શરીરને કાર્ય કરવા માટે વિટામિનની જરૂર હોય છે તેમના વિના આપણું શરીર યોગ્ય રીતે કાર્ય કરી શકતું નથી. વિટામિન B12 શરીર માટે એક મહત્વપૂર્ણ પોષક તત્વો છે. તે માત્ર મગજ અને નસોના સ્વાસ્થ્યને જ ટેકો આપતું નથી પરંતુ લાલ રક્તકણોના ઉત્પાદનમાં પણ મદદ કરે છે અને ઊર્જા પૂરી પાડે છે. માંસ, ઇંડા અને ડેરી ઉત્પાદનો તેના મુખ્ય સ્ત્રોત છે. જો કે, જે લોકો શાકાહારી અથવા શાકાહારી આહારનું પાલન કરે છે તેમને ઉણપનું જોખમ વધુ હોય છે. જો લક્ષણોને વહેલા ઓળખી લેવામાં આવે તો સારવાર સરળ બને છે અને વધુ ગૂંચવણો ટાળી શકાય છે.
1. સતત થાક અને નબળાઈ
વિટામિન B12ની ઉણપનું પહેલું અને સૌથી સામાન્ય લક્ષણ સતત થાક છે. આ વિટામિન શરીરને લાલ રક્તકણો ઉત્પન્ન કરવામાં મદદ કરે છે જે શરીરના દરેક ભાગમાં ઓક્સિજન પહોંચાડે છે. જ્યારે તેની ઉણપ હોય છે ત્યારે ઓક્સિજનનો પુરવઠો ઓછો થાય છે જેના કારણે વ્યક્તિ હંમેશા થાક અને નબળાઈ અનુભવે છે. આવા લોકો પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી પણ તાજગી અનુભવતા નથી.
2. નિસ્તેજ અથવા પીળી ત્વચા
B12ની ઉણપ એનિમિયાનું કારણ બની શકે છે અને લાલ રક્તકણોના ઉત્પાદનમાં અવરોધ ઉભો કરી શકે છે. આનાથી ત્વચા નિસ્તેજ અથવા થોડી પીળી દેખાઈ શકે છે. ક્યારેક તે કમળાની નકલ પણ કરી શકે છે. જો થાકની સાથે ત્વચા નિસ્તેજ થઈ જાય તો તેને અવગણશો નહીં.
3. પગ અને હાથમાં ખાલીઓ ચડે
નસોને યોગ્ય રીતે કાર્ય કરવા માટે વિટામિન B12 ની જરૂર હોય છે. ઉણપ માયલિન આવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે જે નસોને આવરી લે છે. આનાથી હાથ અને પગમાં ખાલીઓ ચડે ઠેય જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો તે એટેક્સિયા અને વારંવાર પડી શકે છે. જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો આ નુકસાન કાયમી બની શકે છે.
4. મૂડ અને મગજમાં ફેરફાર
B12નું ઓછું સ્તર મગજ અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર સીધી અસર કરે છે. B12ની ઉણપ ધરાવતા લોકો ચીડિયાપણું, હતાશા અને ચિંતા જેવી સમસ્યાઓનો અનુભવ કરી શકે છે સાથે સાથે એકાગ્રતાનો અભાવ, ભૂલી જવું જેવી સમસ્યાઓનો પણ અનુભવ કરી શકે છે. લાંબા ગાળાના B12ની ઉણપ વૃદ્ધોમાં ડિમેન્શિયા (એક ગંભીર યાદશક્તિ ગુમાવવી)નું જોખમ વધારે છે.
5. જીભ અને મોઢામાં સોજો
B12ની ઉણપથી જીભ ફૂલી શકે છે બળી શકે છે અને દુખાવો થઈ શકે છે. આ સ્થિતિને ગ્લોસિટિસ કહેવામાં આવે છે. કેટલાક લોકોને વારંવાર મોઢામાં ચાંદા પણ પડે છે જેના કારણે ખાવામાં અને બોલવામાં તકલીફ પડે છે.
વિટામિન B12ની ઉણપ કેમ ખતરનાક?
જો B12ની ઉણપને શરૂઆતમાં ઓળખવામાં ન આવે તો તે એનિમિયા, કાયમી ચેતા નુકસાન અને મગજની સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે. સગર્ભા સ્ત્રીઓમાં ઉણપ જન્મજાત અસામાન્યતાઓનું જોખમ વધારે છે. વધુમાં શરીરમાં હોમોસિસ્ટીનમાં વધારો હૃદય રોગનું જોખમ વધારે છે.
વિટામિન B12ની ઉણપ કેવી રીતે ટાળવી?
જો તમે વિટામિન B12ની ઉણપથી પીડાઈ રહ્યા છો તો તમે તમારી જાતને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખી શકો છો તે અહીં છે. તમારા આહારમાં ઈંડા, દૂધ, દહીં, ચીઝ, માછલી અને માંસ જેવા ખોરાકનો સમાવેશ કરો. શાકાહારીઓ અથવા શાકાહારીઓ ડોક્ટરની સલાહ લીધા પછી B12 સપ્લિમેન્ટ્સ લઈ શકે છે. સમય સમય પર રક્ત પરીક્ષણ કરાવીને તમારા B12 સ્તરની તપાસ કરાવો.
