ભજનનો અર્થ છે ભરપૂર પ્રેમ : મોરારિબાપુ
કેરિચો-કેન્યાની રામકથાનું ભાવપૂર્ણ સમાપન, હવે પછીની રામકથા હાવર્ડ યુનિવર્સિટી-બોસ્ટન (અમેરિકા)ની ભૂમિ પર તા.૧૫-૮-૨૬થી પ્રારંભાશે : પ્રકૃતિના પાંચેય તત્વો વૈજ્ઞાનિક સત્ય છે
પોતાની ભૂલ કબુલ ન કરવી એ સૌથી મોટામાં મોટી ભૂલ છે!
કેરિયો (કેન્યા-આફ્રિકા)ની સૌંદર્યમંડિત ભૂમિ પરથી પ્રવાહિત થયેલી રામકથા ‘માનસ રથયાત્રા’નું ગઇકાલે રવિવારે ભાવપૂર્ણ સમાપન થયું હતું. કથાના નિમિત માત્ર મનોરથી સતીષભાઇ મોદી પરિવાર તરફથી હાર્દિક મોદીએ વ્યાસપીઠ, પ્રિય બાપુ અને સૌ રામકથા-બાપુપ્રેમીઓનો ‘હૃદય પૂર્વક’ આભાર માન્યો હતો. જાણીતા લેખક-વકતા ડૉ.ભદ્રાયુ વચ્છરાજાનીએ પણ પોતાનો હૃદયભાવ વ્યકત કર્યો હતો.
શનિવારની કથાનો પ્રેમસંવાદ આગળ ધપાવતાં પ્રિય બાપુએ કહ્યું હતું કે તૈતરીય ઉપનિષદના એક મંત્રનો નવમો અનુવાદ છે, જેના થોડાક વિધાનો મંત્ર લાવ્યો છું.
‘ઋતમચ સ્વાધ્યાય પ્રવચનેચ, સત્યમચ સ્વાધ્યાય પ્રવચને ચ,
તપશ્ચ, સમસ્ય, અગ્નેયચ, અગ્નિહોત્રમ, અતિથયસ્ય, માનુષમ,
પ્રજનશ્ચ, પ્રજાતિસ્થ, સત્યનીતિ, સત્યાવચા રાથિતરહ, તપ ઇતિ
તપો નિય, પૌરૂષ્ઠી સ્વાધ્યાય……’
એટલે કે સત્યનો સ્વાધ્યાય કરવો, સ્વાધ્યાય એટલે સ્વનું અધ્યયન, પહેલા પોતાનો અધ્યાય ખોલો અને એ પછી બોલો. પ્રકૃતિના નિયમને ઋત કહે છે. પ્રકૃતિના પાંચેય તત્વો વૈજ્ઞાનિક સત્ય છે. સત્યનો સ્વાધ્યાય કરવો, બીજાને માટે પુરૂષાર્ષ કરવો એ તપ છે. પ્રજા, લોકસેવા અને માનસેવા કરવી એ જ સાચો ધર્મરથ છે.
કોરોના સમયે મેં પ્રવચનો કરેલા ત્યારે દસરથ એટલે દસ પ્રકારના વિશે સંવાદ કરેલો, એ દસરથ મને કોઇએ લખી મોકલ્યા છે એ તમને કહું અને એ દસ રથના સારથિ કયા-કોણ છે એની સંક્ષેપમાં વાત કરીશું. તો દસ રથ કયા કયા છે? (૧) દસરથ (૨) મનોરથ (3) ધર્મરથ (૫) રામ રથ (૬) કામરથ (૭) સાગર રથ (૮) જીવનરથ (૯) ભગીરથ (૧૦) દેહરથ
આ રથોના સારથિ કોણ? દસે દિશામાં જાય એ દસરથનો રથ એનો સારથિ સુમંત-સુમંત એટલો સારો મત, સારો સંકલ્પ, સારો નિર્ણય, સદવિચાર વિગેરે વગેરે…. મનોરથનું સારથિ આપણું મન, ભજન, ઇશ્વરનું ભજન એ ધર્મરથનું સારથી છે. દેવરથનો સારથી માદ્રી છે, રામરથનો સારથિ ધર્મ છે, કામરથનો સારથી સંગ, સાગર રથનો સારથી ચંદ્ર, જીવન રથ- આ કથારથની સારથી પોથી છે. ભગીરથ રથની સારથી તપ-તપસ્યા છે. દેહરથનો સારથી આત્મા છે અને હજી એક સૌથી મહત્વનો રથ-મહારથ છે અને એના સારથી કૃષ્ણ છે. રામકથા રથનો સારથી મારો હનુમાનજી છે.
