યુદ્ધની આગમાં MCX ધધક્યું
સોનું ચમક્યું, ક્રૂડ સળગ્યું, રૂપિયો લથડ્યો; હવે શેરબજાર પર શું થશે અસર?
મધ્ય પૂર્વના તણાવથી કોમોડિટી બજારમાં ભારે ઉથલપાથલ, રોકાણકારો સેફ હેવન તરફ દોડી રહ્યા છે
અગ્ર ગુજરાત, અમદાવાદ
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા યુદ્ધજન્ય તણાવની સીધી અસર હવે વૈશ્વિક નાણાકીય બજારો અને ભારતના વાયદા બજાર (MCX) પર જોવા મળી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ક્રૂડ ઓઈલ, સોનું અને ચાંદીમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. રોકાણકારો જોખમી એસેટ્સમાંથી નાણાં કાઢીને સોનું અને ચાંદી જેવા સુરક્ષિત રોકાણ તરફ વળી રહ્યા છે, જ્યારે ક્રૂડ ઓઈલમાં સપ્લાય અંગેની ચિંતાઓને કારણે ભાવમાં જબરદસ્ત તેજી જોવા મળી રહી છે.
MCX પર સોનાના વાયદા ભાવ છેલ્લા સપ્તાહ દરમિયાન રૂ.1.54 લાખથી વધીને રૂ.1.59 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામની સપાટી સુધી પહોંચ્યા હતા, જ્યારે ચાંદી રૂ.2.65 લાખથી રૂ.2.68 લાખ પ્રતિ કિલોના વ્યાપક દાયરામાં ટ્રેડ થઈ રહી છે. બીજી તરફ ક્રૂડ ઓઈલ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 95 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ પહોંચી જતાં ભારત જેવા આયાત આધારિત દેશો માટે ચિંતા વધી છે.
વાયદા બજારમાં સૌથી મોટો ફેરફાર એ જોવા મળી રહ્યો છે કે રોકાણકારો સોનામાં હેજિંગ પોઝિશન વધારી રહ્યા છે. યુદ્ધ અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સોનું ફરી એકવાર ‘સેફ હેવન’ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. જોકે મજબૂત ડોલર અને વધતી મોંઘવારીની આશંકાને કારણે સોનામાં નફાવસૂલીના ઝાટકા પણ આવી રહ્યા છે, જેના કારણે દૈનિક સ્તરે ભારે વધઘટ જોવા મળી રહી છે.
ક્રૂડ ઓઈલની વાત કરીએ તો સૌથી મોટી ચિંતા હોર્મુઝ જળમાર્ગને લઈને છે. વિશ્વના મોટા ભાગના તેલ પુરવઠાનો માર્ગ આ જ છે. જો તણાવ વધુ વધશે તો તેલના ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની સપાટી પણ પાર કરી શકે છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ક્રૂડ ઓઈલ જ ભારતના અર્થતંત્ર માટે સૌથી મોટો જોખમી પરિબળ છે, કારણ કે ઊંચા તેલ ભાવ સીધા આયાત બિલ વધારશે અને ડોલરની માંગ વધારશે. આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારતીય રૂપિયો સતત દબાણ હેઠળ છે. વધતા તેલ આયાત ખર્ચ અને વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલીને કારણે રૂપિયો ડોલર સામે નબળો પડ્યો છે. તાજેતરમાં ભારતીય ચલણ ઐતિહાસિક નીચલા સ્તર નજીક પહોંચતાં RBIને પણ બજારમાં હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો હતો. ભારતના બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ પર પણ દબાણ વધવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
રૂપિયો નબળો પડે ત્યારે સોના અને ચાંદીના સ્થાનિક ભાવને વધારાનો ટેકો મળે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ સ્થિર હોય તો પણ ડોલર મજબૂત અને રૂપિયો નબળો હોવાથી MCX પર કિંમતો ઊંચી રહેતી હોય છે. હાલમાં પણ એ જ સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે.0આગામી દિવસોમાં બજારનું ધ્યાન હવે RBIની નાણાકીય નીતિ, અમેરિકાના આર્થિક આંકડા અને મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ પર રહેશે. જો યુદ્ધ વધુ ગંભીર બનશે તો સોનું અને ચાંદીમાં ફરી તેજીનો નવો રાઉન્ડ શરૂ થઈ શકે છે. બીજી તરફ જો રાજદ્વારી ઉકેલ તરફ પ્રગતિ થશે તો કિંમતી ધાતુઓમાં નફાવસૂલી અને ક્રૂડમાં થોડી શાંતિ જોવા મળી શકે છે.
