વિશ્વભરમાં પ્રદૂષણ પર પ્રકાશિત થયેલા તાજેતરના રિપોર્ટમાં ભારતની ભાગીદારીમાં કોઈ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો નથી. વિશ્વના 20 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી 13 ભારતમાં છે, જેમાં આસામનું બર્નિહાટ ટોચ પર છે. સ્વિસ એર ક્વોલિટી ટેક્નોલોજી કંપની IQAir દ્વારા વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ 2024 અનુસાર, દિલ્હી વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ પ્રદૂષિત રાજધાની છે, જ્યારે ભારત 2024માં વિશ્વમાં પાંચમું સૌથી પ્રદૂષિત દેશ રહ્યું છે. જો કે, વર્ષ 2023માં તે ત્રીજા સ્થાને હતું.
વિશ્વના 10 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાં ભારતના છ શહેરોનો સમાવેશ થાય છે
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં PM 2.5 સાંદ્રતા 2023માં 54.4 માઈક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટરની સરખામણીએ 2024માં 7 ટકા ઘટીને સરેરાશ 50.6 માઈક્રોગ્રામ પ્રતિ ક્યુબિક મીટર થવાની ધારણા છે. તેમ છતાં, વિશ્વના 10 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી છ ભારતમાં છે. દિલ્હીમાં પ્રદૂષણનું સ્તર ઊંચું રહ્યું, વાર્ષિક સરેરાશ PM 2.5 સાંદ્રતા 91.6 માઈક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર છે, જે વર્ષ 2023માં લગભગ 92.7 માઈક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર હતી.
વિશ્વના 20 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાં સમાવિષ્ટ 13 ભારતીય શહેરો છે – બર્નિહાટ, દિલ્હી, મુલ્લાનપુર (પંજાબ), ફરીદાબાદ, લોની, નવી દિલ્હી, ગુરુગ્રામ, ગંગાનગર, ગ્રેટર નોઇડા, ભીવાડી, મુઝફ્ફરનગર, હનુમાનગઢ અને નોઇડા.
ભારતમાં વાયુ પ્રદૂષણ એક ગંભીર ખતરો
એકંદરે, 35 ટકા ભારતીય શહેરોમાં વાર્ષિક PM2.5 સ્તર WHO ની 5 માઇક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટરની મર્યાદા કરતાં 10 ગણા કરતાં વધુ નોંધાયું છે. વાયુ પ્રદૂષણ ભારતમાં સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર ખતરો છે, જે અંદાજિત આયુષ્યમાં 5.2 વર્ષનો ઘટાડો કરે છે. ગયા વર્ષે પ્રકાશિત થયેલા લેન્સેટ પ્લેનેટરી હેલ્થ સ્ટડી અનુસાર, ભારતમાં 2009 થી 2019 દરમિયાન દર વર્ષે લગભગ 15 લાખ મૃત્યુ PM2.5 પ્રદૂષણના લાંબા ગાળાના સંપર્કને કારણે થયા હતા.
પ્રદૂષણને કારણે આ ખતરનાક બીમારીનો ખતરો
ગયા વર્ષે પ્રકાશિત થયેલા લેન્સેટ પ્લેનેટરી હેલ્થ સ્ટડી મુજબ, ભારતમાં 2009 થી 2019 દરમિયાન દર વર્ષે લગભગ 1.5 મિલિયન મૃત્યુ PM 2.5 પ્રદૂષણના લાંબા ગાળાના સંપર્કમાં સંભવિત રીતે સંકળાયેલા હતા. PM2.5 નો અર્થ છે 2.5 માઇક્રોનથી નાના હવાના પ્રદૂષણના કણો, જે ફેફસાં અને લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશી શકે છે, જેનાથી શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, હૃદય રોગ અને કેન્સર પણ થાય છે. તેના સ્ત્રોતોમાં વાહન એક્ઝોસ્ટ, ઔદ્યોગિક ઉત્સર્જન અને લાકડા અથવા પાકના કચરાને બાળવાનો સમાવેશ થાય છે.
