જે કંપનીઓ પર ઇડી-આઇટીના દરોડા પડયા છે તેમનું ઇલેકટોરલ બોન્ડમાં વધુ રોકાણ હોવાનો આક્ષેપ
દેશમાં લોકસભાની ચૂંટણીની જાહેરાતની ઘડીઓ ગણાઇ રહી છે ત્યારે જ ઇલેકટોરલ બોન્ડ મહત્વનો મુદ્દો બની ગયો છે. સુપ્રિમ કોર્ટની ઝાટકણી બાદ સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાએ ઇલેકટોરલ બોન્ડ ખરીદનારની જાહેરાતની છુપાવેલી યાદી આપી છે. તેમાં વિગતો સામે આવી એ વિવાદાસ્પદ બની છે. ખાસ કરીને બોન્ડમાં દાન આપનાર કંપનીઓ કયાંકને કયાંક ઇડી અથવા ઇન્કમટેકસની કાર્યવાહીનો ભોગ બની હોવાના આક્ષેપ થયા છે.
સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાએ એપ્રિલ ૨૦૧૯થી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ વચ્ચે ઇલેક્ટોરલ બોન્ડની થયેલી ખરીદીના આંકડા આપ્યા બાદ ગુરુવારે ચૂંટણી પંચે તેને જાહેર કર્યા હતા. આ ૩૩૭ પાનાની યાદીમાં ખરીદવામાં આવેલા ૨૨,૨૧૭ બોન્ડની યાદીમાં એક વાત ચોક્કસ સામે આવે છે કે એવી ડઝનબંધ કંપનીઓ છે કે જેમણે તેમની સામે ઈન્કમટેક્સ કે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેકટરોરેટ (ઇડી)ની તપાસ શરૂ થઇ કે દરોડા પડયા પછીના મહિના કે સમયગાળામાં જંગી માત્રામાં બોન્ડની ખરીદી કરી છે.
ઇડીની રેડ પછી લોટરી કિંગની ખરીદી
સૌથી વધુ બોન્ડની ખરીદી કરનાર પાંચમાંથી ત્રણ કંપનીઓ એવી છે કે જેમની સામે કેન્દ્રની એજન્સી દ્વારા તપાસ થઇ પછી સૌથી વધુ માત્રમાં ઇલેકટોરોલ બોન્ડની ખરીદી કરી હોય. લોટરી કિંગ તરીકે જાણીતા અને ફયુચર ગેમિંગ એન્ડ હોટેલ્સ પ્રાઇવેટ લીમીટેડના માલિક સેન્ડીયેગો માર્ટીન સૌથી વધુ બોન્ડની ખરીદી કરનારમાં અવ્વલ નંબર પણ છે.
તેમની કંપનીએ રૂ.૧3૬૮ કરોડના ઇલેકટોરલ બોન્ડની ખરીદી કરી છે. આ કંપની સામે ૨૦૧૯માં ઇડીએ તપાસ શરૂ કરી હતી. જુલાઇ ૨૦૧૯માં કંપનીની રૂ.૨૫૦ કરોડની મિલકત અને પછી એપ્રિલ ૨૦૨૨માં બીજી રૂ.૪૦૯ કરોડની મિલકત ઇડીએ જપ્ત કરેલી છે.
કંપની સામે આરોપ છે કે લોટરીમાં ઇનામની રકમ અને રાજ્ય સરકારની જાણ બહાર વધારે માત્રામાં લોટરી છાપી કંપનીએ રૂ.૯૧૦.૩૦ કરોડની કાળી કમાણી કરી છે. આ માટે સીબીઆઈએ પણ ફયુચર ગેમિંગ કેસ કરેલો છે.
ઓક્ટોબર ૨૦૧૯માં ફયુચર ગેમિંગ સામે કાર્યવાહી કરવા માટે ગૃહ મંત્રાલયે કેસ કર્યો ત્યારે તરત જ ઈલેક્ટોરલ બોન્ડની ખરીદી શરુ કરી હતી. કંપનીએ ઓક્ટોબર ૨૦૨૦માં પ્રથમ વખત રૂ.૧૯૦ .૧૯૦ કરોડની ખરીદી કરી હતી અને અને પછી ૨૦૧૯- ૨૦૨૪ના સમયગાળામાં બીજા રૂ.૧૩,૦૦૦ કરોડથી વધારાના ઈલેક્ટોરલ બોન્ડની ખરીદી કરવામાં આવી હોવાનું પંચે બહાર પાડેલા ડેટા ઉપરથી જાણવા મળે છે.
