India -Pakistan: પાકિસ્તાન આર્થિક સંકટ વંચ્ચે ભારત સાથે સંબંધો સુધારવા માંગે છે
સંકટ વચ્ચે પાકિસ્તાનનું વલણ નબળું પડ્યું છે, તે ભારત વિરુદ્ધ આ મોટું પગલું ભરી શકે છે
તાજેતરના વર્ષોમાં ગંભીર આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહેલું પાકિસ્તાન ભારત સાથે સંબંધો સુધારવા માંગે છે. રોકડની તંગીને કારણે પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ છે. IMFના રિપોર્ટ અનુસાર, રોકાણના અભાવ, રાજકોષીય ખાધ અને બાહ્ય અસંતુલનને કારણે પાકિસ્તાન આગામી કેટલાક વર્ષોમાં વિકાસની ધીમી ગતિથી પરેશાન થઈ શકે છે.
દેવાની જાળમાં ફસાયેલ પાકિસ્તાન પોતાની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવા માટે ભારત સાથે વેપાર સંબંધો ફરી શરૂ કરવાનું વિચારી રહ્યું છે. પાકિસ્તાની અખબાર ધ એક્સપ્રેસ ટ્રિબ્યુનના અનુસાર, પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે ગુરુવારે કહ્યું કે તેઓ ભારત સાથે વેપાર સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સંબંધિત પક્ષો સાથે વાતચીત કરી રહ્યા છે.
પત્રકારો સાથે વાત કરતા ડારે એમ પણ કહ્યું કે આ મુદ્દે સર્વસંમતિ બનાવવા માટે ઉદ્યોગપતિઓ સાથે ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. એકવાર ઉદ્યોગપતિ સાથે સંમતિ સધાઈ જાય, અમે હિતધારકો સાથે વાટાઘાટોની પ્રક્રિયા શરૂ કરીશું. ભારત સાથે વેપાર શરૂ કરવાનો કોઈપણ નિર્ણય તમામ સંબંધિતોના ઇનપુટ્સ પછી જ લેવામાં આવશે.
ગયા મહિને જ સંકેતો આપવામાં આવ્યા હતા
આ પહેલા માર્ચમાં યોજાયેલી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઈશાક ડારે પણ ભારત સાથેના વેપાર સંબંધોને પુનર્જીવિત કરવાના સંકેત આપ્યા હતા. ડારે કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાની ઉદ્યોગપતિઓ બંને દેશો વચ્ચે વેપાર સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવા ઈચ્છે છે. ઈશાક ડારના આ નિવેદનની વિપક્ષી પાર્ટીઓ અને ટીકાકારોએ આકરી ટીકા કરી હતી.
જો કે, ડારે ગુરુવારે પોતાના નિવેદનનો બચાવ કરતા કહ્યું હતું કે ઘણા ઉદ્યોગપતિઓએ તેમને કહ્યું હતું કે તેઓ ત્રીજા દેશ મારફતે ભારતમાંથી માલ આયાત કરી રહ્યા છે. જેના કારણે તેમને વધુ ખર્ચ કરવો પડે છે. તેથી, તેઓ બંને દેશો વચ્ચે સીધા વેપાર સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવાના પક્ષમાં હતા.
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સીધો વેપાર ઓગસ્ટ 2019 થી બંધ છે
ઓગસ્ટ 2019માં કેન્દ્રની મોદી સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370ની અસરને નાબૂદ કરી દીધી હતી. ઉપરાંત, જમ્મુ અને કાશ્મીરને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો, જમ્મુ કાશ્મીર અને લદ્દાખમાં વહેંચવામાં આવ્યું હતું. ભારતના આ નિર્ણય સામે વિરોધ વ્યક્ત કરતા પાકિસ્તાને ભારત સાથેના તમામ વેપાર સંબંધો તોડી નાખ્યા હતા. ત્યારથી પાકિસ્તાન સતત કહી રહ્યું છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરને ફરીથી વિશેષ દરજ્જો આપવામાં આવશે ત્યારે જ તે ભારત સાથે વેપાર સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરશે.
જો કે, 2019 પછી, બંને દેશો વચ્ચે વેપાર સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ઘણા પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. ઈમરાન ખાન પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન હતા ત્યારે પણ પાકિસ્તાને ભારત સાથે વેપાર સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ સિવાય એક વખત શાહબાઝ શરીફના કાર્યકાળમાં ભારત સાથે વેપાર સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
એક નજરમાં બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર
પાકિસ્તાન ભારતમાંથી કપાસ, ઓર્ગેનિક કેમિકલ, પ્લાસ્ટિક, ન્યુક્લિયર રિએક્ટર, બોઈલર, મશીનરી અને યાંત્રિક ઉપકરણો જેવી વસ્તુઓ આયાત કરતું હતું. ભારત પણ પાકિસ્તાનમાંથી ઘણી વસ્તુઓ આયાત કરતું હતું. જેમ કે ફળો અને સૂકા ફળો, મીઠું, સલ્ફર, પથરી, અનેક પ્રકારની ધાતુઓ અને ચામડું વગેરે. જો કે, વેપાર સ્થગિત કર્યા પછી પણ, પાકિસ્તાને દવાઓની આયાત કરવાનું ચાલુ રાખ્યું કારણ કે કોવિડ -19 કટોકટી તરત જ આવી હતી.
