વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી બે દિવસીય કુવૈતના પ્રવાસે છે. છેલ્લી વખત તત્કાલિન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધી વર્ષ 1981માં પીએમ તરીકે આ દેશની મુલાકાતે આવ્યા હતા. એવું કહેવાય છે કે કુવૈતની 21 ટકા વસ્તી ભારતીયો છે. આવી સ્થિતિમાં, ચાલો જાણીએ કે કુવૈતની પ્રગતિમાં આ ભારતીયોનું યોગદાન કેટલું મહત્વપૂર્ણ છે?
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી કુવૈતના અમીર શેખ મેશાલ અલ અહેમદ અલ જાબેર અલ સબાહના આમંત્રણ પર બે દિવસની મુલાકાતે જઈ રહ્યા છે. 1981માં તત્કાલિન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધી બાદ કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાનની કુવૈતની આ પ્રથમ મુલાકાત છે. ત્યાં વડાપ્રધાન કુવૈતની અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપનારા ભારતીય સમુદાય સાથે પણ વાતચીત કરશે. ચાલો જાણીએ કુવૈતની પ્રગતિમાં ભારતીયોએ શું ભૂમિકા ભજવી છે. ત્યાં કેટલા ભારતીયો છે અને તેઓ શું કરે છે? તેઓ ભારતમાં કેટલા પૈસા મોકલે છે?
કુવૈતની વસ્તીમાં 21 ટકા ભારતીયો છે
કુવૈતની અર્થવ્યવસ્થા અને વિકાસમાં ભારતીયોનું બહુ મોટું યોગદાન છે. દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો કુવૈતની મુલાકાત લે છે. હોસ્પિટલો, તેલના કુવાઓ અને કારખાનાઓમાં કામ કરતા કામદારોમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો છે. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રે પણ ભારતીયોની સંખ્યા ઓછી નથી. કુવૈતમાં કુલ વર્કફોર્સ પર નજર કરીએ તો ભારતીયોની સંખ્યા સૌથી વધુ હશે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને કુવૈતમાં ભારતીય દૂતાવાસ અનુસાર, લગભગ 10 લાખ ભારતીયો કુવૈતમાં રહે છે. આ આંકડો કુવૈતની કુલ વસ્તીના 21 ટકા છે. ત્યાં કુલ કામદારોમાં માત્ર 30 ટકા ભારતીયો છે.
જો ભારતીય ડોકટરો અને નર્સો આવશે તો આરોગ્ય સેવાઓ પડી ભાંગશે
જો કે, કુવૈતના તેલના કૂવામાં પણ મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો કામ કરે છે. આ ઉપરાંત, ત્યાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઉદ્યોગમાં પણ ભારતીયોની સારી સંખ્યા છે, પરંતુ કુવૈતમાં જે ક્ષેત્રમાં ભારતીય કામદારો સૌથી વધુ છે તે તબીબી ક્ષેત્ર છે. આ અરબ દેશમાં સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસ અનુસાર, કુવૈતમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય ડોક્ટરો અને નર્સો કામ કરે છે. આ આંકડો એટલો મોટો છે કે જો કુવૈતથી ભારતીય ડોકટરો અને નર્સો આવે તો ત્યાંની સમગ્ર આરોગ્ય સેવા પડી ભાંગી શકે છે.
મોટાભાગના લોકો આ રાજ્યોમાંથી જાય છે
ભારત અને કુવૈત વચ્ચે 2012માં સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે પરસ્પર સહયોગ માટે કરાર થયા હતા. આ અંતર્ગત આરોગ્ય સેવાઓ માટે સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથની રચના કરવામાં આવી હતી. અત્યાર સુધીમાં ઘણી બેઠકો થઈ છે. કુવૈતમાં ભારતીય દૂતાવાસનું માનવું છે કે ત્યાં રહેતા મોટાભાગના ભારતીયો કર્ણાટક, કેરળ, આંધ્રપ્રદેશ, તેલંગાણા અને તમિલનાડુના છે. આમાંના મોટાભાગના લોકો મેડિકલ સેક્ટરમાં ડોક્ટર અથવા નર્સ તરીકે કામ કરી રહ્યા છે.
