વિપક્ષોના વિરોધ વચ્ચે ત્રણ દિવસના ખાસ સત્ર સંસદમાં શરૂ
મહિલા અનામત કાયદામાં સુધારો કરતા બિલ રજૂ
બિલોમાં ૨૦૨૯થી લોકસભા અને રાજય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા અનામતનો પ્રસ્તાવ : પ્રથમ દિવસે જ ગૃહમાં હોબાળો
સાંસદોની ૮૫૦ અને ચોક્કસ સંખ્યા નક્કી કરવા સીમાંકન, ૨૭3 બેઠકો મહિલા અનામત રહેશે
ત્રણેય બિલો પર ૧૫ કલાક ચર્ચા અને આવતીકાલે સાંજે ૪ વાગે મતદાન
અગ્ર ગુજરાત, નવી દિલ્હી
મહિલા અનામત કાયદામાં સુધારો કરતા ત્રણ બિલ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતાં. આ બિલોમાં 2029થી લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33% અનામતનો પ્રસ્તાવ છે. આ હેતુ માટે ત્રણ દિવસનું ખાસ સત્ર બોલાવવામાં આવ્યું છે. જેમાં આજે પહેલો દિવસ છે.
સુધારા બિલમાં લોકસભા સાંસદોની સંખ્યા 850 કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. વર્તમાન સંખ્યા 543 છે. રાજ્યોમાં 815 અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 35 સુધી બેઠકો હશે. બેઠકોની ચોક્કસ સંખ્યા નક્કી કરવા માટે સીમાંકન પણ કરવામાં આવશે. 273 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે.
16 અને 17 એપ્રિલના રોજ 15 કલાક સુધી બિલો પર ચર્ચા થશે. આવતીકાલે સાંજે 4 વાગ્યે મતદાન થશે. સુધારા બિલમાં લોકસભા સાંસદોની સંખ્યા વધારીને 850 કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
મહિલા અનામત કાયદામાં સુધારો કરતા ત્રણ બિલ પર લોકસભામાં ચર્ચા ચાલુ છે. વિપક્ષે આ બિલોનો વિરોધ કર્યો છે. કોંગ્રેસના સાંસદ ગૌરવ ગોગોઈએ કહ્યું કે સરકાર 90% વાતોનું પુનરાવર્તન જ કરી રહી છે. તેમણે સવાલ કર્યો કે સરકારે લોકસભામાં 850 બેઠકો હોય તે નિર્ણય કેવી રીતે લીધો.
અખિલેશ યાદવે કહ્યું, આખો દેશ અડધી વસ્તી માટે અનામત ઇચ્છે છે. હું જાણવા માંગુ છું કે મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે શું છે.” અમિત શાહે જવાબ આપ્યો, “સમાજવાદી પાર્ટીએ બધી ટિકિટ મુસ્લિમ મહિલાઓને આપવી જોઈએ, અમને કોઈ વાંધો નથી.
કોંગ્રેસના સાંસદ કેસી વેણુગોપાલે આ બિલનો વિરોધ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે સરકાર બંધારણને હાઇજેક કરવા માંગે છે. આ પછી, સપા સાંસદ ધર્મેન્દ્ર યાદવે વિરોધ કર્યો અને કહ્યું કે જ્યાં સુધી મુસ્લિમ મહિલાઓને અનામત આપવામાં ન આવે ત્યાં સુધી તેનો કોઈ અર્થ નથી. અમિત શાહે જવાબ આપ્યો, ધર્મના આધારે મુસ્લિમો માટે અનામત ગેરબંધારણીય છે; તેનો સવાલ જ ઉભો થતો નથી. બિલ રજૂ કર્યાના પ્રથમ દિવસે જ ગૃહમાં ધમાસણ થયું હતું.
સંસદમાં રજૂ કરાયેલ ત્રણ બિલ
- બંધારણીય સુધારો બિલ 2026
લોકસભા અને વિધાનસભાઓમાં મહિલા અનામત લાગુ કરવા માટે એક નવું બંધારણીય સુધારો બિલ રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે. લોકસભા તેની બેઠકો 543 થી વધારીને 850 (રાજ્યોમાંથી 815 અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી 35) કરવા માટે તૈયાર છે. સરકાર કલમ 81 અને 82માં સુધારો કરવા માંગે છે.
પહેલાં, નિયમ એવો હતો કે સીમાંકન 2026 પછીની પહેલી વસ્તી ગણતરીના આધારે કરવામાં આવશે. હવે, સરકાર આ શરતને દૂર કરવા માંગે છે અને 2011ની વસ્તી ગણતરીના આધારે સીમાંકન કરવાનો અધિકાર આપવા માંગે છે, જેથી કોઈ વિલંબ ન થાય અને 2029ની લોકસભા ચૂંટણી સુધીમાં તેનો અમલ થઈ શકે.
- સીમાંકન બિલ શું છે?
