મહિલા કેદીઓની જેલમાં સૌથી કપરી સ્થિતિ : HC
જેલોની વ્યવસ્થા માટે બનાવેલી કમિટી પાસે રિપોર્ટ માંગતી ગુજરાત હાઇકોર્ટ
૨૧મી ઓગષ્ટ પહેલા અહેવાલ જમા કરાવવા સમિતિને હાઇકોર્ટનો આદેશ : ૧૧મી સપ્ટેમ્બરે સુનવણી
અગ્ર ગુજરાત, અમદાવાદ
સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશ મુજબ જેલના કેદીઓ માટે ઓપન ઈન્સ્ટિટ્યૂશન(OCI) મામલે હાઈકોર્ટ દ્વારા સુઓમોટો રિટ પિટિશન દાખલ કરવામાં આવી છે. જે કેસની સુનાવણીમાં હાઈકોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલ અને જસ્ટિસ ડી.એન. રેની ખંડપીઠે ફરી એકવાર મહિલા કેદીઓ પ્રત્યે સંવેદનશીલ અભિગમ અપનાવતાં ટકોર કરી હતી કે, મહિલા કેદીઓને ખુદ તેમના કુટુંબ દ્વારા તરછોડવામાં આવે છે.
તેમને મળવાની તસ્દી સુદ્ધાં કોઈ લેતું નથી. જેલમાં મહિલા કેદીઓ સૌથી કપરી પરિસ્થિતિમાં રહેતી હોય છે. ત્યારબાદ હાઈકોર્ટે રાજ્યને નિર્દેશ આપ્યા છે કે 21મી ઓગસ્ટ પહેલાં હાઈકોર્ટમાં સ્ટેટ મોનિટરિંગ કમિટી સમગ્ર બાબતનો રિપોર્ટ જમા કરાવે.
હાઈકોર્ટની ખંડપીઠે એવી ટકોર પણ કરી હતી કે તમારે કોઈ મહિલા કેદીઓને OCIમાં આવવા માટે તેમને પ્રોત્સાહિત કરવાની જરૂર છે. એવું વાતાવરણ ઊભું કરવાની જરૂર છે. કમિટીને તેનું કામ કરવા દેવું જોઈએ, પરંતુ એક કે બે મીટિંગથી કંઈ નિરાકરણ નહીં આવે. કમિટીએ સઘન રીતે મીટિંગ કરવી જોઈએ તો જ કોઈ રસ્તો નીકળશે. સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલા એક ચુકાદાના આધારે હાઈકોર્ટે સુઓમોટો અરજી કરી છે, જે મુખ્યત્ત્વે જેલોમાં ઓપન કરેક્શનલ ઈન્સ્ટિટ્યૂશન-OCI(મુક્ત જેલ) પ્રકારની સુવિધા છે, તેનો વિસ્તાર અને કેદીઓને મળતી કાનૂની સહાય સાથે સંબંધિત છે.
આ કેસની સુનાવણીમાં એડવોકેટ જનરલે જણાવ્યું હતું કે કમિટી રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર અને તેલંગાણા જઈને ત્યાંની OCI વ્યવસ્થાઓ જોશે અને ગુજરાત અંગે સૂચનો કરશે. કોર્ટ મિત્રે કહ્યું હતું કે મહિલાઓ અને ફેમિલીની વ્યવસ્થા પણ વિચારવાની જરૂર છે. ગુજરાતમાં મહિલાઓ માટે OCI નથી અને તેમને OCIમાં જવાની મંજૂરી નથી. પંજાબ, ગુજરાત, તેલંગાણા, આસામ, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તરરપ્રદેશ, બંગાળ, ઓડિશા, ઉત્તરાખંડ જેવા રાજ્યોમાં પણ મહિલાઓ માટે ડેડિકેટેડ OCI વ્યવસ્થાઓ નથી.
એડવોકેટ જનરલે અમદાવાદ, વડોદરા, જૂનાગઢ, અમરેલીમાં આવી ફેસિલિટી હોવાનું જણાવ્યું હતું, પણ ત્યાં મહિલા કેદીઓ નહીં હોવાનું જણાવ્યું હતું. કોર્ટે કહ્યું હતું કે તે મહિલાઓને નારી સુધાર ગૃહમાં મૂકવામાં આવી હશે. એડવોકેટ જનરલે કહ્યું કે મહિલા કેદીઓને OCIમાં જવા કહ્યું પણ તેઓએ ના પાડી. કોર્ટે કહ્યું હતું કે તેમની ફેમિલી જ તેમને સ્વીકારતી નથી, તેમને કહેવું નહીં પણ આવવું ગમે તેવું આયોજન કરો. આ માટે સતત મીટિંગ કરવી પડે. આ અંગે વધુ સુનવણી 11મી સોટેમ્બરે યોજાશે.
અગાઉની સુનવણીમાં સરકારે હાઈકોર્ટને જણાવ્યું હતું કે OCI સ્ટેટ મોનિટરિંગ કમિટીની રચના થઈ ચૂકી છે. આ મોનિટરિંગ કમિટી OCI સેન્ટરમાં જઈને નિરીક્ષણ કરશે અને સુપ્રીમને રિપોર્ટ મોકલશે. કમિટીના ચેરમેન ગુજરાત હાઈકોર્ટના પૂર્વ ચીફ જસ્ટિસ સોનિયાબહેન ગોકાણી છે. OCI ફેસિલિટી વધારવા માટે જમીન પણ મેળવવી પડશે.
