- જીઓમેગ્નેટિક તોફાનના કારણે વીજળી સપ્લાય ખોવાઈ શકે
- જીપીએસ સિસ્ટમ, અંતરિક્ષ યાનને લઈને પણ વધારે ખતરો
- વધેલી રોશનીથી ક્રૂ માટે કોઈ ખતરો નથી, અવકાશયાત્રીઓને ખતરો
બે દાયકા એટલે કે 20 વર્ષ બાદ સૌથી શક્તિશાળી સૌર વાવાઝોડું શુક્રવારે પૃથ્વી પર ટકરાયું. જેના કારણે અમેરિકાથી લઈને બ્રિટન સુધી આકાશમાં ચમકતો નજારો જોવા મળ્યો છે. અમેરિકાના નેશનલ ઓસેનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન (NOAA)એ આ ચુંબકીય તોફાનને G5 કેટેગરી ગણાવ્યું છે. જીઓમેગ્નેટિક વાવાઝોડાને G1 થી G5 ના સ્કેલ પર માપવામાં આવે છે, જેમાં G5 તોફાનનું સૌથી આત્યંતિક સ્તર માનવામાં આવે છે. NOAAએ ચેતવણી આપી છે કે સૂર્યના આ જીઓમેગ્નેટિક તોફાનના કારણે પૃથ્વી પરના ઉપગ્રહો અને પાવર ગ્રીડને અસર થઈ શકે છે. જેના કારણે સંદેશાવ્યવહાર ખોરવાઈ શકે છે અને ઘણા વિસ્તારો અંધકારમાં ડૂબી શકે છે.
નાસાએ ઝળહળતા સૂર્યની તસવીર લીધી
અમેરિકન સ્પેસ એજન્સી નાસાની સોલાર ડાયનેમિક્સ ઓબ્ઝર્વેટરીએ સૂર્યમાં આ વિસ્ફોટની તસવીર કેપ્ચર કરી છે. નાસાએ જણાવ્યું હતું કે 10 મે, 2024 ના રોજ સૂર્યએ એક તેજસ્વી જ્વાળા બહાર કાઢી હતી, જે સ્થાનિક સમય અનુસાર સવારે 2.54 વાગ્યે તેની ટોચ પર હતી. NOAA ના વેધર પ્રિડિક્શન સેન્ટર અનુસાર, સૂર્યના જ્વાળાઓમાં વધારો થવાને કારણે કોરોના (કોરોનલ માસ ઇજેક્શન)માંથી પ્લાઝ્મા અને ચુંબકીય ક્ષેત્રોના ઘણા ઉત્સર્જનમાં પરિણમ્યું છે. આ ઑક્ટોબર 2003 માં એક મોટા સૌર વાવાઝોડાથી પહેલા હતું, જેણે સ્વીડનમાં બ્લેકઆઉટ અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં વીજળીના માળખાને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. વૈજ્ઞાનિકો આગામી દિવસોમાં પૃથ્વી પર વધુ કોરોનલ માસ ઇજેક્શનની અપેક્ષા રાખે છે.
સૂર્યમાં પૃથ્વીના સમકક્ષ સૂર્ય સ્થળ
દર 11 વર્ષે સૂર્ય તેની સપાટી પરના સનસ્પોટ્સની માત્રા સાથે જોડાયેલી સૌર પ્રવૃત્તિના નીચા અને ઉચ્ચ સ્તરનો અનુભવ કરે છે, સૂર્યનું મજબૂત અને સતત બદલાતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર આ અંધારિયા પ્રદેશોને ચલાવે છે. આમાંના કેટલાક પૃથ્વીના સમાન અથવા તેનાથી પણ મોટા હોઈ શકે છે. જીઓમેગ્નેટિક વાવાઝોડાને કારણે ઉત્તરીય લાઇટ્સમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, જે યુએસથી બ્રિટન સુધી જોવા મળે છે. સૌર ચક્ર દરમિયાન સૂર્ય શાંતથી તીવ્ર અને સક્રિય સમયગાળામાં બદલાય છે. પ્રવૃત્તિના શિખર દરમિયાન સૌર મહત્તમ કહેવાય છે. સૂર્યમાં આ ચળવળના શિખર દરમિયાન સૂર્યના ચુંબકીય ધ્રુવો ઉલટાવે છે. સૂર્યની વર્તમાન પ્રવૃત્તિ જેનું નામ સોલાર સાયકલ 25 છે, અપેક્ષા કરતાં વધુ પ્રવૃત્તિથી ભરેલું છે. વિજ્ઞાનીઓએ અગાઉના ચક્ર કરતાં આ વખતે વધુ સનસ્પોટ્સ ટ્રેક કર્યા છે.
પૃથ્વી પર શું અસર થશે?
સૂર્યની તીવ્ર જ્વાળાઓ એક મજબૂત જીઓમેગ્નેટિક ક્ષેત્ર બનાવે છે, જે પૃથ્વીના ઉપરના વાતાવરણના ભાગને વિક્ષેપિત કરે છે. આનાથી સંચાર અને જીપીએસ પર તાત્કાલિક અસર થઈ શકે છે. આ સાથે સૂર્યમાંથી મુક્ત થતી અમર્યાદિત ઉર્જા અવકાશયાનના ઈલેક્ટ્રોનિક્સને પણ ખોરવી શકે છે. અવકાશયાત્રીઓ 20 મિનિટથી કેટલાક કલાકો સુધી પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
ઈન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશનને કોઈ ખતરો નથી
સૌર વાવાઝોડાના સંપૂર્ણ વિશ્લેષણ પછી, નાસાએ કહ્યું છે કે તે આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ સ્ટેશન પર સવાર ક્રૂ માટે કોઈ ખતરો નથી અને કોઈ વધારાના સાવચેતીના પગલાંની જરૂર નથી. નાસાએ કહ્યું કે પૃથ્વીનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર ગ્રહ પરના જીવનને અવકાશમાંથી આવતા કિરણોત્સર્ગથી સુરક્ષિત કરે છે. જો કે, સ્પેસ સ્ટેશન પૃથ્વીથી આશરે 400 કિલોમીટર ઉપર ભ્રમણ કરે છે. તેમ છતાં, પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રની નિકટતાને કારણે તેને થોડું રક્ષણ મળે છે. સૌર જ્વાળાને પૃથ્વી સુધી પહોંચવામાં 8 મિનિટ લાગે છે, જેનો અર્થ છે કે સૌથી તાજેતરની જ્વાળા પસાર થઈ ગઈ છે. આ વધેલી રોશનીથી ક્રૂ માટે કોઈ ખતરો નથી.