સીમાંકન બિલ (2026) અનામત લાગુ કરવા માટેની પદ્ધતિઓ નક્કી કરશે. તે એક નવા સીમાંકન કમિશનની રચનાની જોગવાઈ કરે છે, જે બેઠકો માટે નવી સીમાઓ નક્કી કરશે. કમિશન નક્કી કરશે કે 850 બેઠકોમાંથી કઈ 273 (33%) બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રાખવામાં આવશે. જો કે, બેઠકો ફાળવવાનું ફોર્મ્યુલા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી. બિલ નક્કી કરશે કે દરેક ચૂંટણી પછી અનામત બેઠકો કેવી રીતે ફેરવવામાં આવશે જેથી દરેક પ્રદેશને ફાયદો થાય.
- કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો કાયદા (સુધારા) બિલ, 2026
આ બિલ (સક્ષમ બિલ) દિલ્હી સહિત કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની વિધાનસભાઓ માટે છે. દિલ્હી, પુડુચેરી અને જમ્મુ અને કાશ્મીરની વિધાનસભાઓમાં પણ 33% મહિલા અનામત લાગુ કરવામાં આવશે. દેશભરમાં અનામતનો સમાન અમલ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ ‘ઈનેબલિંગ બિલ’ જરૂરી છે.
સીમાંકનથી તમિલનાડુને ફાયદો થશે, બેઠકો વધશે : અન્નામલાઇ
તમિલનાડુમાં, ભાજપના નેતા કે. અન્નામલાઈએ કહ્યું, જ્યારે હું આજે સવારે તિરુચેન્દુર, મુદુકુલાથુર અને રામનાથપુરમમાંથી પસાર થયો ત્યારે મને ક્યાંય એક પણ કાળો ઝંડો દેખાયો નહીં. સ્ટાલિન એકમાત્ર એવા છે જે કાળો ઝંડો લહેરાવી રહ્યા છે. 2011ની વસ્તી ગણતરીના આધારે સીમાંકન લાગુ કરવામાં આવશે નહીં. સ્ટાલિન ફરી ફરીને ખોટી માહિતી ફેલાવી રહ્યા છે. સીમાંકનથી તમિલનાડુના સાંસદોની સંખ્યા 39 થી વધારીને 59 થઈ શકે છે.
વિરોધ પક્ષ લોકોને ગેરમાર્ગે દોરી રહ્યો છે : તેજસ્વી સૂર્યા
ભાજપના સાંસદ તેજસ્વી સૂર્યાએ વિપક્ષ પર સીમાંકન અંગે દક્ષિણ ભારતમાં લોકોને ગેરમાર્ગે દોરવાનો આરોપ લગાવ્યો. તેમણે કહ્યું, હું દક્ષિણથી, કર્ણાટકથી આવું છું. છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં, અમે દક્ષિણ ભારતમાં વિપક્ષનો વ્યવસ્થિત અને ખોટી માહિતીનો પ્રચાર ખૂબ જ અસ્તવ્યસ્ત રીતે જોયો છે. સીમાંકન એ કોઈ બેકડોર પ્રક્રિયા નથી; અમે ફક્ત તે જ કરી રહ્યા છીએ જે બંધારણમાં સૂચવવામાં આવ્યું છે. સૂર્યાએ કહ્યું કે જો લોકસભા બેઠકો સ્થિર (ફ્રિજ) રાખવામાં આવે અને મહિલા અનામતને તે જ સ્વરૂપમાં લાગુ કરવામાં આવે તો કલમ 81ના એક વ્યક્તિ, એક મત, એક મૂલ્યના સિદ્ધાંતને નુકસાન થશે.
આ મહિલાઓ માટે એક ઐતિહાસિક બિલ છે : ગડકરી
મહિલા અનામત બિલ વિશે બોલતા, કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ કહ્યું, આ મહિલાઓ માટે એક ઐતિહાસિક બિલ છે. મારું માનવું છે કે આ દેશના ઇતિહાસમાં એક ક્રાંતિકારી બિલ છે. લોકશાહીમાં મહિલાઓને સમાન તકો મળશે.
સીમાંકનથી વર્ગોને વિભાજીત કરવાનું કાવતરું : કોંગ્રેસ સાંસદ શુકલા
મહિલા અનામત બિલ અંગે, કોંગ્રેસના સાંસદ રાજીવ શુક્લાએ કહ્યું, બધા વિપક્ષી પક્ષોએ સામૂહિક રીતે નિર્ણય લીધો છે કે તેઓ મહિલા અનામતને સમર્થન આપે છે, અને અમે મહિલાઓ માટે અનામત ઇચ્છીએ છીએ. અમે 2023માં પસાર થયેલા ઠરાવ સાથે ઉભા છીએ, પરંતુ સીમાંકન દ્વારા, તેઓ બધા વર્ગોને વિભાજીત કરવાનું અને બંધારણીય માળખાને નુકસાન પહોંચાડવાનું કાવતરું કરી રહ્યા છે, અને અમે તેનો વિરોધ કરીએ છીએ.
