વિધાનસભાની ચૂંટણી પહેલા ગુજરાતમાં જ્ઞાતિવાદનો ફૂંફાડો
‘CM કોળી’, પબુભાના સ્ટ્રોકથી રાજકીય ગરમાવો
પાટીદાર અને કોળી સમાજના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે નિવેદન-પ્રતિક્રિયાની રાજનીતિ શરૂ : CMના અભરખા જોતા નેતાઓમાં અત્યારથી જ લોબી શરૂ થયાની ચર્ચા : પબુભાના નિવેદનથી ભાજપમાં સળવળાટ શરૂ
અગ્ર ગુજરાત, રાજકોટ
ગુજરાતના રાજકારણમાં ફરી એકવાર જ્ઞાતિગત સમીકરણો અને સત્તામાં ભાગીદારીનો મુદ્દો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. દ્વારકાના ભાજપના ધારાસભ્ય પબુભા માણેકે જાહેર મંચ પરથી ગુજરાતમાં કોળી સમાજનો મુખ્યમંત્રી હોવો જોઈએ તેવું નિવેદન આપતાં રાજકીય વર્તુળોમાં ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. તેમના આ નિવેદનથી એક તરફ કોળી સમાજના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વની ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે, તો બીજી તરફ પાટીદાર આગેવાનો પણ મેદાનમાં ઉતર્યા છે. પાટીદાર નેતાઓએ પબુભા માણેકના નિવેદન સામે આક્રમક પ્રતિક્રિયા આપતાં તેમને એકલા હાથે ચૂંટણી લડવાનો પડકાર ફેંક્યો છે. પરિણામે ગુજરાતમાં જ્ઞાતિગત રાજકારણ ફરી ચર્ચાના એરણે ચઢ્યું છે.
અમરેલીમાં કોળી સમાજના સામાજિક અને ધાર્મિક કાર્યક્રમમાં સંબોધન કરતી વખતે પબુભા માણેકે સમાજની એકતા, સંગઠન અને રાજકીય શક્તિ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કોળી સમાજ ગુજરાતના વિકાસમાં મહત્ત્વનું યોગદાન આપે છે અને ચૂંટણીમાં પણ નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે. આવી સ્થિતિમાં રાજ્યના સર્વોચ્ચ રાજકીય પદ એટલે કે મુખ્યમંત્રીપદે પણ કોળી સમાજને યોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ મળવું જોઈએ.
પબુભા માણેકે સમાજના યુવાનોને શિક્ષણ તરફ વળવા, વ્યસનોથી દૂર રહેવા અને સંગઠિત થવા અપીલ કરી હતી. તેમના મતે, સમાજ જેટલો શિક્ષિત અને એકજૂથ બનશે તેટલી તેની રાજકીય તાકાત વધશે. જોકે, મુખ્યમંત્રીપદને લઈને કરવામાં આવેલી તેમની ટિપ્પણી હવે માત્ર સામાજિક કાર્યક્રમ પૂરતી સીમિત રહી નથી, પરંતુ રાજકીય ચર્ચાનો વિષય બની છે.
ગુજરાતમાં કોળી સમાજનું રાજકીય મહત્ત્વ ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં નોંધપાત્ર માનવામાં આવે છે. અનેક વિધાનસભા બેઠકો પર કોળી સમાજના મતદારો ચૂંટણીનાં પરિણામો પર અસર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કોળી સમાજમાંથી મુખ્યમંત્રી હોવો જોઈએ તેવી માંગ ઊઠતાં રાજકીય સમીકરણોની ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
હવે સવાલ એ છે કે પબુભા માણેકે આ નિવેદન માત્ર સમાજની લાગણી વ્યક્ત કરવા માટે આપ્યું છે કે પછી આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ભાજપ પર રાજકીય દબાણ ઊભું કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે? શું આ નિવેદન કોળી સમાજના નેતાઓ માટે વધુ રાજકીય ભાગીદારી અને ટિકિટની માંગણીની શરૂઆત છે? આ તમામ સવાલો વચ્ચે ભાજપ માટે પણ સામાજિક સમીકરણો જાળવવાનો પડકાર ઊભો થઈ શકે છે.