શેરબજાર માટે હાલનું વાતાવરણ પડકારજનક ગણાય છે. ઊંચા ક્રૂડ ભાવ અને નબળો રૂપિયો બેન્કિંગ, ઓટો, FMCG અને એરલાઈન્સ જેવા ક્ષેત્રો માટે નકારાત્મક બની શકે છે. બીજી તરફ ઓઈલ એક્સપ્લોરેશન, ડિફેન્સ અને કેટલીક મેટલ કંપનીઓને ફાયદો થઈ શકે છે. સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે અને વિદેશી રોકાણકારોની ચાલ બજારની દિશા નક્કી કરશે.
બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હાલમાં રોકાણકારોએ ઉતાવળા નિર્ણયો લેવાના બદલે હેજિંગ અને પોર્ટફોલિયોમાં વૈવિધ્યતા જાળવવી જોઈએ. સોનું લાંબા ગાળે સુરક્ષિત વિકલ્પ બની શકે છે, પરંતુ ટૂંકા ગાળે ભારે વોલેટિલિટી ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે. ક્રૂડ ઓઈલ અને ડોલરની દિશા આગામી સપ્તાહોમાં સમગ્ર નાણાકીય બજાર માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરિબળ રહેશે. બજારનો હાલનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે, યુદ્ધ જેટલું લાંબું ખેંચાશે, તેટલું સોનું અને ક્રૂડ મજબૂત બનશે, જ્યારે રૂપિયો અને શેરબજાર પર દબાણ વધશે.
આજના મુખ્ય ટ્રેન્ડ્સ
* સોનામાં સુરક્ષિત રોકાણની માંગ વધી
* ચાંદીમાં ભારે વોલેટિલિટી યથાવત
* ક્રૂડ 95 ડોલર નજીક
* રૂપિયો દબાણ હેઠળ
* શેરબજારમાં અસ્થિરતા વધી
સોનું-ચાંદી કેમ ચમકી રહ્યાં છે?
યુદ્ધનો ભય
વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા
સેફ હેવન ખરીદી
સેન્ટ્રલ બેંકોની માંગ
નબળો રૂપિયો
ક્રૂડ મોંઘું થાય તો કોને નુકસાન?
* એરલાઈન્સ
* પેઇન્ટ ઉદ્યોગ
* કેમિકલ કંપનીઓ
* ટ્રાન્સપોર્ટ સેક્ટર
* FMCG કંપનીઓ
રૂપિયો નબળો પડે તો શું અસર?
* આયાત મોંઘી બને
* પેટ્રોલ-ડીઝલ પર દબાણ
* મોંઘવારી વધે
* સોનાના સ્થાનિક ભાવ વધે
* વિદેશ પ્રવાસ ખર્ચાળ બને
આગામી સપ્તાહ માટે નજર રાખવાના મુદ્દા
મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની સ્થિતિ
ક્રૂડ 100 ડોલર પાર કરે છે કે નહીં
RBIની નીતિ જાહેરાત
ડોલર ઇન્ડેક્સની ચાલ
FII ખરીદી કે વેચવાલી
MCXમાં સોના-ચાંદીની નવી દિશા
તેલ-તેલીબિયાં બજારમાં તેજીનો માહોલ: યુદ્ધની અસરથી આયાતી તેલ મોંઘાં, સ્થાનિક બજારને મળ્યો ટેકો
દેશના તેલ અને તેલીબિયાં બજારમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી મિશ્ર પરંતુ મજબૂત વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધેલા ભૂરાજકીય તણાવ, વૈશ્વિક ખાદ્ય તેલના ઊંચા ભાવ અને આયાતી તેલના વધતા ખર્ચના કારણે સ્થાનિક તેલીબિયાં બજારને સારો ટેકો મળ્યો છે. ખાસ કરીને રાયડો (મસ્ટર્ડ), સોયાબીન અને મગફળીના ભાવમાં મજબૂતી જોવા મળી રહી છે, જ્યારે ખાદ્ય તેલના બજારમાં પણ ભાવ ઊંચા સ્તરે ટક્યા છે.
