કિલર હાઈવે પર હવે AI નો પહેરો, બેફામ સ્પીડને બ્રેક લાગશે
દેશમાં સૌથી વધુ અકસ્માતવાળા 10 નેશનલ હાઈવે AI સેફટી ઝોન બનશે : કેમેરા-સેન્સર વાહનની સ્પીડ અને ડ્રાઈવિંગ પેટર્ન પર રાખશે નજર
અગ્ર ગુજરાત, નવી દિલ્હી
દેશના નેશનલ હાઈવે પર સતત વધી રહેલા અકસ્માતો અને મોતને કાબૂમાં લેવા કેન્દ્ર સરકાર હવે ટેક્નોલોજીનો સહારો લેવા જઈ રહી છે. દેશના સૌથી વધુ અકસ્માતપ્રવણ ગણાતા 10 કિલર હાઈવે ને તબક્કાવાર AI નિયંત્રિત સેફટી ઝોનમાં ફેરવવાની દિશામાં કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. આ હાઈવે દેશના કુલ નેશનલ હાઈવે નેટવર્કના આશરે 12 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, પરંતુ દેશભરમાં થતા અકસ્માતો અને મૃત્યુમાં તેમની ભાગીદારી 35 ટકાથી વધુ હોવાનું સામે આવ્યું છે.
છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં નેશનલ હાઈવે પર એક લાખથી વધુ અકસ્માતો નોંધાયા છે, જેમાં 48 હજારથી વધુ લોકોનાં મોત થયાં છે. ખાસ કરીને બ્લેક સ્પોટ, ઓવર સ્પીડિંગ, બેદરકારીપૂર્વક ડ્રાઈવિંગ અને જોખમી ઓવરટેકિંગને કારણે અકસ્માતોની સંખ્યા વધી રહી છે. હવે આવા વિસ્તારોમાં માત્ર ટ્રાફિક પોલીસ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે AI આધારિત મોનિટરિંગ સિસ્ટમ કામ કરશે.
સામાન્ય રીતે નેશનલ હાઈવે પર દર 100 કિલોમીટરે સરેરાશ ચાર બ્લેક સ્પોટ જોવા મળે છે. જોકે, આ 10 સૌથી જોખમી હાઈવે પર દર 100 કિલોમીટરે 14થી 18 જેટલા બ્લેક સ્પોટ છે. એટલે કે અહીં અકસ્માતનું જોખમ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં અનેક ગણું વધારે છે.
આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે માર્ગ પરિવહન મંત્રાલય, NHAI અને ઓટોમોટિવ રિસર્ચ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાઓ દ્વારા સેફટી ઝોનની યોજના તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. AI કેમેરા, GPS અને સેન્સર આધારિત સિસ્ટમ રસ્તા પર ચાલતા વાહનોની ગતિ અને ડ્રાઈવિંગ પરિસ્થિતિનું સતત નિરીક્ષણ કરશે.
વાહન નિર્ધારિત સ્પીડ લિમિટથી ઉપર જશે તો સિસ્ટમ તરત જ ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ એલર્ટ આપશે. જોખમી વળાંક, બ્લેક સ્પોટ અથવા નિર્ધારિત માર્ગ સીમા અંગે પણ ડ્રાઈવરને અગાઉથી ચેતવણી મળી શકે તેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે. આથી ડ્રાઈવર સમયસર સ્પીડ ઘટાડીને અકસ્માત ટાળી શકશે.
