બુધવારે લદ્દાખના લેહમાં થયેલી હિંસાએ સરકારને ચિંતામાં મૂકી દીધી છે. ગૃહ મંત્રાલયે લેહ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં હિંસા અને આગચંપીની ઘટનાઓ અંગે ઔપચારિક નિવેદન જારી કર્યું છે. સરકારનો દાવો છે કે આ સ્થાનિક કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુક દ્વારા ઉશ્કેરણીનું પરિણામ હતું. વાંગચુકે આરબ સ્પ્રિંગ અને નેપાળના જનરલ-ઝેડ ચળવળ જેવું વાતાવરણ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેનાથી પરિસ્થિતિ વધુ વણસી હતી. પ્રદર્શનકારીઓએ માત્ર સરકારી કચેરીઓને જ નિશાન બનાવી ન હતી પરંતુ એક રાજકીય પક્ષના કાર્યાલયને પણ આગ લગાવી હતી. કાર્યવાહી દરમિયાન પોલીસ ગોળીબારમાં અનેક લોકોના મોત થયા હોવાના અહેવાલ છે. 30 થી વધુ પોલીસ અને અર્ધલશ્કરી દળોના કર્મચારીઓ ઘાયલ થયા હતા. કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે બંધારણના માળખામાં કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
ઘટનાઓના મૂળમાં સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાળ
સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાળ, જે 10 સપ્ટેમ્બર, 2025 થી શરૂ થઈ હતી, તે ઘટનાઓના મૂળમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેમણે છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ લદ્દાખ માટે વિશેષ દરજ્જો અને રાજ્યનો દરજ્જો આપવાની માંગ કરી હતી. સરકારનું કહેવું છે કે તેમની માંગણીઓ પહેલાથી જ ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ (HPC) ના એજન્ડામાં છે અને તેની સતત ચર્ચા થઈ રહી છે.
HPC બેઠકોમાં અત્યાર સુધીમાં અનેક સીમાચિહ્નરૂપ નિર્ણયો
સરકારી માહિતી અનુસાર, HPC બેઠકોમાં અત્યાર સુધીમાં અનેક સીમાચિહ્નરૂપ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. તેમાં અનુસૂચિત જનજાતિ માટે અનામત 45% થી વધારીને 84% કરવા, કાઉન્સિલોમાં મહિલાઓને એક તૃતીયાંશ અનામત આપવા અને ભોટી અને પુર્ગી ભાષાઓને સત્તાવાર ભાષાઓ તરીકે જાહેર કરવાનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, લદ્દાખમાં 1,800 જગ્યાઓ માટે ભરતી પ્રક્રિયા પણ શરૂ કરવામાં આવી છે.
સંવાદના પ્રયાસો અને રાજકારણ
સરકારનો દાવો છે કે તે લેહ અને કારગિલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ સાથે સતત વાતચીત કરી રહી છે. આગામી HPC બેઠક 6 ઓક્ટોબરના રોજ યોજાવાની છે, જ્યારે લદ્દાખી નેતાઓ સાથે ખાસ ચર્ચા પણ 25 અને 26 સપ્ટેમ્બરના રોજ યોજાવાની હતી. જોકે, કેટલાક રાજકીય રીતે પ્રેરિત વ્યક્તિઓ આ વાતચીત પ્રક્રિયાને તોડફોડ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. આ જ કારણ છે કે વાંગચુકે તેમની ભૂખ હડતાળ દરમિયાન અરબ સ્પ્રિંગ અને નેપાળના જનરલ-ઝેડ રાજકારણનો ઉલ્લેખ કરીને સ્થાનિક યુવાનોને ઉશ્કેરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આવા નિવેદનો સંપૂર્ણપણે ગેરમાર્ગે દોરનારા હતા અને હિંસાને વેગ આપ્યો હતો. લદ્દાખમાં આજે થયેલી હિંસામાં 30 થી વધુ પોલીસ અને અર્ધલશ્કરી કર્મચારીઓ ઘાયલ થયા હતા.
સાંજ સુધીમાં પરિસ્થિતિ કાબુમાં આવી ગઈ
સરકારનો દાવો છે કે સવારે બનેલી દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ઘટનાઓ બાદ સાંજ સુધીમાં પરિસ્થિતિ કાબુમાં આવી ગઈ હતી. જોકે, વહેલી સવારે તોફાનીઓએ ઓફિસો અને સંપત્તિને વ્યાપક નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. આ દરમિયાન, સોનમ વાંગચુકે પોતાની ભૂખ હડતાળ સમાપ્ત કરવાની જાહેરાત કરી. સરકારી સૂત્રોએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે બંધારણીય માળખામાં રહીને લદ્દાખની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરવા માટે પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. જોકે, હિંસા, આગચંપી અને અરાજકતાના કૃત્યો સહન કરવામાં આવશે નહીં.
