ગીરનારની લીલી પરિક્રમા બંધ રાખવા સરકારમાં ભલામણ

ગીરનારની લીલી પરિક્રમા બંધ રાખવા સરકારમાં ભલામણ

જંગલ વિસ્તારમાં દુષ્કાળ જેવી અત્યંત ગંભીર સ્થીતી નિર્માણ પામતા વન્યજીવો અને માનવ વચ્ચે જીવલેણ સંઘર્ષ સર્જાવાની શક્યતા: વાઈલ્ડલાઈફ રિસર્ચરે વૈજ્ઞાનિક તથ્યો આપ્યા: લેખીત રજૂઆત કરાઈ

અગ્ર ગુજરાત, જુનાગઢ

ગુજરાતના પવિત્ર યાત્રાધામ જૂનાગઢ ખાતે દર વર્ષે કારતક સુદ અગિયારસથી પૂનમ દરમિયાન યોજાતી સુપ્રસિદ્ધ ગિરનાર લીલી પરિક્રમાને લઈને મોટો વિવાદ અને ચિંતાનો માહોલ ઊભો થયો છે. જાણીતા વાઇલ્ડલાઇફ રિસર્ચરે વૈજ્ઞાનિક તથ્યો અને ચોંકાવનારા આંકડા રજૂ કરીને ચાલુ વર્ષે યોજાનારી ગિરનાર લીલી પરિક્રમા તાત્કાલિક ધોરણે રદ કરવાની વહીવટી તંત્ર અને રાજ્ય સરકાર સમક્ષ લેખિત માંગ કરી છે.

નિષ્ણાતના મતે, વર્તમાન વર્ષે ગિરનાર અને ગીરના જંગલ વિસ્તારમાં દુષ્કાળ જેવી અત્યંત ગંભીર સ્થિતિ નિર્માણ પામી છે. આવા સંજોગોમાં લાખો શ્રદ્ધાળુઓ જંગલના અંતરિયાળ રૂટ પર પ્રવેશે તો માનવ અને વન્યજીવો વચ્ચે જીવલેણ સંઘર્ષ સર્જાવાની પૂરી શક્યતા રહેલી છે.

વાઇલ્ડલાઇફ રિસર્ચરે રજૂ કરેલા દસ્તાવેજો અનુસાર, ગત ચોમાસા દરમિયાન ગિરનાર અભયારણ્ય અને આસપાસના જંગલ પટ્ટામાં નહિવત અને અનિયમિત વરસાદ નોંધાયો છે. આ કુદરતી ખેંચના પરિણામે છેલ્લા 25 થી 30 વર્ષના ઈતિહાસમાં ક્યારેય ન બની હોય તેવી વિષમ પરિસ્થિતિ આ વર્ષે સર્જાઈ છે. વન વિભાગને સામાન્ય રીતે ઉનાળાની શરૂઆતમાં એટલે કે માર્ચ કે એપ્રિલ મહિનામાં જંગલના કૃત્રિમ પોઈન્ટ્સમાં પાણી ભરવું પડતું હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે ઓક્ટોબર મહિનાથી જ વન્યજીવો માટે પાણીના પોઈન્ટ્સ ટેન્કરો દ્વારા ચાલુ કરવાની ફરજ પડી છે. જંગલના કુદરતી ઝરણાં, નદીઓ અને નેચરલ વોટર હોલ્સ સંપૂર્ણપણે સુકાઈ ચૂક્યા છે.

ગિરનારની 36 કિલોમીટર લાંબી પરિક્રમા દરમિયાન દર વર્ષે 10 થી 15 લાખ શ્રદ્ધાળુઓ જંગલના કાચા રસ્તાઓ પરથી પસાર થાય છે. હાલ જંગલમાં પીવાનું પાણી અત્યંત મર્યાદિત માત્રામાં ઉપલબ્ધ છે. જો લાખો લોકોનો ધસારો જંગલ પરિસરમાં થશે, તો વન્યજીવો માટે બચેલું છેલ્લું પાણી પણ માનવ વપરાશ અને પ્રદૂષણના કારણે સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ જશે. પાણીના તીવ્ર અભાવે સિંહ, દીપડા, હરણ, સાબર સહિતના અસંખ્ય વન્યપ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ ટપોટપ મોતને ભેટે તેવી ભયાનક દહેશત તોળાઈ રહી છે.

રિસર્ચરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે કોઈપણ મોટી દુર્ઘટના ઘટે તે પહેલાં વન વિભાગ, જૂનાગઢ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર અને ગુજરાત સરકારે આ ગંભીર બાબતની ત્વરિત ગંભીરતા સમજીને ચાલુ વર્ષ પૂરતી ગિરનાર લીલી પરિક્રમા તાકીદે રદ કરવાનો અથવા માત્ર પ્રતીકાત્મક રીતે યોજવાનો નીતિવિષયક નિર્ણય લેવો જોઈએ.

વહીવટી તંત્ર દ્વારા રૂટનું નિરીક્ષણ

જૂનાગઢમાં આગામી 20 નવેમ્બરની મધ્યરાત્રિથી શરૂ થનારી ગિરનારની લીલી પરિક્રમાને લઈને વહીવટી તંત્ર અને વન વિભાગ દ્વારા તડામાર તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. ગત વર્ષે અતિવૃષ્ટિના કારણે પરિક્રમા રદ થઈ હોવાથી આ વર્ષે લાખોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડવાની શક્યતા છે. ત્યારે પરિક્રમાના 36 કિલોમીટરના રૂટ પર યાત્રાળુઓને કોઈ હાલાકી ન પડે તે માટે સાધુ-સંતો, સાંસદ, ધારાસભ્ય અને વહીવટી તંત્રના અધિકારીઓએ સંયુક્ત રીતે રૂટનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. જોકે, આ વર્ષે ઓછા વરસાદના કારણે સર્જાયેલી પાણીની તંગી અને સૂકા વાતાવરણને પગલે તંત્ર તથા સંતોએ શ્રદ્ધાળુઓને ખાસ તકેદારી રાખવા અપીલ કરી છે

પરિક્રમા પહેલાં જળસંકટ સર્જાયું

ચોમાસુ સારું ન રહેવાના કારણે ગિરનારના જંગલમાં આવેલા કુદરતી પાણીના પોઇન્ટ સુકાઈ ગયા છે. તંત્ર દ્વારા જંગલમાં બોર કરવામાં આવ્યા હતા પરંતુ પાણી ન મળતાં ચિંતા વધુ વધી છે. જો કે, આગામી લીલી પરિક્રમામાં આવનાર લાખો યાત્રિકોને પીવાના પાણીની કોઈ સમસ્યા ન રહે તે માટે વન વિભાગ અને પાણી પુરવઠા વિભાગ દ્વારા કમર કસવામાં આવી છે. યાત્રિકો અને વન્યજીવો માટે પાણીના પોઇન્ટ ઊભા કરવા તેમજ ટેન્કર મારફતે જંગલમાં પાણી પહોંચાડવાની વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. વન વિભાગના અધિકારીએ ખાતરી આપી છે કે પરિક્રમા દરમિયાન યાત્રિકો માટે પાણીની કોઈ જ મુશ્કેલી ઊભી થવા દેવામાં આવશે નહી.