વરુણ પટેલનો પબુભા માણેકને સીધો પડકાર
પબુભા માણેકના નિવેદન બાદ પાટીદાર યુવા નેતા વરુણ પટેલે આકરા શબ્દોમાં પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે પબુભા માણેકને પડકાર ફેંકતાં કહ્યું હતું કે, સત્તા અને પૈસાના જોરે આવી વાતો કરવી સરળ છે. તમારી પાછળ ભાજપનું સંગઠન અને પક્ષનું બળ છે એટલે તમે ચૂંટણી જીતી શકો છો. તમારામાં ખરેખર તાકાત હોય તો ભાજપથી અલગ રહીને એકલા હાથે ચૂંટણી લડી બતાવો, ત્યારે તમારી રાજકીય તાકાતનો ખ્યાલ આવશે. વરુણ પટેલની આ પ્રતિક્રિયાથી કોળી અને પાટીદાર સમાજના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચામાં નવો વળાંક આવ્યો છે. એક તરફ કોળી સમાજના નેતા દ્વારા મુખ્યમંત્રીપદની વાત કરવામાં આવી છે, તો બીજી તરફ પાટીદાર આગેવાને આ પ્રકારની સમાજ આધારિત રાજકીય દાવેદારી સામે સવાલો ઊભા કર્યા છે.
મુખ્યમંત્રી સમગ્ર ગુજરાતના હોવા જોઈએ : બાંભણિયા
પાટીદાર આગેવાન દિનેશ બાંભણિયાએ પણ આ મુદ્દે પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી કોઈ એક જ્ઞાતિ કે સમાજના નહીં, પરંતુ સમગ્ર ગુજરાતના હોવા જોઈએ.
તેમણે ભૂતકાળનાં ઉદાહરણો ટાંકીને કહ્યું હતું કે ગુજરાતમાં નાના સમાજના આગેવાનો પણ મુખ્યમંત્રીપદે રહી ચૂક્યા છે. તેથી મુખ્યમંત્રીપદને કોઈ એક સમાજ સાથે જોડવું યોગ્ય નથી. આવા નિવેદનો સમાજમાં વિભાજન ઊભું કરી શકે છે અને જ્ઞાતિગત તણાવ વધારી શકે છે.
ભાજપ સામે જ્ઞાતિગત સમીકરણો જાળવવાનો પડકાર
ગુજરાતમાં ભાજપની રાજનીતિમાં વિવિધ સમાજોનું સમર્થન અને સામાજિક સંતુલન હંમેશાં મહત્ત્વપૂર્ણ રહ્યું છે. પાટીદાર, કોળી, ક્ષત્રિય, ઓબીસી સહિતના વિવિધ સમાજોના રાજકીય સમર્થનને ધ્યાનમાં રાખીને પક્ષે પોતાની રણનીતિ ઘડવી પડે છે. એવામાં પક્ષના જ ધારાસભ્ય દ્વારા કોળી મુખ્યમંત્રીની માંગ કરવામાં આવતાં રાજકીય ચર્ચાઓ તેજ બની છે. એક તરફ કોળી સમાજમાં સત્તામાં વધુ ભાગીદારીની અપેક્ષા વ્યક્ત થઈ રહી છે, તો બીજી તરફ પાટીદાર આગેવાનો જ્ઞાતિ આધારિત મુખ્યમંત્રીની માંગ સામે અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે.
ગોપાલ ઈટાલિયાનો અમિત શાહને લઈને કટાક્ષ
આ વિવાદમાં આમ આદમી પાર્ટીના નેતા ગોપાલ ઈટાલિયાએ પણ ઝંપલાવ્યું છે. તેમણે પબુભા માણેકના નિવેદનને લઈને કટાક્ષ કરતાં સવાલ કર્યો કે મુખ્યમંત્રી કોણ બનશે તેનો નિર્ણય પબુભા કરશે કે અમિત શાહ? ઈટાલિયાએ પબુભાને સલાહ આપતા કહ્યું કે જો તેઓ ખરેખર કોળી સમાજમાંથી CM બનાવવાની માગણી કરતા હોય તો ભાજપના ધારાસભ્યોને સાથે લઈને દિલ્હીમાં અમિત શાહને મળવા જાય અને તેમની સમક્ષ આ રજૂઆત કરે. ઈટાલિયાએ વધુમાં કહ્યું કે પબુભા આવો કોઈ કાર્યક્રમ રાખે તો તેઓ પણ તેમાં જોડાવા તૈયાર છે. જોકે, તેમણે પડકાર ફેંકતા કહ્યું કે પબુભામાં ખરેખર આ હિંમત છે કે નહીં તે જોવાનું રહેશે.