રાજ્યસભાએ ઉપાધ્યક્ષોંની પેનલનું પુનર્ગઠન કર્યું
રાજ્યસભાએ ગુરુવારે તેના ઉપાધ્યક્ષોંની પેનલનું પુનર્ગઠન કર્યું, જેમાં ભાજપ, કોંગ્રેસ, એઆઈએડીએમકે અને બીજેડીના 6 સભ્યોને 15 એપ્રિલથી અસરકારક રીતે નોમિનેટ કરવામાં આવ્યા. પુનર્ગઠિત પેનલમાં ભાજપ તરફથી દિનેશ શર્મા, એસ. ફાંગનોન કોન્યાક અને ઘનશ્યામ તિવારી; કોંગ્રેસ તરફથી ફુલો દેવી નેતામ; એઆઈએડીએમકે તરફથી એમ. થમ્બીદુરાઈ; અને બીજેડીના સસ્મિત પાત્રાનો સમાવેશ થાય છે.
બિલોને પુનઃસ્થાપિત કરવા 251 સાંસદોએ મતદાન કર્યું
બિલોને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ધ્વનિ મત દ્વારા બિલોને પસાર કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો. ત્યારબાદ વિપક્ષે વિભાજનની માંગ કરી. ત્યારબાદ સ્પીકરે મતદાનની મંજૂરી આપી. પક્ષમાં 251 અને વિરોધમાં 185 મત પડ્યા.
હું બંધારણીય સુધારા બિલનો વિરોધ કરું છું : ઔવેસી
AIMIM સાંસદ ઓવૈસીએ કહ્યું, “હું બંધારણીય સુધારા બિલનો વિરોધ કરું છું. આ બિલ ફક્ત મહિલા અનામત વિશે નથી.
કેટલાક નિવેદનો લોકોમાં ચિંતા ઉભી કરી રહ્યા છે : અમિત શાહ
અમિત શાહે કહ્યું, “શ્રીમાન સ્પીકર, આખો દેશ ગૃહની કાર્યવાહી પર નજર રાખી રહ્યો છે. કેટલાક નિવેદનો એવા આપવામાં આવ્યા છે જેનાથી લોકોમાં ચિંતા થઈ રહી છે. અખિલેશ પૂછી રહ્યા છે કે વસ્તી ગણતરી કેમ નથી થઈ રહી. હું દેશને કહેવા માંગુ છું કે વસ્તી ગણતરી ચાલુ છે.”
તેમણે કહ્યું કે અમે જાતિગત વસ્તી ગણતરીની માંગ કરીશું. હું તમને કહેવા માંગુ છું કે સરકારે આ અંગે નિર્ણય લઈ લીધો છે. આ વસ્તી ગણતરી જાતિ સાથે કરવામાં આવી રહી છે. ધર્મેન્દ્રજી કહી રહ્યા છે કે કોઈ કોલમ નથી. તેમને ખબર હોવી જોઈએ કે હાલમાં, ઘરોની ગણતરી થઈ રહી છે, અને ઘરોમાં જાતિ નથી. જ્યારે વસ્તી ગણતરી કરવામાં આવશે, ત્યારે જાતિની પણ ગણતરી કરવામાં આવશે. ધર્મના આધારે મુસ્લિમો માટે અનામત ગેરબંધારણીય છે. તેનો પ્રશ્ન જ ઉભો થતો નથી.
કોંગ્રેસે 131મા બંધારણીય સુધારા બિલનો વિરોધ કરતી નોટિસ આપી
ગુરુવારે, કોંગ્રેસના સાંસદ હિબી ઈડને બંધારણ (એકસો એકત્રીસમો સુધારો) બિલ, 2026 રજૂ કરવાનો વિરોધ કરતી નોટિસ આપી. તેમણે આ બિલથી દક્ષિણના રાજ્યોને થનારા નુકસાન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. લોકસભાના મહાસચિવને સુપરત કરેલી પોતાની નોટિસમાં,ઈડને કહ્યું, “આ બિલ બંધારણ પર સીધો હુમલો છે. બંધારણના અનુચ્છેદ 82 અને 334A માં સુધારો કરીને, આ બિલ ઐતિહાસિક રીતે સીમાંકનને હાલની વસ્તી ગણતરી સાથે જોડતા બંધારણીય આધારને દૂર કરે છે. તેથી, આ બિલ મનસ્વી રીતે લોકસભામાં બેઠકોની સંખ્યા વધારવા અને સીમાઓ ફરીથી નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ ચોક્કસપણે કેરળ જેવા દક્ષિણ રાજ્યોને નુકસાન પહોંચાડશે અને સંઘીય સંતુલનને હિન્દી ભાષી રાજ્યોની તરફેણમાં ઝુકાવશે.”
