બાળકોને પબ્લિક વેહીકલમાં બેસતા શીખવીએ
આપણું નાનપણ આપણે યાદ કરીએ તો બસમાં બેસવાનુ બહુ સહજ હતુ. કોઈ નાના કે મોટા અંતરની મુસાફરી હોય તો એ બસમાં અથવા તો ટ્રેઈનમાં કરવામાં આવતી. અત્યારના બાળકો માટે બસ સિવાયના પણ ઘણા બધા ઓપ્શન છે. મોટા શહેરોમાં મેટ્રો અને અત્યારે અમુક શહેરોમાં બીઆરટીએસની સર્વિસ અને સીટી બસ પણ ખરી. રીક્ષાઓ પણ ખરી. પહેલાના સમયમાં મોટેભાગે તો એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ જવા માટે લોકો ચાલીને જવાનો વિકલ્પ પસંદ કરતા અથવા તો મોટાભાગના ઘરમાં સાયકલનો ઉપયોગ થતો પરંતુ હવે વાહનોના ઘણા બધા ઓપ્શન મળી રહે છે. છતા પણ બાળકોને એ શીખવવુ ખૂબ જરૂરી કે પબ્લિક વેહિકલમાં બેસીએ તો શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ શું કાળજી રાખવી જોઈએ. રાજકોટ શહેરની જ વાત કરીએ તો પબ્લિક વ્હીકલમાં રીક્ષા, બસ અને હવે તો કેટલીક પ્રાઇવેટ સર્વિસ પણ ખરી કે જેમાં બેસી અને તમે એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ જઈ શકો છો.
આ બધા પબ્લિક વ્હીકલમાં બેસતા બાળકોને આવડવું જોઈએ એ ખૂબ જરૂરી છે. નાનપણમાં તો બાળકો સાથે માતા-પિતા હશે પરંતુ બાળકો થોડા મોટા થયા હોય અને એ પોતાની સ્કૂલમાં એકલા જતા હોય તો પોતાની સંભાળ રાખી અને જઈ શકે એ કાળજી એમને શીખવવી જોઈએ. માતા પિતા સાથે જ્યારે નાનું બાળક બસમાં કે રીક્ષામાં કે પછી એક ગામથી બીજે ગામ મુસાફરી માટે ટ્રેનમાં બેસે છે, ત્યારે બાળકને પોતાની સુરક્ષા કરતા શીખવવી ખૂબ અગત્યની કહેવાય. બસમાં બાળકને સાથે લઈને જતા હોઈએ અને ઉભા ઉભા જવાનુ થાય, તો બાળક કોઈ સાથે ભટકાય એ રીતે ઉભુ ન રાખવું જોઈએ. બસમાં ઉભા ઉભા જઈએ ત્યારે કંઇક પકડી રાખવુ જોઈએ. બેસવાની જગ્યા મળી હોય તો બાળકને સીટમાં અંદરની બાજુ બેસાડવુ જોઈએ. વાહનની બારી પાસે બાળક બેઠુ હોય તો બારીની બહાર હાથ કે મોઢુ ન કાઢે એ માટે બાળકને ખાસ સમજાવવુ જોઈએ. ટ્રેનમાં જતી વખતે પણ બાળકને અંદરની તરફ જ બેસાડવુ જોઈએ. ટ્રેનમાં ચેરકારની મુસાફરી હોય કે લાંબી મુસાફરી હોય, ત્યારે બેસવાની અને મુસાફરીની મજા આવતી હોય એ સમયે બાળક ટ્રેનમાં પણ દોડાદોડી કરવા માંડે છે. ટ્રેઇનના દરવાજા પાસે બાળક એકલુ ન જાય એની કાળજી રાખવી. અને બાળકને ટોઇલેટ લઈને કોઈ મોટાએ સાથે જવુ જરૂરી. ટ્રેઈનની મુસાફરીમાં બાળકને એકલુ મુકવુ જોખમી બની શકે છે.
