- હરિયાણામાં જાટ વિભાજનથી ભાજપને ફાયદો છેલ્લી ચૂંટણીમાં ભાજપને વોટ મળ્યા ન હતા
- રાજ્યની 90 વિધાનસભા બેઠકોમાંથી ઓછામાં ઓછી 40 બેઠકો પર જાટનો સીધો પ્રભાવ
- નાયબ સૈનીને મુખ્યમંત્રી બનાવીને ભાજપ રાજ્યમાં પંજાબી, પછાત વોટબેંક બનાવવા માંગે
હરિયાણાના નવા સીએમ તરીકે પછાત જાતિના નાયબ સૈનીના નામની જાહેરાત કરીને ભાજપે પોતાની લાઇન સાફ કરી દીધી છે. મતલબ સ્પષ્ટ છે કે હરિયાણામાં જાટ વિરોધી મતોને એક કરવા પડશે. પંજાબીઓ અને પછાત લોકો મળીને ફરી એકવાર ભાજપને જીત અપાવશે.
ભાજપ અને જેજેપીએ તેમનું સમર્થન ગુમાવ્યું
હરિયાણામાં ઘણા સમય પહેલા જે થવાનું હતું તે આજે થયું છે. ભાજપ અને જેજેપીએ તેમનું સમર્થન ગુમાવ્યું. સીધી વાત એ છે કે જો બીજેપી આજે દુષ્યંત ચૌટાલા વિના બહુમતી સાબિત કરી શકે છે તો તેણે પહેલા કેમ ન કર્યું? અગાઉ પણ અપક્ષ ધારાસભ્યો ભાજપ સાથે હતા. બીજું, આ બહાને ભાજપે મનોહર લાલ ખટ્ટરથી પણ છુટકારો મેળવ્યો છે. જ્યારે PM નરેન્દ્ર મોદી સોમવારે દ્વારકા એક્સપ્રેસ વેના ઉદ્ઘાટન સમયે ખટ્ટરના ગુણગાન ગાઈ રહ્યા હતા, ત્યારે ઘણા રાજકીય વિશ્લેષકોને લાગ્યું કે કંઈક અલગ થવાનું છે. પીએમ મોદી જાહેરમાં આ રીતે વખાણ કરે છે તે કંઈ પણ નથી. મંગળવારે સવાર પડતાં જ સમાચાર આવ્યા કે મનોહર લાલની વિદાયની તૈયારીઓ થઈ ગઈ છે. સવાલ એ ઊભો થાય છે કે છેલ્લી ચૂંટણીના અવસરે હરિયાણામાં સીએમ કે તેના ભાગીદાર બદલીને ભાજપ શું હાંસલ કરશે? જોકે, નાયબ સૈનીના નામની જાહેરાત થતાં જ આગામી ચૂંટણીમાં ભાજપની રણનીતિ શું હશે તે સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું.
JJP સાથે ગઠબંધન તોડવું શા માટે જરૂરી હતું?
હરિયાણામાં સાદી વાત છે કે જાટ વિભાજન થશે તો જ ભાજપને ફાયદો થશે. છેલ્લી ચૂંટણીમાં પણ ભાજપને જાટોના વોટ મળ્યા ન હતા. ભાજપ પણ જાટ વિરોધી મતોની રણનીતિ પર કામ કરી રહી છે. હરિયાણામાં જાટ કોંગ્રેસ સાથે છે. INLD કેટલાક વોટ પણ લઈ શકે છે. જો જાટ મતોનો બીજો દાવેદાર આવે તો ભાજપનું કામ આસાન થઈ જાય એમાં કોઈ શંકા નથી. જેજેપી સાથે રહેવાથી ભાજપને કોઈ ફાયદો થવાનો નહોતો. જો જેજેપી ભાજપથી અલગ થઈને ચૂંટણી લડે તો પાર્ટીને વધુ ફાયદો થઈ શકે છે. આ જેજેપી માટે એટલું જ સાચું છે જેટલું ભાજપ માટે છે.
BJP ઘણા વર્ષોથી હરિયાણામાં જાટ વિરોધી મતોની રણનીતિ પર કામ કરી રહી છે
હરિયાણાના રાજકારણમાં જાટોનું વર્ચસ્વ છે. હરિયાણામાં જ્યારથી ભાજપની સરકાર બની છે ત્યારથી મનોહર લાલ ખટ્ટર મુખ્યમંત્રી પદે બેઠા છે. ખટ્ટર પંજાબી સમુદાયમાંથી આવે છે. આ બાબત જાટોને પરેશાન કરી રહી છે. 2016માં જાટ આરક્ષણ આંદોલન તેનું પરિણામ હતું. આ ચળવળમાં પંજાબીઓ અને સૈનિકોને ઘણી જાનમાલનું નુકસાન થયું હતું. જાટ આ સમુદાયો સામે જેટલા વધુ આક્રમક બન્યા, તેટલો જ ભાજપનો જાટ વિરોધી મત મજબૂત બન્યો. વહીવટી રીતે સક્ષમ ન હોવા છતાં, મનોહર લાલ ખટ્ટર તેમની પ્રામાણિકતા અને પંજાબી સમુદાય સાથે જોડાયેલા હોવાને કારણે આટલા લાંબા કાર્યકાળ માટે મુખ્યમંત્રી રહેવા માટે સક્ષમ સાબિત થયા.
