સોનામાં ઉછાળો, ચાંદીમાં ધમાકો; મોંઘા ક્રૂડ વચ્ચે શેરબજાર પર દબાણ

સોનામાં ઉછાળો, ચાંદીમાં ધમાકો; મોંઘા ક્રૂડ વચ્ચે શેરબજાર પર દબાણ

ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડતાં બજારના સમીકરણો બદલાયા, સેન્સેક્સ-નિફ્ટી લાલ નિશાનમાં

અગ્ર ગુજરાત, રાજકોટ

વૈશ્વિક બજારોમાં ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, મોંઘા ક્રૂડ ઓઈલ અને ડોલર સામે રૂપિયાની નબળાઈ વચ્ચે સોમવારે ભારતીય બજારોમાં મિશ્ર પરંતુ દબાણવાળું વાતાવરણ જોવા મળ્યું છે. એક તરફ સોનું અને ચાંદી તેજીના રંગમાં છે, જ્યારે બીજી તરફ ઊંચા ક્રૂડના ભાવ અને નબળો રૂપિયો શેરબજાર માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. સવારે 9.35 વાગ્યાના આંકડા મુજબ નિફ્ટી 50 0.34 ટકા ઘટીને 24,282.45 અને સેન્સેક્સ 0.46 ટકા ઘટીને 77,647 પર હતો.
સોનામાં આજે શરૂઆતમાં જોરદાર ખરીદી જોવા મળી હતી. MCX પર સોનાએ પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ.1,56,155ની ઇન્ટ્રાડે ઊંચી સપાટી બનાવી હતી, જોકે ત્યારબાદ ભાવમાં થોડું કરેક્શન આવ્યું અને તે રૂ.1.55 લાખની આસપાસ ટ્રેડ થતું જોવા મળ્યું. વૈશ્વિક બજારમાં સ્પોટ ગોલ્ડ પણ આશરે 0.5 ટકા વધીને 4,395 ડોલર પ્રતિ ઔંસની નજીક પહોંચ્યું છે. એટલે કે સલામત રોકાણ તરીકે સોનાની માંગ હજુ મજબૂત છે. ચાંદીમાં આજે વધુ આક્રમક ચાલ જોવા મળી છે. MCX પર ચાંદીનો ભાવ પ્રતિ કિલો આશરે રૂ.2,37,500 સુધી પહોંચ્યો હતો, જ્યારે દિવસની શરૂઆતમાં રૂ.2,38,500ની આસપાસની ઊંચી સપાટી પણ નોંધાઈ હતી. વૈશ્વિક બજારમાં સ્પોટ સિલ્વર લગભગ 1.5 ટકા વધીને 65.5 ડોલર પ્રતિ ઔંસની નજીક હતું. ઔદ્યોગિક માંગ તથા વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના કારણે ચાંદીમાં તેજીનો માહોલ સોનાની સરખામણીએ વધુ તીવ્ર રહ્યો છે.
બીજી તરફ ક્રૂડ ઓઈલ ઊંચા સ્તરે ટકેલું છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ આશરે 89 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ હતું અને તેમાં લગભગ 0.5 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો. અમેરિકન WTI પણ 82 ડોલરથી ઉપર રહ્યું છે. ઈરાન યુદ્ધ અને મધ્યપૂર્વમાં તણાવને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અનિશ્ચિતતા યથાવત છે. ભારત ક્રૂડનો મોટો આયાતકાર હોવાથી ક્રૂડ મોંઘું થવાથી આયાત બિલ, મોંઘવારી અને કંપનીઓના ખર્ચ પર દબાણ વધે છે.
ચલણ બજારમાં પણ રૂપિયાને દબાણનો સામનો કરવો પડ્યો છે. સોમવારના પ્રારંભિક કારોબારમાં રૂપિયો ડોલર સામે 17 પૈસા નબળો પડીને 95.59 થયો હતો. RBI દ્વારા FCNR(B) ડિપોઝિટ સ્વેપ સુવિધાની સમયમર્યાદામાં ફેરફાર બાદ બજારમાં સાવચેતી વધી છે. ઊંચા ક્રૂડના ભાવ પણ રૂપિયા માટે નકારાત્મક પરિબળ છે.
સોના-ચાંદીની તેજી સામાન્ય રીતે બજારમાં સલામત રોકાણ તરફ નાણાંના વળાંકનું સંકેત આપે છે. બીજી તરફ મોંઘા ક્રૂડ અને નબળા રૂપિયા શેરબજારની કંપનીઓના ખર્ચ અને નફા અંગે ચિંતા ઊભી કરે છે. ખાસ કરીને આયાત આધારિત ઉદ્યોગો માટે રૂપિયાની નબળાઈ ખર્ચ વધારી શકે છે. આ જ કારણોસર આજે શેરબજારમાં સાવચેતી જોવા મળી છે. સવારે સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી બંને ઘટાડા સાથે ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા અને 16માંથી 9 મુખ્ય સેક્ટરમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. વિશ્લેષકોના મતે સ્થાનિક સ્તરે મોટા ટ્રિગરનો અભાવ છે, જ્યારે અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને ક્રૂડના ભાવ બજારની દિશા નક્કી કરી શકે છે.
સોનું અને ચાંદી સુરક્ષિત રોકાણની ચમક બતાવી રહ્યા છે, ક્રૂડ મોંઘવારીનું જોખમ વધારી રહ્યું છે, રૂપિયો નબળો પડી રહ્યો છે અને શેરબજાર સાવચેતીનો સંકેત આપી રહ્યું છે. આગામી સત્રોમાં ક્રૂડની ચાલ, ડોલર-રૂપિયો અને વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિતિ ભારતીય બજાર માટે સૌથી મહત્વના પરિબળ બની રહેશે.અલગ બોક્સ