બજારના વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ આયાતી પામ ઓઈલ, સોયા ઓઈલ અને સનફ્લાવર ઓઈલના ભાવમાં વધારો થતાં રિફાઈનરો અને મિલરો હવે સ્થાનિક તેલીબિયાં તરફ વધુ વળી રહ્યા છે. તેના કારણે સ્થાનિક બજારોમાં રાયડો અને સોયાબીનની માંગ વધી છે. રાજસ્થાનના મુખ્ય બજારોમાં રાયડાના ભાવ તાજેતરમાં પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂ. 7,800ની સપાટીની નજીક પહોંચ્યા હતા, જ્યારે સોયાબીનના બજારમાં પણ ખરીદદારોની સક્રિયતા વધી છે. સોયાબીન બજારમાં ખાસ નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે દેશમાં ઉત્પાદન અંગેની ચિંતાઓ અને વધતી માંગને કારણે ભાવોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. સ્થિતિ એવી બની છે કે ભારતીય વેપારીઓએ કેટલાક સોયાખોળના નિકાસ સોદા રદ કરી આફ્રિકન દેશોમાંથી સોયાબીન આયાત શરૂ કરી છે. આ ઘટનાએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે સ્થાનિક બજારમાં સોયાબીનની ઉપલબ્ધિ અને માંગ વચ્ચેનું સંતુલન બદલાઈ રહ્યું છે.
મગફળી બજારમાં પણ સારો ટેકો જોવા મળી રહ્યો છે. સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતના બજારોમાં મગફળીની આવક સામાન્ય હોવા છતાં તેલ મિલોની ખરીદીના કારણે ભાવોમાં નરમાઈ આવતી નથી. મગફળી તેલના ભાવ ઊંચા રહેતા ખેડૂતો અને વેપારીઓ બંનેમાં સકારાત્મક માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. ખાદ્ય તેલના બજારમાં પામ ઓઈલ અને સોયા ઓઈલ હજુ પણ મુખ્ય પરિબળ બની રહ્યા છે.આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને વનસ્પતિ તેલના ભાવ વચ્ચે સીધો સંબંધ હોવાથી ઊર્જા બજારમાં તેજીનો પ્રભાવ ખાદ્ય તેલ પર પણ પડી રહ્યો છે. માર્ચ દરમિયાન ભારતની પામ ઓઈલ આયાતમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેના કારણે સ્થાનિક સ્ટોક પર દબાણ વધ્યું અને સ્થાનિક તેલીબિયાંને ટેકો મળ્યો.
બજાર વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે પશ્ચિમ એશિયાના તણાવને કારણે વૈશ્વિક ખાદ્ય તેલના ભાવ હજુ પણ ઊંચા રહી શકે છે. તેના કારણે દેશના સ્થાનિક તેલીબિયાં ઉત્પાદકો અને મિલરોને લાભ મળવાની શક્યતા છે. તાજેતરમાં ગ્રાહકો પણ મોંઘા પામ અને સોયા તેલના બદલે રાયડાના તેલ તરફ વળી રહ્યા હોવાનું જોવા મળ્યું છે, જેના કારણે રાયડાના બજારમાં વધારાનો ટેકો ઉભો થયો છે.
આગામી દિવસોમાં ચોમાસાની પ્રગતિ, વાવેતરની સ્થિતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ખાદ્ય તેલના ભાવો બજારની દિશા નક્કી કરશે. જો વૈશ્વિક તણાવ યથાવત રહેશે અને આયાતી તેલ મોંઘાં રહેશે તો સ્થાનિક તેલીબિયાંમાં તેજીનું વલણ આગળ પણ ચાલુ રહેવાની સંભાવના બજાર વર્તુળોમાં વ્યક્ત થઈ રહી છે. ખેડૂતો માટે આ સ્થિતિ અનુકૂળ ગણાઈ રહી છે, જ્યારે ગ્રાહકો માટે ખાદ્ય તેલના ભાવ હજુ ઊંચા રહેવાની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી.