વિશ્વના અનેક દેશોમાં આવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. યુરોપિયન યુનિયનમાં નવી કારોમાં ઇન્ટેલિજન્ટ સ્પીડ આસિસ્ટન્સ જેવી સુવિધાઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે, જ્યારે અમેરિકામાં સ્પીડ વોર્નિંગ અને ઓટોમેટિક ઇમરજન્સી બ્રેકિંગ જેવી સલામતી ટેક્નોલોજી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
ભારતમાં પણ હવે અકસ્માત થયા પછી કાર્યવાહી ના બદલે અકસ્માત પહેલાં ચેતવણી આપવાની દિશામાં AIને ઉપયોગમાં લેવાનો પ્રયાસ છે. જો યોજના સફળ રહેશે તો દેશના સૌથી ઘાતક હાઈવે પર ટેક્નોલોજીનો આ પહેરો હજારો જિંદગીઓને બચાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
આ 10 હાઈવે પર સૌથી વધુ જોખમ
દેશના કુલ હાઈવે નેટવર્કનો માત્ર આશરે 12 ટકા હિસ્સો ધરાવતા આ 10 હાઈવે અકસ્માતો અને મૃત્યુના આંકડામાં 35 ટકાથી વધુ યોગદાન આપે છે. આ માર્ગો પર બ્લેક સ્પોટની સંખ્યા પણ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં અનેક ગણી વધારે છે. તેથી સૌપ્રથમ આવા હાઈવે પર AI સેફટી ઝોન વિકસાવવાની યોજના છે.
દેશના સૌથી ઘાતક હાઈવે
NH-44 દિલ્હીથી કન્યાકુમારી : અકસ્માતોમાં આશરે 8,920 લોકોનાં મોત
NH-48 દિલ્હી-ગુરૂગ્રામ-જયપુર-મુંબઈ : આશરે 7,110 લોકોનાં મોત
NH-19 દિલ્હીથી કોલકાતા : આશરે 14,200 અકસ્માતોમાં 5,840 મોત
NH-47 ઝાંસીથી પોરબંદર : અકસ્માતોમાં આશરે 3,500 લોકોનાં મોત
AI કેવી રીતે બચાવશે જિંદગી?
હાઈવે પર લગાવવામાં આવેલા AI કેમેરા અને GPS સેન્સર વાહનના ડેશબોર્ડ સાથે કનેક્ટ થઈ શકશે. વાહન જોખમી ઝોનમાં પ્રવેશે ત્યારે સિસ્ટમ ડ્રાઈવરને ઓડિયો અને વિઝ્યુઅલ એલર્ટ આપશે. સ્પીડ મર્યાદા ઓળંગતા જ એલાર્મ વાગશે અને ડ્રાઈવરને ગતિ ઘટાડવા ચેતવણી મળશે.
બ્લેક સ્પોટ બન્યા અકસ્માતના સૌથી મોટા હબ
નેશનલ હાઈવે પર દર 100 કિલોમીટરે સરેરાશ ચાર બ્લેક સ્પોટ છે. પરંતુ સૌથી વધુ અકસ્માતવાળા 10 હાઈવે પર આ પ્રમાણ વધીને 14થી 18 બ્લેક સ્પોટ પ્રતિ 100 કિલોમીટર સુધી પહોંચે છે. આ જોખમી પોઈન્ટને AI મોનિટરિંગ હેઠળ લાવવાનો મુખ્ય હેતુ અકસ્માત પહેલાં જ ડ્રાઈવરને સાવચેત કરવાનો છે.
વિદેશમાં પહેલેથી જ સ્માર્ટ સેફટી
યુરોપિયન યુનિયનમાં નવી કારોમાં ઇન્ટેલિજન્ટ સ્પીડ આસિસ્ટન્સ જેવી ટેક્નોલોજી દ્વારા ડ્રાઈવરને સ્પીડ અંગે ચેતવણી આપવાની વ્યવસ્થા અમલમાં છે. GPS અને કેમેરા આધારિત સિસ્ટમ રસ્તાની ગતિમર્યાદા ઓળખીને ડ્રાઈવરને સચેત કરે છે. અમેરિકામાં પણ સ્પીડ વોર્નિંગ અને ઓટોમેટિક ઇમરજન્સી બ્રેકિંગ જેવી સલામતી ટેક્નોલોજી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
