ચીને કહ્યું છે કે ગયા વર્ષે એટલે કે 2024માં રશિયા અને તેની વચ્ચે ઘણો વેપાર થયો હતો. તમે આ વ્યવસાયને કેટલીક રીતે ઐતિહાસિક પણ કહી શકો છો. યુક્રેન સાથે રશિયાના યુદ્ધ બાદથી પશ્ચિમી દેશોએ મોસ્કો પર ભારે પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. આ હોવા છતાં, બેઇજિંગ અને મોસ્કો વચ્ચે એક વર્ષમાં લગભગ 245 અબજ ડોલરનો વેપાર બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક-રાજદ્વારી સંબંધોને મજબૂત બનાવવાનું ઉદાહરણ છે. 2023માં બંને દેશો વચ્ચે 240 અબજ ડોલરનો વેપાર થયો હતો. આ રીતે, એવું કહી શકાય કે ચીને રશિયા સાથે વેપાર કરવામાં પશ્ચિમી પ્રતિબંધોની બિલકુલ પરવા કરી ન હતી.
ચીન રશિયા વચ્ચે વ્યાપારી સંબંધો
અત્રે નોંધનીય છે કે ચીન અને રશિયા વચ્ચેનો વેપાર વધ્યો છે પરંતુ અગાઉના વર્ષ એટલે કે 2023માં હતો તેના કરતા ગયા વર્ષે વેપારમાં વધારો એટલો ઝડપી વધારો તો નથી જ. 2024માં બંને દેશોના વેપારમાં ત્રણ ટકા સુધીનો વધારો થયો હતો. જ્યારે 2023માં આ વધારો લગભગ 33 ટકા નોંધાયો હતો. ગયા વર્ષે અમેરિકાએ તે બેંકો સામે અલગથી કાર્યવાહી કરી હતી જે રશિયા સાથે કારોબાર કરી રહી હતી, જેના કારણે બેઇજિંગ-મોસ્કોનો વેપાર નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત થયો હતો. આ સાથે રશિયા હંમેશા કહેતું આવ્યું છે કે બંને વચ્ચે પેમેન્ટ સિસ્ટમ ન હોવાના કારણે તેમને વેપારના પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે.
ભારત રશિયા વચ્ચે વ્યાપારી સંબંધો
ભારત અને રશિયા વચ્ચે 2024માં વ્યાપાર પ્રવૃત્તિઓ લગભગ $66 બિલિયનની હશે. આ રશિયા અને ચીન વચ્ચેના વેપારનો એક ચતુર્થાંશ છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ભારત-રશિયાનો વેપાર પાંચ ગણો વધ્યો છે. ગયા વર્ષના પ્રથમ નવ મહિનામાં જ બંને દેશો વચ્ચેના વેપારમાં 9 ટકાનો વધારો થયો હતો. ભારત અને રશિયા 2030 ના અંત સુધીમાં તેમનો વેપાર લગભગ $100 બિલિયન સુધી લઈ જવા માંગે છે. ગયા વર્ષે, બંને દેશો વચ્ચે $66 બિલિયનના વેપારમાંથી, ભારતે લગભગ $4.5 બિલિયનની નિકાસ કરી હતી. જ્યારે રશિયાએ ભારતને લગભગ 61 અબજ ડોલરની નિકાસ કરી હતી. ભારતે દવાઓ, રસાયણો, ઇલેક્ટ્રિક મશીનરી, આયર્ન અને સ્ટીલ જેવી વસ્તુઓ રશિયા મોકલી હતી. તે જ સમયે, તેલ, પેટ્રોલ સંબંધિત ઉત્પાદનો, ખાતરો, ખનિજ સંસાધનો, કિંમતી પથ્થરો અને અયસ્ક રશિયાથી ભારતમાં આવ્યા હતા.
ભારત અને ચીન વચ્ચે વ્યાપારી સંબંધો
ગયા નાણાકીય વર્ષમાં ભારત અને ચીન વચ્ચે લગભગ 118 અબજ ડોલરનો વેપાર થયો હતો. આ ચીન અને રશિયા વચ્ચેના વેપારનો અડધો ભાગ છે. ભારતનો સૌથી મોટો વેપારી સંબંધ ચીન સાથે છે. બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર હંમેશા ચીનની તરફેણમાં રહ્યો છે. હક એટલે કે ભારત ચીન કરતાં વધુ આયાત કરે છે અને નિકાસ ઓછી કરે છે. આ સંદર્ભમાં, નવેમ્બરમાં બહાર પાડવામાં આવેલ એક આકૃતિ ખૂબ જ રસપ્રદ ચિત્ર દોરે છે. આ મુજબ એપ્રિલથી ઓક્ટોબર 2024 વચ્ચે ભારત અને ચીન વચ્ચે થયેલા વેપારમાં ચીન સાથે ભારતની વેપાર ખાધ વધીને લગભગ 58 અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે. ભારત અને ચીન બંનેની કંપનીઓ એકબીજા સાથે વેપાર કરે છે, પરંતુ લદ્દાખ અને અરુણાચલના વિસ્તારોમાં બંને વચ્ચે સરહદી વિવાદને કારણે ક્યારેક તણાવની સ્થિતિ સર્જાય છે.
