- કાશ્મીર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જાહેર કરાયેલ ‘વિવાદિત ભૂમિ’
- ગેરકાયદેસર પગલા સામે વિરોધને રોકવા માટે ભારતે ઘાટીમાં લાખો સૈનિકો તૈનાત કર્યા
- ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ 51માં પણ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનો આદરનો ઉલ્લેખ
આજે સુપ્રીમ કોર્ટે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવવાના મોદી સરકારના નિર્ણયને યથાવત રાખવાનો ચુકાદો આપ્યો છે. કલમ 370 હટાવવા સંબંધિત અરજીઓ પર ચુકાદો આપતાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડીવાય ચંદ્રચુડે કહ્યું કે જમ્મુ અને કાશ્મીર ભારતનું અભિન્ન અંગ છે. CJIએ કલમ 370 નાબૂદ કરવાના નિર્ણયને બંધારણીય ગણાવ્યો અને કહ્યું કે જમ્મુ અને કાશ્મીરની વિધાનસભાની ચૂંટણી 30 સપ્ટેમ્બર 2024 સુધીમાં થવી જોઈએ અને જમ્મુ અને કાશ્મીરને શક્ય તેટલી વહેલી તકે રાજ્યનો દરજ્જો પરત મળવો જોઈએ. કોર્ટના આ નિર્ણયની પાકિસ્તાની મીડિયામાં પણ ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે.
2019માં કલમ 370 હટાવાઇ
5 ઓગસ્ટ, 2019 ના રોજ જ્યારે ભારતે જમ્મુ અને કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370 દૂર કરી, ત્યારે પાકિસ્તાને આકરી પ્રતિક્રિયા આપી. પાકિસ્તાને ભારત સાથેના રાજદ્વારી સંબંધો ઓછા કર્યા. પાકિસ્તાને જાહેરાત કરી હતી કે તે ભારત સાથેના વેપાર સંબંધોને સમાપ્ત કરી રહ્યું છે અને બંને દેશોને જોડતી સમજૌતા એક્સપ્રેસ અને થાર એક્સપ્રેસ ટ્રેનોને સ્થગિત કરી રહી છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો નાબૂદ કર્યા બાદથી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો ખૂબ જ ખરાબ ચાલી રહ્યા છે. હવે જ્યારે ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે પણ મોદી સરકારના આ નિર્ણયને મંજૂરી આપી દીધી છે, ત્યારે પાકિસ્તાનના મીડિયામાં તેની ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે.
પાકિસ્તાન મીડિયાએ શું કહ્યું?
પાકિસ્તાનના ન્યૂઝ બ્રોડકાસ્ટર જિયો ન્યૂઝે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પછી તરત જ પ્રકાશિત થયેલા તેના અહેવાલનું હેડિંગ આપ્યું છે – ‘કલમ 370 – ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે જમ્મુ અને કાશ્મીરને દેશનો અભિન્ન અંગ જાહેર કર્યો છે.’ તેણે પોતાના રિપોર્ટમાં લખ્યું છે કે, ‘નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની ભારત સરકારે એકતરફી પગલું ભર્યું અને ઓગસ્ટ 2019માં કાશ્મીરનો વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો ખતમ કરી દીધો. આ ગેરકાયદેસર પગલા સામે કોઈપણ પ્રકારના વિરોધને રોકવા માટે સરકારે ઘાટીમાં લાખો સૈનિકો તૈનાત કર્યા હતા.
રિપોર્ટમાં લખવામાં આવ્યું છે કે હવે ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે પણ સરકારના આ નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો છે અને કહ્યું છે કે કાશ્મીર ભારતનું અભિન્ન અંગ છે. જિયો ન્યૂઝે આગળ લખ્યું, ‘પાકિસ્તાને કલમ 370 હટાવવાના ભારતના નિર્ણયનો સખત વિરોધ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે તે આ ગેરકાયદેસર પગલા સામે દરેક સંભવ પગલાં લેશે.’
‘સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી આશા હતી’
જિયો ન્યૂઝના રિપોર્ટમાં પાકિસ્તાનના સુરક્ષા નિષ્ણાત ડૉ.કમર ચીમાને ટાંકીને લખવામાં આવ્યું છે કે કાશ્મીરના લોકો છેલ્લા પાંચ વર્ષથી તેમના અધિકારોથી વંચિત છે અને ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી અપેક્ષાઓ હતી. ચીમાનું કહેવું છે કે કાશ્મીર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જાહેર કરાયેલ ‘વિવાદિત ભૂમિ’ છે.
જિયો ન્યૂઝ સાથે વાત કરતા કમર ચીમાએ કહ્યું, ‘ભારત એ વિવાદને કેવી રીતે નજરઅંદાજ કરી શકે છે જે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના એજન્ડામાં છે? ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ 51માં પણ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનો આદર અને અનુચ્છેદ 3 રાજ્યોનો આદર કરવા માટે કહે છે. ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત આ નિર્ણયને યથાવત રાખવાની જાહેરાત કેવી રીતે કરી શકે?
ડૉનમાં શું પ્રકાશિત થયું?
પાકિસ્તાનના અગ્રણી અખબાર ડોને તેના અહેવાલનું શીર્ષક આપ્યું છે – ‘ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે કાશ્મીરના વિશેષ દરજ્જાને ‘અસ્થાયી જોગવાઈ’ ગણાવ્યો છે. પાકિસ્તાની અખબારે સમાચાર એજન્સીઓ અને ભારતીય અખબારોને ટાંકીને પ્રકાશિત કરેલા તેના અહેવાલમાં લખ્યું છે કે, ‘ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે સોમવારે અનામી અરજીઓ પર સુનાવણી કરતા, કાશ્મીરના વિશેષ દરજ્જાને અસ્થાયી જોગવાઈ ગણાવી અને કલમ 370 હટાવવાના નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો. છે.’
અખબારે આગળ લખ્યું, ‘ભારત સરકારના અનુચ્છેદ 370 નાબૂદ કરવાના આ પગલાથી દેશના બાકીના લોકોને કાશ્મીરમાં મિલકત ખરીદવાનો અને ત્યાં કાયમી ધોરણે સ્થાયી થવાનો અધિકાર મળ્યો છે. કાશ્મીરીઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ અને ભારતની હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી સરકારના ટીકાકારોએ આ પગલાને મુસ્લિમ બહુમતી કાશ્મીરની વસ્તીને નબળી પાડવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો છે.
