તુર્કીએ અમેરિકાને બતાવી ઓકાત, રશિયાને લઈને શરતો માનવ કર્યો ઇનકાર

• તુર્કી રશિયાની S-400 મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમને પ્રાથમિકતા આપશે
• S-400 મિસાઈલોના અધિગ્રહણને લઈને અમેરિકા-તુર્કી વચ્ચે વિવાદ
•  રશિયાના S-400થી USAના ફાઈટર જેટ F-35 માટે જોખમ

તુર્કીના વિદેશ મંત્રી હકાન ફિદાને રવિવારે સ્પષ્ટ કર્યું કે તુર્કી રશિયાની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ S-400 મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમને પ્રાથમિકતા આપશે. તુર્કીના આ વલણથી અમેરિકાને આંચકો લાગ્યો છે કારણ કે તે ઇચ્છે છે કે જો તુર્કી તેની પાસેથી F-35 ફાઇટર જેટ ખરીદવા માંગે છે તો તે રશિયન એર ડિફેન્સ સિસ્ટમને તેના કાફલામાંથી હટાવી દે.તુર્કીશ મીડિયા સાથે વાત કરતાં વિદેશમંત્રીની રશિયન ડિફેન્સ સિસ્ટમને લઈને ટિપ્પણી કરવામાં આવી હતી.

તુર્કીશ વિદેશ મંત્રીની આ ટિપ્પણી એટલા માટે પણ મહત્વની માનવામાં આવે છે કે આ ટિપ્પણીના એક સપ્તાહ પહેલા અમેરિકાના કાર્યવાહક નાયબ વિદેશ પ્રધાન વિક્ટોરિયા નુલેન્ડ તુર્કીની મુલાકાતે હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન નુલેન્ડે કહ્યું હતું કે જો રશિયન S-400 મિસાઈલોના અધિગ્રહણને લઈને બંને દેશો વચ્ચેનો વિવાદ ઉકેલાઈ જાય છે તો અમેરિકા તુર્કીને F-35 ફાઈટર જેટ ‘ફેમિલી’માં વાપસી પર ચર્ચા કરી શકે છે.

જેમ અમેરિકા હંમેશા કહેતું આવ્યું છે, નુલેન્ડે કહ્યું કે રશિયાના S-400થી અમેરિકાના પાંચમી પેઢીના ફાઈટર જેટ F-35 માટે જોખમ ઊભું કરે છે.

તુર્કી-અમેરિકાના સંબંધોમાં રશિયન મિસાઇલ સિસ્ટમને લઈને તણાવ

તુર્કીએ એક વાર ફરી રશિયાની S-400 મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ છોડવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે જેના પરથી ખ્યાલ આવે છે કે અમેરિકાની સાથે તેના સંબંધોમાં રશિયન ડિફેન્સ સિસ્ટમને લઈને તણાવ છે. જોકે, તાજેતરમાં અમેરિકાએ તુર્કીને F-16 યુદ્ધ વિમાનોના વેચાણને મંજૂરી આપી દીધી હતી. અમેરિકાએ એવું એટલા માટે કર્યું કારણ કે મહિનાઓ સુધી સ્વીડનના નાટોમાં સામેલ થવામાં અડચણ ઊભી કર્યા બાદ તુર્કીએ કેટલાંક સમય પહેલા જ તેના સભ્યપદ માટે સહમતી આપી હતી.

રશિયન ડિફેન્સ સિસ્ટમથી કેમ ડરેલું છે અમેરિકા?

તુર્કી જ્યારે અમેરિકા પાસેથી F-35 ફાઇટર જેટ મેળવવા માટેની પ્રોસેસમાં હતું ત્યારે જ અમેરિકાએ તુર્કી પર રશિયા પાસેથી S-400 મિસાઇલની ખરીદીને લઈને પ્રતિબંધ લગાવી દીધા હતા. અમેરિકાને ચિંતા છે કે S-400 મિસાઇલ દ્વારા તુર્કી ગેરકાયદેસર રીતે રશિયન ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર કરી શકે છે.