મંગળવારે સવારથી નાયબ સૈનીને મુખ્યમંત્રી બનાવવાની ચર્ચા ચાલી રહી હતી
આ જ કારણ છે કે ભાજપે ન માત્ર પંજાબીને રાજ્યના મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા પરંતુ જાટ ઓમપ્રકાશ ધનખરને પ્રદેશ અધ્યક્ષ પદેથી હટાવીને નાયબ સૈની બનાવ્યા. નાયબ સૈની પછાત જાતિમાંથી આવે છે. મંગળવારે સવારથી નાયબ સૈનીને મુખ્યમંત્રી બનાવવાની ચર્ચા ચાલી રહી હતી જે બપોર સુધીમાં સાચી સાબિત થઈ હતી. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે નાયબ સૈનીને મુખ્યમંત્રી બનાવીને ભાજપ રાજ્યમાં પંજાબી અને પછાત વોટબેંક બનાવવા માંગે છે. તેનો બીજો ફાયદો ઉત્તર પ્રદેશની ચૂંટણીમાં પણ મળશે.
શું તેમને ડેપ્યુટી સીએમ બનાવવાથી જાટોની નારાજગી દૂર થશે?
જાટ આરક્ષણ હોય કે મહિલા કુસ્તીબાજોનો મુદ્દો, હરિયાણાના જાટોમાં ભાજપ સામે ભારે નારાજગી છે. હરિયાણા ભાજપ અધ્યક્ષ પદેથી ઓમપ્રકાશ ધનખરને હટાવ્યા બાદ આ નારાજગી વધુ વધી છે. ધનખર એવા લોકોમાં સામેલ છે જેમણે હરિયાણામાં ભાજપને મજબૂત કરવા માટે સખત મહેનત કરી છે. માત્ર ધનખર જ નહીં, પાર્ટીએ કેપ્ટન અભિમન્યુ, ચૌધરી બિરેન્દ્ર સિંહ વગેરે સાથે પણ ન્યાય કર્યો નથી. હરિયાણાના અગ્રણી જાટ નેતા અને સર છોટુ રામના પૌત્ર ચૌધરી વીરેન્દ્ર સિંહ અને તેમના પુત્ર, ભૂતપૂર્વ IAS અધિકારી ચૌધરી બિજેન્દ્ર સિંહને પણ બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા. હાલમાં ચૌધરી બિજેન્દ્ર સિંહ થોડા દિવસો પહેલા કોંગ્રેસમાં જોડાયા છે.
ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં તમામ શક્તિશાળી જાટ નેતાઓ નિરાશ થયા
ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં તમામ શક્તિશાળી જાટ નેતાઓ નિરાશ થયા છે. જાટ સમુદાયમાંથી આવતા પત્રકાર અજય દીપ લાથેર કહે છે કે ભલે ભાજપે જાટોને સાઈડલાઈન કર્યા હોય, પરંતુ હરિયાણામાં બીજેપીનું મેનેજમેન્ટ એટલું મજબૂત છે કે ફરી એકવાર પાર્ટી 10માંથી 10 સીટો જીતી શકે છે. જાટોની નારાજગીને રોકી રાખવા માટે મજબૂત વિપક્ષના અભાવને કારણે હરિયાણામાં ફરી એકવાર ભાજપની તરફેણમાં દાવ જાવા જઈ રહ્યો છે. શું ભાજપ દુષ્યંત ચૌટાલાની શૂન્યતા ભરવા માટે જાટને ડેપ્યુટી સીએમ બનાવી શકે? લાથેર કહે છે કે આશા છે કે ચૌટાલા પરિવારમાંથી રંજીતિ સિંહને ડેપ્યુટી સીએમ બનાવવામાં આવી શકે છે. રણજીત સિંહ દેવીલાલના પુત્ર છે અને તેઓ સ્વતંત્ર ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી જીત્યા હતા.તેઓ અગાઉ ખટ્ટર કેબિનેટમાં મંત્રી પણ હતા.
હરિયાણામાં જાતિઓનું ગણિત
હરિયાણાની વસ્તીમાં જાટોની સંખ્યા લગભગ 23 ટકા છે અને વર્ચસ્વ ધરાવતી જાતિ હોવાને કારણે જાટ રાજકીય રીતે પણ અસરકારક રહ્યા છે. રાજ્યની 90 વિધાનસભા બેઠકોમાંથી ઓછામાં ઓછી 40 બેઠકો પર જાટનો સીધો પ્રભાવ છે. 2014ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં, જાટોએ ભાજપને એકતરફી મતદાન કર્યું હતું.પરંતુ 2019ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં સ્થિતિ પલટાઈ હતી.જાટ મતો કોંગ્રેસ (30 બેઠકો), જેજેપી (10 બેઠકો) અને INLD (1)ને ગયા હતા.ભાજપના પીઢ જાટ નેતા મંત્રીમંડળ. મંત્રીઓ કેપ્ટન અભિમન્યુ અને ઓમ પ્રકાશ ધનખર, ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી બિરેન્દ્ર સિંહની પત્ની પ્રેમ લતા અને તત્કાલીન ભાજપ અધ્યક્ષ સુભાષ બરાલા બધા ચૂંટણી હારી ગયા. રાજ્યમાં બ્રાહ્મણ, પંજાબી અને બનિયા સમુદાયના મત લગભગ 29 થી 30 ટકા છે.તેમનો મત સીધો ભાજપને જાય છે.
