રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના વડા મોહન ભાગવતે શનિવારે એક કાર્યક્રમ દરમિયાન કહ્યું હતું કે ઝઘડો કરવો કે દલીલ કરવી આપણા દેશનો સ્વભાવ નથી, ભાઈચારો અને સામૂહિક સંવાદ હંમેશા ભારતની પરંપરા રહી છે. નાગપુરમાં એક કાર્યક્રમને સંબોધતા મોહન ભાગવતે જણાવ્યું હતું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદનો વિચાર પશ્ચિમી વિચારથી મૂળભૂત રીતે અલગ છે. ભાગવતે કહ્યું, “આપણે રાષ્ટ્રવાદ નહીં, પણ રાષ્ટ્રીયતા શબ્દનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. આપણા દેશમાં વધુ પડતા અભિમાનને કારણે બે વિશ્વયુદ્ધ થયા છે, તેથી કેટલાક લોકો રાષ્ટ્રવાદ શબ્દથી ડરે છે.”
ઝઘડા આપણા દેશનો સ્વભાવ નથી
RSS વડાએ કહ્યું કે અમારી કોઇની સાથે દલીલ નથી હોતી. અમે વિવાદોથી દૂર રહીએ છીએ. ઝઘડો કરવો એ આપણા દેશના સ્વભાવમાં નથી. અમે વિવાદોથી દૂર રહીએ છીએ. સાથે રહેવું અને ભાઈચારાને પ્રોત્સાહન આપવું એ આપણી પરંપરા રહી છે. મોહન ભાગવતે ઉમેર્યું હતું કેવિશ્વના અન્ય ભાગો સંઘર્ષગ્રસ્ત પરિસ્થિતિઓમાં રચાયા હતા. એકવાર ત્યાં એક અભિપ્રાય રચાય છે, પછી દરેક અન્ય અભિપ્રાયને નકારી કાઢવામાં આવે છે. તેઓ અન્ય મંતવ્યો માટે દરવાજા બંધ કરે છે અને તેને ‘…વાદ’ કહેવાનું શરૂ કરે છે.”
રાષ્ટ્રવાદનો વિચાર પશ્ચિમી અર્થઘટનથી મૂળભૂત રીતે અલગ
મોહન ભાગવતે જણાવ્યું હતું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદનો વિચાર પશ્ચિમી અર્થઘટનથી મૂળભૂત રીતે અલગ છે. તેમણે કહ્યું કે પશ્ચિમી દેશો રાષ્ટ્રના અમારા વિચારને સમજી શકતા નથી. તેથી તેઓએ તેને રાષ્ટ્રવાદ કહેવાનું શરૂ કર્યું, પરંતુ રાષ્ટ્રનો આપણો વિચાર પશ્ચિમી વિચાર કરતા અલગ છે. તે એક દેશ હોય કે ન હોય… તેના પર આપણને કોઈ મતભેદ નથી. અમારું માનવું છે કે તે એક રાષ્ટ્ર છે, જે પ્રાચીન સમયથી અસ્તિત્વમાં છે.
ભાગવતે કહ્યું કે આપણે રાષ્ટ્રીયતા શબ્દનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, રાષ્ટ્રવાદ નહીં. દેશમાં વધુ પડતા અભિમાનને કારણે બે વિશ્વયુદ્ધ થયા છે, તેથી કેટલાક લોકો રાષ્ટ્રવાદ શબ્દથી ડરે છે. ભારતની રાષ્ટ્રભાવના અભિમાન અને અહંકારથી નહીં, પરંતુ ઊંડા આત્મનિરીક્ષણ અને પ્રકૃતિ સાથે સહઅસ્તિત્વથી ઉદ્ભવે છે.
