- હાઇડ્રોગ્રાફિક સર્વે કરવા માટે ભારત સાથેના કરાર પર યુ-ટર્ન
- ભારત અને માલદીવ વચ્ચે 2019માં કરાર પર કર્યા હતા હસ્તાક્ષર
- હાઈડ્રોગ્રાફિક સર્વે એગ્રીમેન્ટ અને મુઈઝુ સરકાર ભારત વિરુદ્ધ કરી રહી છે કામ
માલદીવ સરકારે જળ સર્વેક્ષણ સાથે હાઇડ્રોગ્રાફિક સર્વે કરવા માટે ભારત સાથેના કરાર પર યુ-ટર્ન લીધો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ સોલિહ વચ્ચે 2019માં આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.
હવે નવા રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મુઈઝુની સરકારે હાઈડ્રોગ્રાફિક સર્વે કરવાનો ઈન્કાર કરી દીધો છે. મુઈઝુએ અગાઉ માલદીવમાં તૈનાત ભારતીય સૈનિકોને પરત મોકલવાનો આદેશ આપ્યો હતો. મુઈઝુ ચીનના ઈશારે આ કરી રહ્યો છે. ચાલો જાણીએ શું હતો હાઈડ્રોગ્રાફિક સર્વે એગ્રીમેન્ટ અને મુઈઝુ સરકાર ભારત વિરુદ્ધ કામ કરી રહી છે.
હાઇડ્રોગ્રાફિક સર્વે એગ્રીમેન્ટ શું છે?
જળ સર્વેક્ષણ સાથે હાઇડ્રોગ્રાફિક સર્વે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ જહાજ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આનાથી જળ ક્ષેત્ર સંબંધિત બાબતોના અભ્યાસમાં સફળતા મળે છે. જળાશયોની વિશેષતાઓને સમજવા માટે, સોનાર જેવી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ સર્વે પાણીની ઊંડાઈ, દરિયાની સપાટી અને દરિયાકાંઠાનો આકાર, સંભવિત અવરોધો અને જળાશયોની ભૌતિક લાક્ષણિકતાઓને શોધવામાં મદદ કરી શકે છે. ભારત અને માલદીવ વચ્ચે દરિયાઈ પરિવહનના ક્ષેત્રમાં આ એક મોટી વાત સાબિત થઈ રહી હતી. આ અંતર્ગત ત્રણ વર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં ત્રણ સર્વે કરવામાં આવ્યા છે. ભારતીય નૌકાદળના જહાજ INS દર્શકે પ્રથમ સંયુક્ત હાઇડ્રોગ્રાફિક સર્વે હાથ ધર્યો હતો.
અત્યાર સુધી 944 ચોરસ કિમી વિસ્તારનો સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો. ખાસ વાત એ છે કે આમાંથી કેટલાક વિસ્તારોનો છેલ્લો સર્વે 1853માં કરવામાં આવ્યો હતો. આ સર્વેથી પ્રવાસન, મત્સ્યઉદ્યોગ, કૃષિ વગેરે ક્ષેત્રોમાં મદદ મળવાની અપેક્ષા હતી, પરંતુ માલદીવે તેના પર બ્રેક લગાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. અગાઉ ભારતીય જહાજો માલદીવ, કેન્યા, મોરેશિયસ, મોઝામ્બિક, ઓમાન, તાન્ઝાનિયા અને શ્રીલંકામાં સર્વે કરી ચૂક્યા છે.
માલદીવ શા માટે કરાર સમાપ્ત કરવા માંગે છે?
હકીકતમાં નવા રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મુઈઝુ ચીનના શુભેચ્છક હોવાનું કહેવાય છે. તેમણે ઓક્ટોબરમાં ચૂંટણી જીત્યા બાદ 5.21 લાખની વસ્તીવાળા દેશમાં સત્તા સંભાળી હતી. મુઈઝુએ અગાઉ પોતાની ચૂંટણીમાં ‘ઈન્ડિયા આઉટ’ અભિયાન ચલાવ્યું હતું. અગાઉ માલદીવિયન ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (MDP)ના પ્રમુખ સોલિહ ભારતના મોટા સમર્થક હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારત-માલદીવના સંબંધો ઘણા સારા હતા. જો કે, માલદીવ પરંપરાગત રીતે ભારતના પ્રભાવના ક્ષેત્રનો એક ભાગ રહ્યું છે.
બીજી તરફ ચીન હિંદ મહાસાગરમાં આક્રમક રીતે પાવર પ્રોજેક્ટ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જો કે, આ નિર્ણય લેતા પહેલા માલદીવની નવી સરકાર ભારતીય સેનાના ઉપકારને ભૂલી ગઈ હતી. આ પહેલા પણ આર્મીએ માલદીવમાં ઘણી મદદ કરી છે. તે દરિયામાં ફસાયેલા લોકો માટે શોધ અને બચાવ કામગીરીમાં મદદ કરવા માટે જાણીતી છે. માલદીવના મતે આવા સર્વેક્ષણ કરવાથી સંવેદનશીલ માહિતી જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
