સર્વોચ્ચ અદાલતનો મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશ
ફૂટપાથ પર ચાલવું એ નાગરિકોનો બંધારણીય અધિકારી : સુપ્રિમ કોર્ટ
રસ્તાના આયોજનમાં મોટર વાહનોની અવર-જવર કરતા રાહદારીઓના હિત અને સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવા ટકોર
ફૂટપાથ પર થતા દબાણો અને વાહનોના પાર્કિંગ સામે હવે કડક કાર્યવાહી થવાના સંકેત
અગ્ર ગુજરાત, નવી દિલ્હી
સુપ્રીમ કોર્ટે ફૂટપાથના ઉપયોગ અંગે એક અત્યંત મહત્વનો અને ઐતિહાસિક નિર્ણય આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ફૂટપાથ પર ચાલવું એ નાગરિકોનો બંધારણ હેઠળ સુરક્ષિત મૂળભૂત અધિકાર છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સખત વલણ અપનાવતા જણાવ્યું છે કે, કોઈપણ શહેર કે રસ્તાના આયોજનમાં મોટર વાહનોની અવરજવર કરતાં રાહદારીઓના હિત અને તેમની સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
આ ચુકાદા સાથે કોર્ટે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે ફૂટપાથ પર થતા દબાણો અને વાહનોના પાર્કિંગ સામે હવે કડક કાર્યવાહી જરૂરી બનશે, કારણ કે રસ્તા પર ચાલતા સામાન્ય નાગરિકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવું એ તંત્રની પ્રાથમિક જવાબદારી છે
આ નિર્ણય મોટર અકસ્માત વળતર કેસ સાથે સંબંધિત છે જેમાં પાંચ વર્ષના બાળકનું મૃત્યુ થયું હતું.તેના પિતા સવારે 9 વાગ્યે તેને શાળાએ લઈ જઈ રહ્યા હતા ત્યારે એક ટેન્કરની લારીએ બાળકને પાછળથી ટક્કર મારી હતી, જેનાથી તેની કમર અને શરીરના નીચેના ભાગ કચડી ગયા હતા. ગંભીર ઇજાઓના પરિણામે બાળકનું મૃત્યુ થયું હતું. તે સ્થળે કોઈ ફૂટપાથ કે રાહદારી ક્રોસિંગ નહોતું.સુપ્રીમ કોર્ટે બાળકના પિતાને ચૂકવવાપાત્ર વળતર વધારીને ₹1,144,628 કર્યું અને બે મહિનાની અંદર ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપ્યો.કોર્ટે મૂળ વળતરની રકમ ઘટાડી દેતા હાઇકોર્ટના આદેશને પણ રદ કર્યો.
વળતર માટે એક અલગ કાનૂની માર્ગ ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે નાગરિકોને નિયુક્ત ફૂટપાથ પર ચાલવાના અધિકારના ઉલ્લંઘન માટે વળતર અને વળતર મેળવવા માટે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે બંધારણીય અને કાનૂની ઉપાયોનો ઉપયોગ કરવાનો અધિકાર હશે. આ ઉપાય મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988 હેઠળ ઉપલબ્ધ ઉપાયોથી સ્વતંત્ર છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જે નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારનું ઉલ્લંઘન થયું છે તેઓ નુકસાન માટે અધિકારીઓ સામે કાનૂની દાવા કરી શકે છે, અને આ માર્ગ મોટર વાહન અધિનિયમ હેઠળના દાવાઓથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે.
કોર્ટે એમ પણ અવલોકન કર્યું કે સલામત અને આરામદાયક ફૂટપાથનો અભાવ અને મોટર વાહનોને પ્રાથમિકતા આપવી એ એક ક્રોનિક સમસ્યા બની ગઈ છે. બેન્ચે નિર્દેશ કર્યો કે ભારતીય શહેરો અને નગરો ઘણીવાર વાહનોને ધ્યાનમાં રાખીને આયોજન કરવામાં આવે છે, જે રાહદારીઓની સલામતીને જોખમમાં મૂકે છે.મોટરાઇઝ્ડ પરિવહન પ્રત્યે શહેરી વિકાસમાં પક્ષપાત પર ટિપ્પણી કરતા, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે માણસો વ્હીલની શોધ પહેલાથી ઘણા સમય પહેલા ચાલતા આવ્યા છે. કલમ 19(1)(d) હેઠળ હિલચાલનો પ્રાથમિક અધિકાર ચાલવાનો અધિકાર છે. આ અધિકાર વાહનોના ઉપયોગ પહેલાનો છે અને તેમાં સલામત અને સીમાંકિત ફૂટપાથની ઍક્સેસનો સમાવેશ થવો જોઈએ.