સોનાની ચમક યથાવત

MCX પર સોનાએ આજે શરૂઆતમાં જોરદાર ઉછાળો નોંધાવ્યો હતો. પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ.1,56,155ની ઇન્ટ્રાડે ઊંચી સપાટી બાદ ભાવ રૂ.1.55 લાખની આસપાસ આવ્યો હતો. વૈશ્વિક બજારમાં પણ સોનું લગભગ 0.5 ટકા વધીને 4,395 ડોલર પ્રતિ ઔંસની નજીક રહ્યું.

ચાંદીની ચાલ વધુ તીવ્ર

MCX પર ચાંદીમાં આજે સોનાની સરખામણીએ વધુ તેજી જોવા મળી. ચાંદી પ્રતિ કિલો આશરે રૂ.2,37,500 પર રહી હતી અને ઇન્ટ્રાડે રૂ.2,38,500ની આસપાસની ઊંચી સપાટી નોંધાઈ. વૈશ્વિક સ્પોટ સિલ્વર લગભગ 1.5 ટકા વધીને 65.5 ડોલર પ્રતિ ઔંસ થયું.

ક્રૂડ રૂ.7,800ની આસપાસના ઝોનમાં

MCXના તાજેતરના ટ્રેડિંગ ડેટામાં ક્રૂડ ઓઈલ સપ્ટેમ્બર કોન્ટ્રાક્ટ રૂ.7,811ની આસપાસ દેખાયો હતો. વૈશ્વિક સ્તરે બ્રેન્ટ ક્રૂડ આશરે 89 ડોલર પ્રતિ બેરલ અને WTI 82 ડોલરથી ઉપર રહ્યું. મધ્યપૂર્વ તણાવને કારણે ક્રૂડમાં અસ્થિરતા યથાવત છે.

ડોલર સામે રૂપિયો 95.59

સોમવારે પ્રારંભિક કારોબારમાં રૂપિયો ડોલર સામે 17 પૈસા નબળો પડીને 95.59 થયો હતો. ક્રૂડના ઊંચા ભાવ અને RBIની FCNR(B) સ્વેપ સુવિધા અંગેના બદલાવને કારણે ચલણ બજારમાં સાવચેતી વધી છે.

સેન્સેક્સ-નિફ્ટી લાલ નિશાનમાં

સવારે 9.35 વાગ્યે સેન્સેક્સ 0.46 ટકા ઘટીને 77,647 અને નિફ્ટી 0.34 ટકા ઘટીને 24,282.45 પર હતો. મોંઘા ક્રૂડ અને અમેરિકા-ઈરાન તણાવ બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર અસર કરી રહ્યા છે.