આવક વેરાની તપાસ બાદ ઇન્ફ્રા જાયન્ટ મેઘાનું બોન્ડ
તેલંગાનાના સરકારના કલેશ્વરમ ડેમ, ઝોઝીલા પાસ, મુંબઈમાં થાશે અને બોરીવલીને જોડતા રૂ.૧૪,૪૦૦ કરોડના પ્રોજેકટ જેવા મોટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેકટના બાંધકામ સાથે જોડાયેલી મેઘા એન્જીનિયરિંગ સૌથી મોટા દાતામાં રૂ. ૧૦૦૦ કરોડ સાથે બીજા ક્રમે આવે છે.
પી.પી. રેડ્ડી અને ક્રિયા રેડીની આ કંપની મીડિયા સાથે જોડાયેલી એક ખાનગી ન્યુઝ નેટવર્કમાં પણ પ્રમોટર તરીકે જોડાયેલી હોવાનું કહેવાય છે. ઓકટોબર ૨૦૧૯માં ઇડીની તપાસ બાદ આવકવેરાના દરોડા બાદ મેઘા એન્જીનિયરીંગની રૂ.૫૦ કરોડના બોન્ડ ખરીદવાની શરૂઆત થાય છે અને પછી તે સતત ખરીદનાર તરીકે પંચની યાદીમાં જોવા મળે છે.
નાણામંત્રીની સ્પષ્ટતા : દરોડા કાર્યવાહીને કોઇ સબંધ નથી
આવક વેરા વિભાગ કે ઇડી દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીના કારણે કંપનીઓએ સત્તાધારી પક્ષને ઈલેક્ટોરલ બોન્ડ ખરીદી કરી દાન આપ્યું હોવાના વિપક્ષના આક્ષેપોને નાણામંત્રી નિર્મલા સિતારામને ફગાવી દીધા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે એજન્સીની કાર્યવાહી અને બોન્ડની ખરીદી વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી. ‘આ એક ધારણા છે કે એજન્સી દરવાજા ઉપર ઉભી છે એટલે કંપનીઓએ બોન્ડની ખરીદી કરી. આ બોન્ડની ખરીદી કરી તેમણે ભાજપને જ દાન આપ્યું હોવાની ધારણા છે. એવી પણ શક્યતા છે કે આવી કંપનીઓએ કોઈ અન્ય કે પ્રાદેશિક પક્ષને પણ દાન આપ્યું હોય. એમ દલીલ પણ થઈ શકે કે દાન મળ્યા પછી પણ એજન્સીએ પોતાની કાર્યવાહી ચાલુ રાખી છે,’ એમ એક ખાનગી કાર્યક્રમમાં નાણામંત્રીએ જણાવ્યું હતું.
રાહુલ ગાંધીનો સ્ફોટક આક્ષેપ : આ સૌથી મોટુ ખંડણી રેકેટ
ઈલેક્ટોરલ બોન્ડ વિશ્વનું સૌથી મોટું ખંડણી રેકેટ છે તેવો આક્ષેપ રાહુલ ગાંધીએ કર્યો છે. ભારત જોડો ન્યાય યાત્રાના અંતિમ તબક્કામાં થાણે આવી પહોંચેલા રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું હતું કે આ નાણાંનો ઉપયોગ રાજકીય પક્ષોને તોડવા માટે તથા વિપક્ષી સરકારોને ઉથલાવવા માટે થયો છે. રાહુલે કહ્યું હતું કે થોડાં વર્ષો પહેલાં વડાપ્રધાને જાહેર કર્યું હતું કે રાજકીય ભંડોળની સિસ્ટમને સ્વચ્છ કરવા માટે ઈલેક્ટોરલ બોન્ડની રચના કરવામાં આવી છે. જોકે, હવે એવું પુરવાર થયું છે કે આ યોજના વાસ્તવમાં ભારતનાં મોટા ગૃહો પાસેથી ખંડણી વસૂલવાની એક સ્કિમ હતી. કોર્પોરેટ ગૃહોને ધાકધમકી આપીને તથા કેન્દ્રીય એજન્સીઓની કાર્યવાહીનો ડર દેખાડીને ભાજપ માટે પૈસા મેળવવામાં આવ્યા હતા. આ વિશ્વનું સૌથી મોટું ખંડણી રેકેટ છે.
