મ્યાનમાર અને થાઈલેન્ડમાં તાજેતરના 7.7ની તીવ્રતાના ભૂકંપને કારણે થયેલા ભારે વિનાશને સમગ્ર વિશ્વએ જોયો છે. લોકો હજુ આ આંચકામાંથી બહાર આવ્યા ન હતા કે જાપાને નવી ચેતવણી આપીને હલચલ મચાવી દીધી છે. દેશની સરકારી એજન્સીના રિપોર્ટ અનુસાર આગામી સમયમાં જાપાનમાં ‘મહાન ભૂકંપ’ આવવાની સંભાવના છે. જે દેશમાં ભારે તબાહી સર્જશે. એક જ ઝાટકે લાખો મૃત્યુ થઈ શકે છે. સમુદ્રમાં ભીષણ સુનામી આવશે અને અનેક શહેરો ડૂબી શકે છે.
સમાચાર એજન્સી એએફપીના અહેવાલ મુજબ, જાપાન સરકારે ચેતવણી જાહેર કરી છે કે જો 9ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવે છે, તો 13 લાખ લોકો બેઘર થઈ જશે અને સુનામી અને ઈમારતો ધરાશાયી થવાને કારણે લગભગ 3 લાખ લોકોના જીવ ગુમાવી શકે છે. જો આવું થાય તો જાપાનની અર્થવ્યવસ્થાને 2 ટ્રિલિયન ડોલર (એટલે કે રૂ. 171 લાખ કરોડથી વધુ)નું નુકસાન થઈ શકે છે. નવો અંદાજ 2014ના અંદાજ કરતાં ઓછો છે, જેમાં નાનકાઈ ટ્રફમાં આવેલા ‘મહાન ભૂકંપ’થી 323,000 મૃત્યુની આગાહી કરવામાં આવી હતી.
આવી સ્થિતિ શા માટે પેદા થાય છે?
નાનકાઈ ટ્રફ એ 800 કિલોમીટર (500 માઈલ) લાંબી દરિયાની અંદરની ખાઈ છે જે ટોક્યોના પશ્ચિમમાં શિઝુઓકાથી ક્યુશુના દક્ષિણ છેડા સુધી વિસ્તરેલી છે. આ તે અંતર છે જ્યાં ફિલિપાઈન સમુદ્રની ટેકટોનિક પ્લેટ ખંડીય પ્લેટની નીચે ધીમે ધીમે ડૂબી રહી છે. જાપાન આના પર નિર્ભર છે. સમય જતાં આ પ્લેટો બંધ થાય છે અને ત્યાં ઉર્જા એકઠી થાય છે, જે પાછળથી મોટા ભૂકંપનું રૂપ ધારણ કરે છે.
મહાભૂકંપ એટલે શું?
‘મહાન ભૂકંપ’ એ ખૂબ જ શક્તિશાળી ધરતીકંપ છે, જેની તીવ્રતા સામાન્ય રીતે 8 કે તેથી વધુ હોય છે, જે ભારે વિનાશનું કારણ બની શકે છે અને સુનામીને પણ ઉત્તેજિત કરી શકે છે. તમને જણાવી દઈએ કે છેલ્લા 1400 વર્ષોમાં દર 100 થી 200 વર્ષમાં નાનકાઈ કુંડમાં મોટા ભૂકંપ આવતા રહ્યા છે. આમાંના સૌથી તાજેતરના ભૂકંપ 1946માં આવ્યા હતા.
ભૂકંપની આગાહી કરવી હજુ પણ ખૂબ જ મુશ્કેલ હોવા છતાં, સરકારી પેનલે આગામી 30 વર્ષમાં ‘મહાન ધરતીકંપ’ થવાની 75-82 ટકા સંભાવનાનો અંદાજ લગાવ્યો છે. માર્ચ 2011 માં, જાપાનમાં 9 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેમાં આશરે 18,500 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા અથવા ગુમ થયા હતા.
