ખાનગી રોકેટે અવકાશમાં લહેરાવ્યો તિરંગો

વિક્રમ-1ની ગર્જના: ભારતે લખ્યો સુવર્ણ અધ્યાય

ખાનગી રોકેટે અવકાશમાં લહેરાવ્યો તિરંગો

સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસના પ્રથમ ઓર્બિટલ રોકેટનું સફળ લોન્ચિંગ, 450 કિમીની કક્ષા સર કરી

PM મોદીએ ટીમને અભિનંદન પાઠવ્યા, ‘મિશન આગમન’થી ખાનગી સ્પેસ સેક્ટરને મળી નવી ઉડાન

અગ્ર ગુજરાત, નવી દિલ્હી

ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રે શનિવારે વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ પોતાના નામે નોંધાવી છે. હૈદરાબાદ સ્થિત ખાનગી કંપની સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસે દેશનું પ્રથમ ખાનગી ઓર્બિટલ લોન્ચ વ્હીકલ ‘વિક્રમ-1’ સફળતાપૂર્વક અવકાશમાં મોકલી ભારતના સ્પેસ સેક્ટરમાં નવા યુગની શરૂઆત કરી છે. શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટર પરથી બપોરે 12:05 કલાકે થયેલા આ લોન્ચિંગ સાથે રોકેટે પૃથ્વીની આશરે 450 કિલોમીટર ઊંચાઈએ આવેલી લો અર્થ ઓર્બિટમાં સફળતાપૂર્વક પ્રવેશ કર્યો. નક્કી કરાયેલા સમય પહેલાં થોડા સમય માટે ટેક્નિકલ ચકાસણીને કારણે કાઉન્ટડાઉન અટકાવવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તમામ સિસ્ટમ્સ સંતોષકારક જણાતા લોન્ચિંગ ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું અને પ્રથમ જ પ્રયાસમાં મિશન સંપૂર્ણ સફળ રહ્યું. ભારત માટે આ માત્ર ટેક્નોલોજીની સિદ્ધિ નહીં, પરંતુ ખાનગી ઉદ્યોગોની ક્ષમતાનું વૈશ્વિક પ્રદર્શન પણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
આ સફળતા બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસના સહ-સ્થાપક પવન કુમાર ચંદનાને ફોન કરીને સમગ્ર ટીમને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે, ‘મિશન આગમન’ ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રમાં નવા અધ્યાયની શરૂઆત છે અને આ સફર હવે વધુ ઝડપથી આગળ વધશે.
વિક્રમ-1 સંપૂર્ણપણે ભારતમાં વિકસિત કાર્બન-કમ્પોઝિટ માળખા પર આધારિત છે. હળવા વજનને કારણે રોકેટની ઇંધણ કાર્યક્ષમતા વધે છે અને વધુ પેલોડ ઓછી કિંમતમાં અવકાશ સુધી પહોંચાડવાની ક્ષમતા પ્રાપ્ત થાય છે. રોકેટમાં ત્રણ સોલિડ ફ્યુઅલ સ્ટેજ અને અંતિમ તબક્કામાં કાર્યરત લિક્વિડ ઓર્બિટલ એડજસ્ટમેન્ટ મોડ્યુલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જે ઉપગ્રહોને નિર્ધારિત કક્ષામાં ચોકસાઈથી સ્થાપિત કરવામાં મદદરૂપ બને છે. આ મિશનને મિશન આગમન નામ આપવામાં આવ્યું છે. રોકેટ પોતાની સાથે અનેક ટેક્નોલોજી અને કોમર્શિયલ પેલોડ ઉપરાંત એક અનોખો સાંસ્કૃતિક સંદેશ પણ અવકાશમાં લઈ ગયો છે. તેમાં 18 કેરેટ સોનાથી બનેલું સૂક્ષ્મ રોકેટ, જેમાં ભારતના મહાન વૈજ્ઞાનિકો ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ, ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ અને સર સી.વી. રમણની કોતરણી કરવામાં આવી છે, તે પણ સામેલ છે. સાથે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તલિખિત ‘વંદે માતરમ’ સંદેશવાળો પોસ્ટકાર્ડ પણ અવકાશ યાત્રાનો ભાગ બન્યો છે.
સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસે વર્ષ 2022માં વિક્રમ-એસ સબઓર્બિટલ રોકેટનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું, જે લગભગ 89.5 કિલોમીટર સુધી પહોંચ્યું હતું. હવે ‘વિક્રમ-1’ની સફળતા સાથે કંપનીએ ઓર્બિટલ મિશનમાં પણ પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ સિદ્ધિ ભારતને વૈશ્વિક કોમર્શિયલ સ્પેસ લોન્ચ માર્કેટમાં વધુ મજબૂત સ્થાન અપાવશે અને આગામી વર્ષોમાં ખાનગી રોકાણ તેમજ નવી સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે પણ પ્રેરણારૂપ બનશે.

મિશન આગમન કેમ બન્યું ખાસ?

ભારતનું પ્રથમ ખાનગી ઓર્બિટલ રોકેટ લોન્ચ.
પ્રથમ પ્રયાસમાં જ સંપૂર્ણ સફળતા.
450 કિમી ઊંચાઈએ લો અર્થ ઓર્બિટ સુધી પહોંચ્યું.
ખાનગી સ્પેસ ઉદ્યોગ માટે ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન.

રોકેટમાં શું શું મોકલાયું?

વિવિધ ભારતીય કંપનીઓના ટેક્નોલોજી પેલોડ.
18 કેરેટ સોનાથી બનેલું માઇક્રો આર્ટ રોકેટ.
ડૉ. કલામ, ડૉ. સારાભાઈ અને સી.વી. રમણની સૂક્ષ્મ કોતરણી.
વડાપ્રધાન મોદીના હસ્તલિખિત ‘વંદે માતરમ’ સંદેશ સાથેનો પોસ્ટકાર્ડ.

વિક્રમ-1ની ખાસિયતો

સંપૂર્ણ કાર્બન-કમ્પોઝિટ સ્ટ્રક્ચર.
ત્રણ સોલિડ ફ્યુઅલ સ્ટેજ.
લિક્વિડ ઓર્બિટલ એડજસ્ટમેન્ટ મોડ્યુલ.
ઓછું વજન, વધુ ઇંધણ કાર્યક્ષમતા અને ચોકસાઈથી ઉપગ્રહ સ્થાપિત કરવાની ક્ષમતા.

PM મોદીનો સંદેશ

સફળ લોન્ચિંગ બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસની ટીમને અભિનંદન પાઠવતા જણાવ્યું કે ‘મિશન આગમન’ ભારતના અવકાશ ક્ષેત્ર માટે નવા યુગની શરૂઆત છે અને દેશની ખાનગી સ્પેસ ક્ષમતાઓને વિશ્વ સમક્ષ નવી ઓળખ અપાવશે.

વિક્રમ-એસથી વિક્રમ-1 સુધીની સફર

2022: ‘વિક્રમ-એસ’ સબઓર્બિટલ રોકેટનું સફળ પરીક્ષણ (89.5 કિમી).
2026: ‘વિક્રમ-1’એ 450 કિમીની ઓર્બિટલ કક્ષા સર કરી.
ખાનગી ક્ષેત્રે ભારતના સ્પેસ કાર્યક્રમમાં ઐતિહાસિક પ્રગતિ નોંધાવી.