- રાજસ્થાનના માનગઢમાં આદિવાસીઓનો વિશાળ મેળાવડો યોજાયો
- 4 રાજ્યોના 49 જિલ્લાઓ અલગ કરી ભીલ પ્રદેશ બનાવવાની માંગણી
- આ માંગથી 4 રાજ્યોના રાજકીય સમીકરણો બદલાઇ શકે છે
રાજસ્થાનના માનગઢમાં આદિવાસીઓના વિશાળ મેળાવડાએ ગુજરાતથી મહારાષ્ટ્ર સુધી રાજકીય ગરમાવો લાવી દીધો છે. ભીલ પ્રદેશને લઈ આ મહાસભા યોજાઈ હતી, જેમાં આદિવાસીઓએ પોતાના માટે 4 રાજ્યોના 49 જિલ્લાઓ અલગ કરી ભીલ પ્રદેશ બનાવવાની માંગણી કરી હતી. ભીલ પ્રદેશની માંગ નવી નથી, પરંતુ જે રીતે આ 108 વર્ષ જૂની માંગ બંધ બોટલમાંથી બહાર આવી છે. તેથી કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે 4 રાજ્યોના રાજકીય સમીકરણો બદલાઇ શકે છે.
પહેલા ભીલ પ્રદેશની માંગ સમજો
દ્રવિડિના વીલ શબ્દનું રૂપાંતર ભીલમાં થયું છે. વીલ એટલે ધનુષ. ભીલ ભારતની સૌથી જૂની આદિજાતિ છે અને સમગ્ર દેશમાં તેમની વસ્તી લગભગ 1 કરોડ છે. આઝાદી પહેલા વર્ષ 1913માં ભીલ રાજ્યની માંગ હતી. તે સમયે, માનગઢમાં જ, સામાજિક કાર્યકર અને વિચરતી બંજારા જાતિ ગોવિંદગીરીએ તેમના 1500 સમર્થકો સાથે અલગ રાજ્યની માંગ કરી હતી. તે સમયે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ભીલ સમાજના લોકો કહે છે કે જ્યારે તમિલ માટે તમિલનાડુ અને મરાઠાઓ માટે મહારાષ્ટ્ર બનાવી શકાય છે તો ભીલ માટે ભીલ પ્રદેશ કેમ નહીં? છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રાજસ્થાનમાં તેની માંગ ફરી વધી છે. તેનું કારણ ડુંગરપુર વિસ્તારમાં ભારતીય આદિવાસી પાર્ટીનો ઉદય છે. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં આ પાર્ટીએ કોંગ્રેસ સાથે ગઠબંધન કરીને બાંસવાડા સીટ જીતી હતી.
આ માંગ ભાજપનું ટેન્શન કેવી રીતે વધારશે?
1. પ્રસ્તાવિત નકશા મુજબ 4 રાજ્યોના 49 જિલ્લાઓને ભીલ પ્રદેશમાં સામેલ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. જેમાં રાજસ્થાનના બાંસવાડા, ડુંગરપુર, બાડમેર, જાલોર, સિરોહી, ઉદયપુર, ઝાલવાડા, રાજસમંદ, ચિત્તોડગઢ, કોટા, બારન અને પાલી અને ગુજરાતના અરવલ્લી, મહિસાગર, દાહોદ, પંચમહાલ, સુરત, બરોડા, તાપી, નવસારી, છોટા ઉદેપુર, નર્મદા, સાબરકાંઠા, બનાસકાંઠા અને ભરૂચનો સમાવેશ થાય છે. મધ્ય પ્રદેશના ઈન્દોર, ગુના, શિવપુરી, મંદસૌર, નીમચ, રતલામ, ધાર, દેવાસ, ખંડવા, ખરગોન, બુરહાનપુર, બરવાની અને અલીરાજપુર અને મહારાષ્ટ્રના પાલઘર, થાણે, નાસિક, ધુલે, જલગાંવ, નંદુરબાર, બલસાડ જિલ્લાઓનો સમાવેશ થાય છે. સુરત, ઈન્દોર, કોટા, થાણે જેવા જિલ્લાઓ પણ પોતપોતાના રાજ્યોના વેપાર કેન્દ્રો છે.
2. આદિવાસી સંગઠનો દ્વારા ભીલ પ્રદેશની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. આ રાજ્યોમાં આદિવાસી મતદારોની સંખ્યા ઘણી વધારે છે. ઉદાહરણ તરીકે, મધ્યપ્રદેશમાં આશરે 21.1 ટકા, ગુજરાતમાં 14.8 ટકા, રાજસ્થાનમાં 13.4 ટકા અને મહારાષ્ટ્રમાં 9.3 ટકા આદિવાસીઓ છે. જે વિધાનસભા અને લોકસભાની ચૂંટણીને સરળતાથી અસર કરે છે.
3. સીટોની બાબતમાં પણ આ રાજ્યોમાં આદિવાસીઓ ખૂબ જ મજબૂત છે. 230 બેઠકોવાળી મધ્યપ્રદેશ વિધાનસભામાં 45 બેઠકો, 288 બેઠકોની મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભામાં 14, 200 બેઠકોની રાજસ્થાન વિધાનસભામાં 25 અને 182 બેઠકોવાળી ગુજરાત વિધાનસભામાં 27 બેઠકો આદિવાસીઓ માટે અનામત છે. આ બેઠકો સરકાર બનાવવામાં કે તોડવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે.
4. જે રાજ્યોને તોડીને ભીલ રાજ્ય બનાવવાની માંગ છે, તે રાજ્યોમાં ભાજપ અને ગઠબંધનની સરકાર છે. ગુજરાતના 12 જિલ્લાને ભીલ પ્રદેશમાં સમાવવાની માંગ છે. તે જિલ્લાઓમાં 69 વિધાનસભા બેઠકો છે, જેમાંથી 59 બેઠકો હાલમાં ભાજપ પાસે છે.
તેવી જ રીતે, મહારાષ્ટ્રના જે જિલ્લાઓમાં ભીલ પ્રદેશને સમાવવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે, ત્યાં 58 વિધાનસભા બેઠકો છે, જેમાંથી 42 બેઠકો હાલમાં NDA પાસે છે. મહારાષ્ટ્રમાં આ વર્ષે અને ગુજરાતમાં 2027માં વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે. રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં પણ ભીલ પ્રદેશની માગણી કરતા વિસ્તારોમાં ભાજપનું વર્ચસ્વ છે. આવી સ્થિતિમાં જો આ માંગણી સાચી પડી તો ભવિષ્યમાં આ વિસ્તારોમાં ભાજપની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે.
ભીલ પ્રદેશની માંગ પર ભાજપનું શું કહેવું છે?
હજુ સુધી ભારતીય જનતા પાર્ટીના કોઈ મોટા નેતાએ આ અંગે કોઈ નિવેદન આપ્યું નથી. જો કે રાજસ્થાન સરકારના આદિજાતિ બાબતોના મંત્રી બાબુ લાલ ખરાડીએ આ માંગને ચોક્કસપણે ફગાવી દીધી છે. ખરાડી કહે છે કે જાતિ અને ધર્મના આધારે રાજ્યની માગણી કરી શકાય નહીં. પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન ખરાડીએ કહ્યું કે વિકાસ માટે નાના રાજ્યોની માંગ યોગ્ય છે, પરંતુ જાતિ અને ધર્મના આધારે નહીં. આનાથી સમાજનું માળખું બગડી જશે.