અમેરિકાને લાગે છે કે જો તે તુર્કીને F-35 વેચશે તો આ ફાઈટર જેટ્સમાં ઉપયોગમાં લેવાતી ટેક્નોલોજી સાથે ચેડાં કરવામાં આવશે અથવા તેને S-400 મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ દ્વારા ડીકોડ કરવામાં આવશે. આ ડરના કારણે અમેરિકા ઈચ્છે છે કે તુર્કી રશિયન મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ છોડી દે.

તો અહીં, અમેરિકન વિદેશ મંત્રાલયે તુર્કીના પરંપરાગત પ્રતિસ્પર્ધી ગ્રીસને વધુ સારા F-35 ફાઇટર પ્લેન વેચવાની પણ મંજૂરી આપી છે, જેને તુર્કી પોતાના હિતમાં નથી માનતું.

તુર્કી ગ્રીસ સાથે મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધો બનાવવા માટે કામ કરી રહ્યું હોવા છતાં, બંને દેશો એકબીજાની લશ્કરી ક્ષમતાઓ પર નજીકથી નજર રાખે છે. ગ્રીસને ફાઈટર પ્લેન વેચવાની અમેરિકાની મંજૂરી બાદ તુર્કીએ સંકેત આપ્યો છે કે જો ગ્રીસને વિમાનો બિનશરતી વેચવામાં આવશે તો તે પોતે એફ-35 ખરીદશે જેથી તે ગ્રીસ કરતા સૈન્ય ક્ષમતામાં નબળો ન પડે.

F-35ના અનેક પાર્ટસ બનાવે છે તુર્કી

એક રિપોર્ટ અનુસાર, તુર્કી અમેરિકાના F-35 એરક્રાફ્ટમાં ઉપયોગમાં લેવાતા લગભગ 900 પાર્ટ્સ બનાવે છે, જેમાં એરક્રાફ્ટના સેન્ટર ફ્યૂઝલેજ અને કોકપિટ ડિસ્પ્લેના ભાગોનો સમાવેશ થાય છે. જો કે તુર્કી દ્વારા રશિયન S-400 ખરીદવાના નિર્ણય બાદ અમેરિકાએ તુર્કી સાથેનો આ સહયોગ બંધ કરી દીધો છે. ફિદાને ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન કહ્યું કે અમેરિકા સાથેની આ ભાગીદારીમાં તેને નુકસાન થયું છે અને તુર્કી આ માટે વળતરની માંગ કરે છે.

નુલેન્ડે 29 જાન્યુઆરીએ અન્ય એક ઇન્ટરવ્યૂમાં વાત કરતા કહ્યું હતું કે, ‘જો અમે S-400 મુદ્દાનો ઉકેલ લાવીશું, જે અમે કરવા માંગીએ છીએ, તો યુએસ તુર્કીનું F-35 પરિવારમાં પાછું સ્વાગત કરવામાં ખુશ થશે. જો કે, નુલેન્ડની ટિપ્પણીથી તે સ્પષ્ટ નથી થયું કે શું યુએસ ફરીથી તુર્કીને F-35 એરક્રાફ્ટના ઉત્પાદનમાં ભાગીદારીની તક આપશે.

F-35 કાર્યક્રમમાંથી બહાર થયા બાદ તુર્કીએ અમેરિકા પાસેથી એફ-16 યુદ્ધવિમાન ખરીદવા પર ભાર મૂક્યો છે કારણ કે તે તેના જૂના ફાઇટર જેટ્સના કાફલાને મજબૂત કરવા માંગે છે. સ્વીડનને નાટોમાં જોડાવા માટે મંજૂરી આપ્યા બાદ હવે તુર્કીને આશા છે કે યુએસ કોંગ્રેસ F-16 જેટના વેચાણ સામે વાંધો નહીં ઉઠાવે.