પરિવહન માટે ખાસ વ્યવસ્થા
કુવૈતમાં ભારતીયોની માંગના સ્તરનો અંદાજ એ હકીકત પરથી લગાવી શકાય છે કે ભારત અને કુવૈત બંનેએ સરળ મુસાફરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે ખાસ વ્યવસ્થા કરી છે. બંને દેશો વચ્ચે ઉડતા પ્લેનમાં 12 હજારથી વધુ સીટો ભારતીયો માટે પ્રાથમિકતાના આધારે બુક કરવામાં આવી છે. કુવૈતની બે એરલાઇન્સ એટલે કે કુવૈત એરલાઇન્સ અને જઝીરાની ફ્લાઇટ સેવાઓ ભારતના ઓછામાં ઓછા નવ શહેરોમાંથી ઉપલબ્ધ છે. ભારતીય ઉડ્ડયન કંપનીઓ એર ઈન્ડિયા, એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ અને ઈન્ડિગો પણ કુવૈત સિટી માટે સીધી ફ્લાઈટ સેવાઓ પૂરી પાડે છે. ભારતની રાજધાની દિલ્હી અને આર્થિક રાજધાની મુંબઈ ઉપરાંત, ચેન્નાઈ, અમદાવાદ, ગોવા, કોચી, હૈદરાબાદ, લખનૌ અને બેંગલુરુ જેવા શહેરોથી કુવૈત માટે સીધી ફ્લાઈટ્સ છે.
ભારતીયોને આટલો પગાર મળે છે
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ભારતમાંથી આવતા અકુશળ કામદારોને કુવૈતમાં 100 કુવૈતી દિનારનો માસિક પગાર મળે છે. આ અકુશળ કામદારોમાં મજૂરો, મદદગારો અને સફાઈ કામદારો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. તેમજ અર્ધ-કુશળ કામદારો જેમ કે ડિલિવરી બોય, વાળંદ, સુરક્ષા ગાર્ડ વગેરેને 100 થી 170 દિનારનો માસિક પગાર મળે છે. કુશળ કામદારોમાં ટેકનિકલ અને યાંત્રિક ક્ષેત્રના કામદારોનો સમાવેશ થાય છે, જેઓ દર મહિને 120 થી 200 કુવૈતી દિનાર મેળવે છે.
ભારતના અર્થતંત્રને પણ મજબૂતી આપે છે
કુવૈતમાં કામ કરતા ભારતીયો માત્ર ત્યાંની પ્રગતિ અને અર્થવ્યવસ્થામાં જ ફાળો નથી આપી રહ્યા પરંતુ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાને પણ મજબૂત કરી રહ્યા છે. કુવૈતમાં કામ કરતા ભારતીય કામદારો ત્યાંથી ભારતમાં તેમના પરિવારને સારી એવી રકમ મોકલે છે. એવું કહેવાય છે કે કુવૈતથી ભારતમાં આવતા કુલ નાણાં 2.1 અબજ કુવૈતી દિનાર એટલે કે 6.3 અબજ ડોલરથી વધુના આંકડા સુધી પહોંચી ગયા છે. હાલમાં એક કુવૈતી દિનારની કિંમત 276 રૂપિયાની આસપાસ છે.
આ સિવાય કુવૈત પણ ભારતનું મોટું વેપારી ભાગીદાર છે. વર્ષ 2023-24માં ભારતે કુવૈતમાં $210.32 બિલિયનની નિકાસ કરી હતી. આ જ સમયગાળા દરમિયાન ભારતે કુવૈતમાંથી $837.59 બિલિયનની આયાત કરી હતી. તેમાંથી ભારતે માત્ર 620 અબજ ડોલરના તેલ અને તેનાથી સંબંધિત ઉત્પાદનોની આયાત કરી છે.
