રવિવારે ભારત સહિત વિશ્વના ઘણા ભાગોમાં દિવસ અને રાત એકસમાન રહેશે. કારણ કે, સૂર્ય વિષુવવૃત્તને પાર કરશે. 22 સપ્ટેમ્બર 2024ના રોજ બરાબર 6:13 PM પર સપ્ટેમ્બર ઇક્વિનોક્સ થશે, જે એક મહત્વપૂર્ણ ખગોળશાસ્ત્રીય ઘટના હશે. સમપ્રકાશીય એ વાર્ષિક ઘટના છે જે વર્ષમાં બે વાર થાય છે. માર્ચ અને સપ્ટેમ્બરમાં જ્યારે સૂર્યના કિરણો સીધા વિષુવવૃત્ત પર પડે છે.
પૃથ્વી સૂર્યની આસપાસ ફરે છે
પૃથ્વી સૂર્યની આસપાસ ફરે છે અને સૂર્ય બ્રહ્માંડના બ્લેક હોલની આસપાસ ફરે છે. આ ચક્ર 27 હજાર વર્ષમાં પૂર્ણ થાય છે. આ દરમિયાન એક દિવસ પસાર થાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આયનામશાની ગણતરીના કારણે ક્યારેક આવું થાય છે. આ કારણોસર સમાન દિવસ અને રાત્રિનો સમયગાળો ક્યારેક 22મી અને ક્યારેક 23મી સપ્ટેમ્બરે આવે છે.
દિવસ અને રાત્રનો સમયગાળો 12-12 કલાકનો રહેશે
આજે 22મી સપ્ટેમ્બરે દિવસ અને રાત સમાન થઈ જશે. બન્નેનો સમયગાળો 12-12 કલાકનો રહેશે. આ પછી દિવસો ટૂંકા અને રાત લાંબી થવા લાગશે. 21મી માર્ચે પણ આવી જ સ્થિતિ છે. પછી દિવસો લાંબા અને રાત ટૂંકી થાય છે.
પૃથ્વીનું વિષુવવૃત્ત સૂર્યની બરાબર સામે આવે છે
બ્રહ્માંડમાં સૂર્ય તેની નિશ્ચિત ભ્રમણકક્ષામાં પરિભ્રમણ કરે છે. તેની દિશા ઉત્તરથી દક્ષિણ તરફ છે. પૃથ્વી સૂર્યની આસપાસ ફરે છે, તેની ધરી પર 23.5 ડિગ્રી નમેલી છે. 21 માર્ચ અને 23 સપ્ટેમ્બરના રોજ પૃથ્વીનું વિષુવવૃત્ત સૂર્યની બરાબર સામે આવે છે, જેના કારણે દિવસ અને રાત સમાન છે. આ પછી શિયાળાનું આગમન થાય છે. દિવસો ટૂંકા હોય છે જ્યારે રાત લાંબી હોય છે. 21 માર્ચથી ઉનાળો શરૂ થશે. દિવસો લાંબા અને રાત ટૂંકી થાય છે.
આ રીતે હવામાન બદલાય છે
ચંદ્રશેખર આઝાદ યુનિવર્સિટી ઓફ એગ્રીકલ્ચર એન્ડ ટેક્નોલોજીના હવામાનશાસ્ત્રી ડો. એસ.એન. સુનીલ પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે, 23 સપ્ટેમ્બરે જ્યારે સૂર્ય દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં પ્રવેશે છે ત્યારે પૃથ્વીનું હવામાન બદલાઈ જાય છે. તેની પાછળનું કારણ સૂર્યમંડળમાં સૂર્ય અને પૃથ્વીનું પરિભ્રમણ છે. સૂર્યના કિરણો ત્રાંસી રીતે પૃથ્વી પર પડે છે. આ જ કારણ છે કે 23 સપ્ટેમ્બર પછી ઠંડક શરૂ થાય છે.
22 ડિસેમ્બર અને 21 જૂનનું મહત્વ
22 ડિસેમ્બર અને 21 જૂનની તારીખો પણ ઘણી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. 21 જૂને દક્ષિણ ધ્રુવ સૂર્યથી સૌથી દૂર હોય છે. સૂર્યના મહત્તમ અંતરને કારણે સૌથી લાંબો દિવસ હોય છે, પરંતુ તેનાથી વિપરીત 22 ડિસેમ્બરે સૂર્ય દક્ષિણાયનથી ઉત્તરાયણ તરફ જાય છે, જેના કારણે 22 ડિસેમ્બર સૌથી ટૂંકો દિવસ અને સૌથી લાંબી રાત હોય છે.
ઇક્વિનોક્સને લેટિનમાં કહેવામાં આવે છે
23 સપ્ટેમ્બર અને 21 માર્ચના દિવસોને લેટિનમાં ઇક્વિનોક્સ કહેવામાં આવે છે. ઇક્વિ એટલે સમાન અને નોક્સ એટલે રાત થાય છે.