ગઇકાલે કથાના નવામા દિવસે (સમાપન દિવસ) કથાના શુભ મંગલ પ્રેમમય સંવાદમાં, પ્રિય બાપુએ સારરૂપ સંવાદ કરથા કહ્યું હતું કે આપણે રથયાત્રા નિમિતે આપણી આંતરિક યાત્રા, આંતરિથ રથ વિશે આ નવ દિવસ સંવાદ કરી રહ્યા હતાં. તો આજે ઉપસંહારમાં હોય છે. ઉર્દુમાં આગાહ અને અંજામ કહે છે, ભાવભાષામાં આપણે પ્રારંભ અને પૂર્ણાહુતિ કહીએ છીએ, તો પૂર્ણાહુતિ-ઉપસંહાર-ઉપસાર…. ‘માનસ રથયાત્રા’ કથાનો ઉપસાર સાષ્ટક છે…. આ મૌલિક સારષટક એટલે કે છ પ્રકારના સાર છે. (૧) શ્રુતિસાર (૨) બોધસાર (3) પ્રેમસાર (૪) ધર્મસાર (૫) સિધ્ધાંતસાર (૬) માનસસાર
શ્રુતિસાર એટલે હરિનામ, નિરંતર હરિસ્મરણ, રામનામ જે તમારા ઇષ્ટદેવ હોય એનું સતત સ્મરણ, બોધસાર એટલે કોઇ સાથે વિરોધ ન પ્રગટે એ સમસ્ય બોધનો સાર છે, પ્રેમસાર એટલે વિરકિતની પ્રાપ્તિ એ પ્રેમસાર, ધર્મસાર એટલે પોત પોતાના ધર્મનું નૈતિક આચરણ, સિધ્ધાંતસાર (૬) માનસસાર
શ્રુતિસાર એટલે હરિનામ, નિરંતર હરિસ્મરણ, રામનામ જે તમારા ઇષ્ટદેવ હોય એનું સતત સ્મરણ, બોધસાર એટલે કોઇ સાથે વિરોધ ન પ્રગટે એ સમસ્ત બોધનો સાર છે, પ્રેમસાર એટલે વિરકિતની પ્રાપ્તિ એ પ્રેમસાર, ધર્મસાર એટલે પોતપોતાના ધર્મનું નૈતિક આચરણ, સિધ્ધાંતસાર એટલે આ જગદગુરૂએ તો આખો સિધ્ધાંતસાર સમજાવ્યો છે પણ તલગાજરડીય દ્રષ્ટિએ, માર્ગી બાવાની દ્રષ્ટિએ ટૂંકમાં કહું તો તમામ સિધ્ધાંતોથી મુકિત એ જ સિધ્ધાંતસાર છે અને છેલ્લે ‘માનસ સાર’નો સાર એટલે સત્ય, પ્રેમ, કરૂણા, સમગ્ર રામાયણ-તુલસીજીના રામચરિત માનસની આ ત્રિપદી, સમગ્ર વિશ્વને જો આજે કોઇ જરૂર હોય તો આ સરળ સૂત્રો છે….સત્ય, પ્રેમ, કરૂણા….
બાપુની હવે પછીની રામકથા અમેરિકાના બોસ્ટનની ધરતી પર હાર્વડ યુનિવર્સિટી પરિસરમાં તા.૧૫-૮-૨૦૨૬ થી તા.૨3-૮-૨૦૨૬ દરમ્યાન યોજાશે. આ રામકથા દરમ્યાન ‘તુલસી જયંતી’ મહોત્સવ પણ યોજાશે.
કથારત્નો
(૧) કથાઓની મહારથી હનુમાજી છે એમાંય રામકથામાં તો ખાસ મહારથી છે.
(૨) માનસનો ઉતરકાંડ પૂર્ણ વિજ્ઞાનમય છે, એમાં વૈજ્ઞાનિક સૂત્રો છે
(3) વ્યાસપીઠ સ્વયં એક મોટો રથ છે
(૪) સ્વયંસેવક નહીં, સ્વયં શ્રોતા બનો!
(૫) તુમ આગર ભુલ ભી જાઓ તો યે હક્ક હૈ તુમકો, મેરી બાત ઔર હૈ મૈંને તો મુહોબ્બત કી હૈ…
(૬) પતંજલીનો ‘અષ્ટાંગ યોગ’ એ આંતરિક વિજ્ઞાન છે : ઓશો
(૭) રામકથાએ માત્ર ધર્મ કથા નથી પણ આ નવ દિવસીય ચિંતન શિબિર છે
(૮) પહેલા ખૂબ સ્વાધ્યાય હશે, પહેલા પોતાનો અધ્યાય ખોલો પછી બોલો!
(૯) હું આવ્યો તમારે દ્વાર, રે દખભંજન દેવીદાસ લંગડાને તમે પગ દીધાં છે, અંધને આવી આંખ, કોઢિયાના કોઢ મટાડયા, હવે મારો છે શું વાંક રે….
