જ્ઞાતિ દર્શાવી થતા પ્રદર્શનોને લગામ લાગશે
વાહનોમાં લખાતા જાતિગત લખાણો પર સરકારની બ્રેક
નંબર પ્લેટ, કાચ કે બોડી પર જાતિ દર્શાવતા શબ્દો, અટક, સંકેતો કે ચિહ્નો લખાવી શકાશે નહી : મોટર વાહન નિયમોમાં ફેરફાર : ગાઇડલાઇનનો ભંગ કરનાર પર થશે કડક કાર્યવાહી
અગ્ર ગુજરાત, ગાંધીનગર
રાજ્યના રસ્તાઓ પર દોડતા ખાનગી વાહનોની નંબર પ્લેટ, કાચ કે બોડી પર જાતિ દર્શાવતા શબ્દો, અટક, સંકેતો કે ચિહ્નો લખીને પોતાની જાતિગત ઓળખનું પ્રદર્શન કરવાની પ્રવૃત્તિ પર લગામ લગાવવા માટે ગુજરાત સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક નિર્ણય લીધો છે.
હવેથી રાજ્યમાં ટુ-વ્હીલર, થ્રી-વ્હીલર, ફોર-વ્હીલર (કાર), બસ કે ટ્રક સહિત કોઈપણ પ્રકારના ખાનગી વાહનો પર જાતિસૂચક શબ્દો, જાતિ દર્શાવતા સંકેતો, ખાસ આકૃતિઓ કે લખાણ પ્રદર્શિત કરી શકાશે નહીં. આ નિયમને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપવા માટે ગુજરાત સરકારે ‘ગુજરાત મોટર વાહન નિયમો, 1989’ માં મહત્વપૂર્ણ સુધારો કરીને સ્પષ્ટ જોગવાઈઓ અમલી બનાવી છે.
રાજ્ય સરકારના બંદરો અને વાહન વ્યવહાર વિભાગ દ્વારા ગત 17 નવેમ્બર, 2026ના રોજ સત્તાવાર રીતે ‘ગુજરાત મોટર વાહન (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026’ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી વાહનો પર મોટા અક્ષરોમાં જાતિના નામ લખવાનું કે ચોક્કસ પ્રતીકો લગાવવાનું ચલણ વધ્યું હતું, જે ઘણીવાર જાહેર રસ્તાઓ પર સામાજિક તણાવ કે કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિને અસર કરતું હતું. આ બાબતને ગંભીરતાથી લઈને સરકારે મોટર વાહન નિયમોમાં જ સીધો ફેરફાર કરીને આ પ્રવૃત્તિને ગેરકાયદેસર ઠેરવી છે.
આ નિર્ણયનું સૌથી મોટું અને વિશેષ મહત્વ એ છે કે અત્યાર સુધી વાહનો પર જાતિ આધારિત ઓળખ દર્શાવતા શબ્દો અને ચિહ્નો સામે કાર્યવાહી કરતી વખતે નિયમોમાં સ્પષ્ટતાનો અભાવ વર્તાતો હતો. હવે મોટર વાહન નિયમોમાં જ આ અંગે સીધી અને સ્પષ્ટ જોગવાઈ ઉમેરાઈ હોવાથી ટ્રાફિક પોલીસ અને આરટીઓ (RTO) વિભાગ માટે નિયમન કરવું વધુ સરળ અને પારદર્શી બનશે. વાહનચાલકોને પણ હવે સ્પષ્ટ ખ્યાલ રહેશે કે વાહન પર શું પ્રદર્શિત કરી શકાય અને શું નહીં. જોકે, વહીવટી કે જાહેર હિતની જરૂરિયાત મુજબ રાજ્ય સરકાર સામાન્ય અથવા વિશેષ હુકમથી જરૂરી અપવાદોને મંજૂરી આપવાની સત્તા પોતાની પાસે અનામત રાખી છે.
આ કાયદાકીય પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે લોકશાહી ઢબે પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આ સુધારાના મુસદ્દા નિયમો (ડ્રાફ્ટ રૂલ્સ) અગાઉ 11 જૂન, 2026ના રોજ ગુજરાત સરકારના અસાધારણ રાજપત્ર (ગેઝેટ) માં પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે સરકાર દ્વારા અસરગ્રસ્ત નાગરિકો અને જાહેર જનતા પાસેથી 30 દિવસની સમયમર્યાદામાં વાંધા કે સૂચનો મંગાવવામાં આવ્યા હતા.
નિર્ધારિત 30 દિવસના સમયગાળા દરમિયાન સરકારને આ મુસદ્દા નિયમો સામે કોઈ વાંધો કે સૂચન પ્રાપ્ત ન થતાં, સરકારે હવે અંતિમ નિયમોને મંજૂરી આપીને સત્તાવાર રીતે જાહેર કરી દીધા છે. આ નિર્ણયથી રાજ્યમાં ટ્રાફિક શિસ્ત વધવાની સાથે જાહેર સ્થળોએ સમાનતા અને સૌહાર્દનું વાતાવરણ વધુ મજબૂત બનશે તેવી અપેક્ષા છે.
નિયમ 125 અને નિયમ 138માં કરાયેલા મુખ્ય સુધારા
- નિયમ 125માં સુધારો: નિયમ 125ના પેટાનિયમ (1)માં અગાઉ ‘No advertising device, figure’ (કોઈ જાહેરાતનું ઉપકરણ કે આકૃતિ નહીં) એવા શબ્દો હતા. હવે તેની જગ્યાએ ‘No advertising device, caste signage, figure’ શબ્દો ઉમેરવામાં આવ્યા છે. એટલે કે, વાહનો પર જાહેરાતના ઉપકરણો અને આકૃતિઓ લગાવવા પરના પ્રતિબંધની જોગવાઈમાં હવે ‘જાતિ દર્શાવતા સંકેતો’ (Caste Signage) નો પણ સ્પષ્ટ સમાવેશ કરી દેવામાં આવ્યો છે.
- નિયમ 138માં નવો પેટાનિયમ (3) ઉમેરાયો: આ ઉપરાંત, નિયમ 138માં પેટાનિયમ (2) પછી એક નવો પેટાનિયમ (3) ઉમેરવામાં આવ્યો છે. આ નવી જોગવાઈ અનુસાર, રાજ્ય સરકાર દ્વારા સામાન્ય અથવા વિશેષ હુકમથી મંજૂરી આપવામાં આવી હોય તેવા અપવાદરૂપ કિસ્સાઓ સિવાય, કોઈપણ ખાનગી વાહન પર જાહેરાતનું ઉપકરણ, જાતિ દર્શાવતું ચિહ્ન, આકૃતિ કે અન્ય કોઈપણ પ્રકારનું બિનજરૂરી લખાણ પ્રદર્શિત કરી શકાશે નહીં.


