ક્રુડમાં રાહતના સંકેતઃ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો શક્ય

ક્રુડમાં રાહતના સંકેતઃ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો શક્ય

ફિચ રેટિંગ્સની આગાહી; હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલતા ક્રુડ $70 સુધી સરકી શકે, સપ્ટેમ્બરથી વધારાની સપ્લાયથી બજારને મળશે રાહત

અગ્ર ગુજરાત, નવી દિલ્હી

છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે સૌથી મોટું પડકાર બની રહેલું ક્રુડ ઓઇલ સંકટ હવે ધીમે-ધીમે સમાપ્ત થવાના સંકેતો આપી રહ્યું છે. વૈશ્વિક રેટિંગ એજન્સી ફિચ રેટિંગ્સે જાહેર કરેલા નવા અંદાજ મુજબ આગામી મહિનાઓમાં ક્રુડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે, જેના કારણે ભારત સહિત વિશ્વભરના દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પણ રાહત મળવાની શક્યતા વધી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ સર્જાયા બાદ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર ગંભીર અસર પડી હતી. પરિણામે બ્રેન્ટ ક્રુડના ભાવ 70થી 75 ડોલર પ્રતિ બેરલના સ્તરેથી વધીને 100થી 120 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયા હતા. વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મારફતે પસાર થતો હોવાથી તેની અસર સીધી વૈશ્વિક બજારો પર જોવા મળી હતી.
ફિચના અહેવાલ મુજબ હાલના ઊંચા ભાવ પાછળનું મુખ્ય કારણ ઉત્પાદનની અછત નહીં પરંતુ પુરવઠાની મર્યાદા છે. તેલના ભંડારો કે રિફાઇનરીઓને કોઈ કાયમી નુકસાન પહોંચ્યું નથી. તેથી જ એકવાર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી સંપૂર્ણપણે ખુલશે અને જહાજોની અવરજવર સામાન્ય બનશે ત્યારે બજારમાં ઝડપથી સ્થિરતા જોવા મળી શકે છે. એજન્સીના અંદાજ પ્રમાણે 2026 દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રુડનો સરેરાશ ભાવ આશરે 87 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહી શકે છે. મેથી જુલાઈ વચ્ચે ભાવ 100થી 110 ડોલરની વચ્ચે રહેવાની સંભાવના છે, પરંતુ ત્યારબાદ બજારમાં ઘટાડાનો ટ્રેન્ડ શરૂ થઈ શકે છે. જો જુલાઈ દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલવાની પ્રક્રિયા આગળ વધશે તો ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભાવમાં વધુ નરમાઈ જોવા મળી શકે છે.
ફિચના મતે ઓગસ્ટ પછી ક્રુડ ઓઇલના ભાવ 80 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ આવી શકે છે, જ્યારે સપ્ટેમ્બર પછી ભાવ ઘટીને 70 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. આ સાથે જ OPEC અને OPEC+ દેશો દ્વારા ઉત્પાદન વધારવાના નિર્ણયને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં વધારાની સપ્લાય ઉપલબ્ધ બનશે. જેના કારણે ભાવ પર વધુ દબાણ સર્જાશે.
ભારત જેવા આયાત આધારિત દેશો માટે આ સ્થિતિ અત્યંત સકારાત્મક સાબિત થઈ શકે છે. ક્રુડ સસ્તું બનતા પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. પરિવહન ખર્ચ ઘટવાથી મોંઘવારી પર પણ નિયંત્રણ આવી શકે છે અને ઉદ્યોગોને રાહત મળી શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિ વધુ બગડશે નહીં અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ દૂર થશે તો વર્ષના અંત સુધીમાં વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં સ્થિરતા પરત ફરવાની સાથે ગ્રાહકોને પણ ઈંધણના ભાવમાં રાહતનો અનુભવ થઈ શકે છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ મહત્વનું?

* વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો આશરે 20 ટકા હિસ્સો અહીંથી પસાર થાય છે.
* દરરોજ લગભગ 2 કરોડ બેરલ તેલની હેરફેર થાય છે.
* સ્ટ્રેટ બંધ થતાં વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર સીધી અસર પડી.
* ક્રુડના ભાવમાં ઉછાળો આવવાનું મુખ્ય કારણ બન્યું.

ફિચની ભાવ આગાહી

* મે-જુલાઈ : $100 થી $110 પ્રતિ બેરલ
* 2026 સરેરાશ ભાવ : $87 પ્રતિ બેરલ
* ઓગસ્ટ પછી : $80 પ્રતિ બેરલ
* સપ્ટેમ્બર પછી : $70 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચવાની શક્યતા

પેટ્રોલ-ડીઝલ પર શું અસર પડશે?

* ક્રુડ સસ્તું થતાં રિફાઇનિંગ ખર્ચ ઘટશે.
* પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ઘટાડાની શક્યતા.
* પરિવહન ખર્ચ ઓછો થશે.
* મોંઘવારી પર નિયંત્રણ આવવામાં મદદ મળશે.

OPEC+ દેશોની ભૂમિકા

* ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય લેવાયો.
* વૈશ્વિક બજારમાં વધારાની સપ્લાય આવશે.
* પુરવઠાની અછત દૂર થશે.
* ક્રુડના ભાવ પર દબાણ વધશે.

ભારતને શું ફાયદો થશે?

* આયાત બિલમાં ઘટાડો.
* રૂપિયાને મજબૂતી મળવાની શક્યતા.
* ઈંધણ ખર્ચ ઘટતાં ઉદ્યોગોને રાહત.
* સામાન્ય ગ્રાહકોના ખર્ચમાં ઘટાડો.
* આર્થિક વૃદ્ધિને મળશે વેગ.