તેલ-તેલીબિયાં બજારમાં તેજીનો તડકો, મગફળી-સોયા સામે પામ ઓઈલનું દબાણ

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ, ડોલર સામે રૂપિયાની નબળાઈ અને વેસ્ટ એશિયાના તણાવની અસર હવે ભારતના તેલ-તેલીબિયાં બજારમાં પણ સ્પષ્ટ દેખાવા લાગી છે. આયાતી પામ, સોયા અને સનફ્લાવર ઓઈલના ભાવ ઊંચા રહેતા સ્થાનિક મગફળી, સોયાબીન અને રાયડા જેવા તેલીબિયાંને ટેકો મળી રહ્યો છે. બીજી તરફ તહેવારોની સિઝન શરૂ થતાં ખાદ્યતેલની માંગ વધવાની ધારણા હોવાથી વેપારીઓ બજારને મજબૂત માને છે.
સોલ્વન્ટ એક્સટ્રેક્ટર્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયાના 24 જુલાઈના સાપ્તાહિક દર પ્રમાણે આયાતી ક્રૂડ પામ ઓઈલ કંડલા ખાતે આશરે રૂ.1,37,300 પ્રતિ ટન, ક્રૂડ ડિગમ્ડ સોયાબીન ઓઈલ મુંબઈ ખાતે રૂ.1,41,900 પ્રતિ ટન અને RBD પામોલિન રૂ.1,48,500 પ્રતિ ટન હતું. રિફાઇન્ડ સોયાબીન ઓઈલ આશરે રૂ.1,48,500 અને રિફાઇન્ડ મગફળી તેલ રૂ.1,78,000 પ્રતિ ટન નોંધાયું હતું.
સ્થાનિક ગ્રાહક બજારના સરકારી આંકડા પણ ખાદ્યતેલના ઊંચા ભાવ દર્શાવે છે. 4 ઓગસ્ટના ઓલ ઇન્ડિયા સરેરાશ જથ્થાબંધ ભાવમાં પેકડ મગફળી તેલ રૂ.19,572.02 પ્રતિ ક્વિન્ટલ, સરસવ તેલ રૂ.18,653.99, સોયા તેલ રૂ.15,395.35, સનફ્લાવર ઓઈલ રૂ.18,038.72 અને પામ ઓઈલ રૂ.13,965.53 નોંધાયા હતા.
મગફળી બજારમાં ખાસ કરીને ગુજરાત માટે સંકેત મહત્વના છે. મગફળી તેલમાં મજબૂતી આવે ત્યારે સૌરાષ્ટ્રની મંડીઓમાં મગફળીની ખરીદી વધે છે અને ક્રશિંગ મિલોને પણ ટેકો મળે છે. અગાઉ ગુજરાતમાં મગફળી તેલ અને ખોળના ભાવમાં મજબૂતીના કારણે મગફળીના ભાવને પણ ટેકો મળ્યો હતો. એટલે તેલનો ભાવ અને તેલીબિયાંના ભાવ વચ્ચે સીધો સંબંધ જોવા મળે છે.
આ વખતે સૌથી મોટું પરિબળ આયાતી ખાદ્યતેલની માંગ છે. જુલાઈમાં ભારતની ખાદ્યતેલ આયાત 10 મહિનાની ટોચે પહોંચી હતી. કુલ આયાત 14.8 લાખ ટન રહી હતી, જે વાર્ષિક ધોરણે 33.3 ટકા વધારે છે. પામ ઓઈલની આયાત 50 ટકા વધીને 7.31 લાખ ટન અને સોયા ઓઈલની આયાત 31 ટકા વધીને 4.99 લાખ ટન થઈ હતી. તહેવારો અગાઉ રિફાઇનરો દ્વારા સ્ટોક વધારવામાં આવતાં આયાતમાં આ ઉછાળો આવ્યો છે.
આ વધેલી આયાત એક તરફ સ્થાનિક બજારમાં પુરવઠો જાળવી રાખે છે, પરંતુ બીજી તરફ વૈશ્વિક બજારમાં ભાવને ટેકો આપે છે. વેસ્ટ એશિયાના તણાવથી ક્રૂડ મોંઘું થતાં શિપિંગ, ફ્રેઇટ અને મરીન ઇન્સ્યોરન્સનો ખર્ચ વધે છે. સાથે જ મોંઘા ક્રૂડના કારણે પામ અને સોયા ઓઈલનો બાયોફ્યુઅલમાં ઉપયોગ વધવાથી ખાદ્યતેલ માટેની વૈશ્વિક ઉપલબ્ધતા પર પણ દબાણ આવે છે.
ભારત માટે આ સ્થિતિ બે ધારની તલવાર જેવી છે. મગફળી, સોયાબીન અને સરસવના ખેડૂતોને ઊંચા તેલના ભાવથી સ્થાનિક તેલીબિયાંને ટેકો મળી શકે છે, પરંતુ આયાતી તેલ મોંઘું થતાં ગ્રાહકોના બજેટ પર ભાર વધે છે. ખાસ કરીને પેકડ ખાદ્યતેલ, નાસ્તા, બિસ્કિટ, ફરસાણ અને FMCG ક્ષેત્રના ખર્ચ પર તેની અસર થઈ શકે છે.
હાલ બજારનો મુખ્ય ટ્રેન્ડ આયાતી તેલ મોંઘું તો સ્થાનિક તેલીબિયાં મજબૂત,  એવો બની રહ્યો છે. આગામી દિવસોમાં ક્રૂડ ઓઈલ, ડોલર-રૂપિયો, પામ ઓઈલના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ અને તહેવારોની ખરીદી, આ ચાર પરિબળો રાજકોટ સહિત સૌરાષ્ટ્રના તેલ-તેલીબિયાં બજારની દિશા નક્કી કરશે. MCX પર ક્રૂડની ગરમી યથાવત રહી અને રૂપિયો વધુ નબળો પડ્યો તો ખાદ્યતેલ બજારમાં ફરી ભાવવધારાની લહેર ઊભી થવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.