- આફ્રિકાના એમપોક્સનો વાયરસ વિશ્વમાં ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે
- વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતા ધરાવતી આરોગ્ય ઈમરજન્સી જાહેર કરી
- ગંભીર કેસમાં ટેકોવિરિમેટના નામથી ઓળખાતી એન્ટિ વાયરલ લેવાય છે
આફ્રિકામાં એમપોક્સના વાયરસે ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાઈ જતા વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને આને આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતા ધરાવતી આરોગ્ય ઈમરજન્સી જાહેર કરી છે. એમપોક્સ શું છે, કારણ શું છે, કઈ રીતે વિશ્વમાં આનો ખતરો છે આને લઈ એડવાઈઝરી જાહેર કરાઈ છે. એમપોક્સના પ્રસારણ કોવિડ-19 અને એચઆઈવી ચેપના શરૂઆતના દિવસો જેવો ડર પર પેદા કરી દીધો છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને વધુ મહત્ત્વની આ અંગેની જાણકારી આપી છે.
એમપોક્સ શું છે અને કઈ રીતે ફેલાય છે
એમપોક્સ વર્ષ-1958માં પહેલીવાર સામે આવ્યો હતો. જ્યારે લેબોરેટરીમાં ઘણા બંદરોમાં આ વાયરસ હોવાનું સામે આવ્યું હતું. આ એક જિનેટિક વાયરલ રોગ છે. આ જનાવરો અને મનુષ્યોમાં ફેલાઈ શકે છે. આ ઉપરાંત માનવથી માનવમાં આનો પ્રસાર થઈ શકે છે. માનવ એમપોક્સની ઓળળ વર્ષ-1970માં પ્રથમવાર કોંગોમાં એક નવ મહિનાના બાળકમાં થયો હતો. એમપોક્સ કેટલાક વર્ષો પહેલાં મધ્ય અને પશ્ચિમ આફ્રિકામાં એક સ્થાનિક બીમારી હતી. પરંતુ વર્ષ-2022માં આને એક વૈશ્વિક ચેપનો ભરડો લીધો હતો. ત્યારબાદ WHO એમપોક્સને જુલાઈમાં જાહેર આરોગ્ય ઈમરજન્સી જાહેર કરવી પડી. એમપોક્સના રોગીઓમાં પહેલા લક્ષણ અછબડાના જેવા હોય છે પરંતુ આ તબીબ સ્વરૂપે ઓછા ગંભીર છે. વર્ષ-2003માં આફ્રિકાની બહાર એમપોક્સનો પ્રથમ કેસ અમેરિકામાં નોંધાયો હતો અને આને ચેપી પાલતુ શ્વાનો સાથે સંપર્ક જોડાયો હતો. આનું નામ એમપોક્સ છે, પરંતુ વિશાળ ઉંદર અથવા ઝાડ પર રહેતી ખિસકોલી જેવા જનાવર આનાથી ચેપગ્રસ્ત થતા હોય છે અને આગળ લોકોને પણ આનો ચેપ ફેલાવતા હોય છે.
જો ચેપની શંકા હોય તો શું કરવું જોઈએ?
જો તમને લાગતું હોય કે તમારા લક્ષણો એમપોક્સ સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે, અથવા તમે આ લક્ષણો ધરાવતા કોઈ વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવ્યા છો, અથવા તમને શંકા છે કે તમને ચેપ લાગ્યો છે, તો તરત જ તમારા ડૉક્ટરને જણાવો. તમારી જાતને અલગ રાખો અને અન્ય લોકો સાથે ગાઢ સંપર્ક ટાળો. લક્ષણો સામાન્ય રીતે બે થી ચાર અઠવાડિયા સુધી રહે છે અને સારવાર વિના જાતે જ દૂર થઈ જાય છે. Mpox રસીની એક માત્રા પણ અસરકારક સાબિત થાય છે. શીતળાને રોકવા માટે ઘણી રસીઓ વિકસાવવામાં આવી છે, જે અમુક સુરક્ષા પૂરી પાડે છે. વર્ષ-2019માં શીતળાની રસી વિકસાવવામાં આવી હતી અને એમપોક્સને રોકવા માટે ઉપયોગ માટે મંજૂર કરવામાં આવી હતી, પરંતુ હજી સુધી તે વ્યાપકપણે ઉપલબ્ધ નથી.
આ બીમારીની કોઈ સારવાર છે ?
મોટાભાગના લક્ષણ કોઈપણ સારવાર વગર પોતાની મેળે જતા હોય છે. જો આને સુકવા દઈએ અથવા આ હિસ્સાનું ધ્યાન રાખીએ. જો બને તે આને એક એક પાટો બાંધીને રાખવો. આંખ અથવા મોંના ચેપથી બચવું. આંખો અને મોંને અડવું નહીં. માઉથવોશ અથવા આઈ ડ્રોપનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. ગંભીર કેસમાં એન્ટિ વાયરલ એજન્ટ જેને ટેકોવિરિમેટના રૂપમાં હોય છે જે અછબડામાં અપાય તે જ અપાય છે. પશુ અને માનવના અભ્યાસના આંકડાના આધારે વર્ષ-2022માં એમપોક્સ માટે યુરોપિયન મેડિસિન એજન્સી ઈએમએએ લાયસન્સ આપ્યું. આ અત્યાર સુધી વ્યાપક રૂપથી ઉપલબ્ધ નથી.