ટ્રેનમાં જ્યારે બાળક મુસાફરી કરતુ હોય અને બાળક નાનુ હોય તો તેને એકલા સુવડાવવાનો આગ્રહ રાખવા કરતા રાતના સમયે માતાએ કે પિતાએ પોતાની સાથે સુવડાવવુ જોઈએ. બાળક માટે એ સુરક્ષિત રહેશે. ટ્રેનમાં કે બસમાં બાળકને લઈ જતી વખતે ટિકિટ ક્યાંથી લેવામાં આવે છે, ટિકિટ ચેકર કોણ હોય છે, એનુ શું કામ હોય છે. એ નાની નાની વાતો પણ બાળકને સમજાવતા જવી જોઈએ. ટ્રેઈનમાં મુસાફરી દરમિયાન ઘણી ખાવા પીવાની વસ્તુઓ વેંચવા ફેરિયાઓ આવ્યા કરતા હોય છે. અને દરેક વસ્તુઓ ટ્રેઈનમાંથી ન લેવાની હોય એ સમજણ બાળકને આપવા આ શ્રેષ્ઠ તબક્કો છે. આપણું સ્ટોપ નજીક આવે એટલે ઉતરવાનુ હોય તો આપણો સામાન સમેટીને, બધો સામાન યાદ રાખીને લઈ લેવો જોઈએ એ સમજણ આપણે બાળકને મુસાફરી દરમિયાન જ આપી શકીશુ. રેલ્વે સ્ટેશન કે બસ સ્ટેન્ડ પર આપણે આપણી સુરક્ષાની જે કાળજી રાખવાની હોય એ પણ બાળકને આ તબક્કે સમજાવવી જરૂરી. પબ્લિક વ્હીકલ માં જતી વખતે બાળકનો હાથ કોઈ સંજોગોમાં ન છોડવો જોઈએ. આમ તો બાળકને નાનપણથી જ માતા પિતાના અને ઘરના સભ્યોના ફોન નંબર ખાસ શીખવી દેવા જોઈએ. જેથી કરીને આવી રીતે મુસાફરીમાં કદાચ પણ કોઈ તકલીફ થાય તો બાળકને પરિવારજનોના ફોન નંબર યાદ હોવા જરૂરી કહેવાય.
બસ કે ટ્રેનની મુસાફરી બાળક માટે એક યાદગાર સફર બની રહે તે માટે એને મુસાફરી દરમિયાનમાં રમવા માટે પણ કંઇક સાથે રાખો. ટ્રેનમાં કે બસમાં કરવામાં આવતો નાસ્તો, ટ્રેનની મુસાફરી દરમિયાન જમવાનું આ બધી વસ્તુઓનો લહાવો કંઈક અલગ જ હોય છે. બાળકને એ જરૂરથી માણવા દો. મુસાફરી દરમિયાન બાળકને પ્રકૃતિથી પણ પરિચિત કરાવો. મુસાફરી દરમિયાન આપણે દિવસ અને રાત્રીના સમયના પ્રકૃતિના એવા એવા રંગો માણી શકીએ છીએ કે જે આપણે શહેરમાં રહેતા ક્યારેય ન માણી શકીએ. મુસાફરીને યાદગાર બનાવવા મોબાઈલનો ઉપયોગ કરો, પણ ફોટાઓ પાડવા માટે, નહીં કે મોબાઈલ જોઈને ટાઈમ પાસ કરવા માટે. બાળકને માટે મુસાફરીને યાદગાર બનાવતા બનાવતા એ મુસાફરી તમારા પોતાના માટે પણ ખુબ યાદગાર બની રહેશે.
ડૉ. ચારૂતા ગણાત્રા ઠકરાર
એમ.ડી.(હોમીયોપેથી)
કન્સલ્ટીંગ હોમીયોપેથ, રાજકોટ.
