દ્રિત રાખવાને બદલે અન્ય વૈકલ્પિક આવાસ પૂરો પાડીને કુદરતી આપત્તિ કે રોગચાળા સામે તેમનું અસ્તિત્વ સુરક્ષિત કરવાનો છે.
કોઈ પણ માંસાહારી પ્રાણીને નવા વિસ્તારમાં વસાવતા પૂર્વે ત્યાં પૂરતા પ્રમાણમાં શિકાર ઉપલબ્ધ હોય તે અનિવાર્ય શરત છે. આ તર્કને આધારે, પ્રોજેક્ટના પ્રથમ તબક્કા હેઠળ બરડાના પર્યાવરણને સિંહો માટે અનુકૂળ બનાવવા માટે તૃણાહારી પ્રાણીઓની સંખ્યા વધારવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. વન્યજીવ વિજ્ઞાનના નિયમ મુજબ, કોઈ પણ શિકારી વનરાજને નવા સામ્રાજ્યમાં સ્થાપિત કરતા પૂર્વે ત્યાં પૂરતા પ્રમાણમાં ‘આહાર સાંકળ’ની મજબૂતી હોવી જોઈએ.
આ રણનીતિના ભાગરૂપે, બરડાના વન્ય પ્રદેશને સિંહો માટે સંપૂર્ણપણે અનુકૂળ બનાવવા પ્રથમ તબક્કે તૃણાહારી પ્રાણીઓના વસવાટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાયું છે. ગીરની પવિત્ર ધરા, જેશોરની ટેકરીઓ અને ડાંગના ગાઢ જંગલોમાંથી અત્યાર સુધીમાં 58 જેટલા લાવણ્યમય ચિત્તલ અને 227 જેટલા રુષ્ટ-પુષ્ટ સાબરને અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક બરડાના ખોળે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા છે. આ પ્રક્રિયા પાછળનો હેતુ એ છે કે, જ્યારે સિંહોને આ નવી રણભૂમિમાં મુક્ત કરવામાં આવે, ત્યારે તેમને કુદરતી વાતાવરણમાં જ પૂરતો ખોરાક મળી રહે.
વન્યજીવોના સ્થળાંતરની આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં આધુનિક વિજ્ઞાનનો સમન્વય જોવા મળે છે. વન્યજીવોના પરિવહન માટે GPS અને તાપમાન સેન્સરથી સજ્જ હાઇ-ટેક વાહનોનો ઉપયોગ કરીને સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યું છે કે, પ્રત્યેક જીવ સુરક્ષિત અને તણાવમુક્ત અવસ્થામાં તેના નવા નિવાસસ્થાને પહોંચે. વન્યજીવોના આ સ્થળાંતર દરમિયાન તેમની શારીરિક સુખાકારી જળવાઈ રહે તે માટે અત્યંત સતર્કતા રાખવામાં આવી છે. આ હેતુ માટે ખાસ તૈયાર કરાયેલા વાહનો દ્વારા પ્રાણીઓની મુસાફરી દરમિયાન તેમના સ્વાસ્થ્ય પર સતત દેખરેખ રાખવી શક્ય બની છે, જે વન વિભાગની ટેકનિકલ સજ્જતા દર્શાવે છે.
ગુજરાતના મોડેલની નવી ઓળખ થશે
આમ, આ પ્રોજેક્ટ માત્ર રહેઠાણ બદલવાની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ સિંહોના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાની એક દીર્ઘકાલીન મિશન સમાન યોજના છે, જે આગામી સમયમાં વન્યજીવ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ગુજરાતના મોડેલને વિશ્વ સ્તરે મજબૂત બનાવશે. સિંહોની ગર્જના જ્યારે બરડાના ડુંગરાઓમાં ગુંજશે, ત્યારે તે ગુજરાતના પર્યાવરણીય વારસાના જતનનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ બની રહેશે. આ પ્રોજેક્ટના સફળ અમલીકરણથી વન્યજીવ પ્રેમીઓમાં પણ અનેરો ઉત્સાહ છે, કારણ કે સિંહોને એક નવું અને સુરક્ષિત આકાશ મળી રહ્યું છે.
