ગુજરાતના ચાર જિલ્લા દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર

મેઘરાજાની મોળી મહેર

ગુજરાતના ચાર જિલ્લા દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર

ઓછા વરસાદથી ખેડૂતો અને પશુપાલકોની મુશ્કેલી વધી : દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, કચ્છ અને જામનગર માટે સરકારની જાહેરાત, ખેડૂતોને પ્રતિ હેક્ટર રૂ. 8,500ની સહાય મળશે

અગ્ર ગુજરાત,ગાંધીનગર

ગુજરાતમાં ચાલુ વર્ષે વરસાદની ઘટને પગલે ખેતી અને પશુપાલન ક્ષેત્રે ચિંતાજનક સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. ચોમાસા દરમિયાન રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં અપેક્ષા મુજબ વરસાદ ન થતાં ખેડૂતોના પાક અને પશુપાલકો માટે ઘાસચારાની ઉપલબ્ધતા અંગે ચિંતા વધી છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદની અછતની અસર ખેતીની કામગીરી, જમીનમાં ભેજની સ્થિતિ અને પાણીના સ્ત્રોતો પર જોવા મળી રહી છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકારે ખેડૂતોને રાહત આપવાના હેતુથી મહત્ત્વનો નિર્ણય લીધો છે. રાજ્ય સરકારે દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, કચ્છ અને જામનગર એમ ચાર જિલ્લાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
ગાંધીનગરમાં મીડિયા સાથે વાતચીત કરતાં મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જણાવ્યું હતું કે, ચાલુ વર્ષે ગુજરાતમાં સરેરાશ 89 ટકા વરસાદ નોંધાયો છે. જોકે, રાજ્યમાં સરેરાશ વરસાદનું પ્રમાણ એકંદરે સંતોષકારક જણાતું હોવા છતાં કેટલાક જિલ્લાઓમાં વરસાદની ઘટને કારણે સ્થાનિક સ્તરે મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ છે. વરસાદની અછત ધરાવતા વિસ્તારોમાં ખેતી અને ખેડૂતોની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, કચ્છ અને જામનગરને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણયથી વરસાદની ઘટનો સામનો કરી રહેલા ખેડૂતોને રાહત મળવાની આશા છે.
ખેતી મોટાભાગે વરસાદ પર નિર્ભર હોય ત્યારે સમયસર અને પૂરતા પ્રમાણમાં વરસાદ ન પડવાથી પાકની વૃદ્ધિ પર અસર થઈ શકે છે. જમીનમાં પૂરતો ભેજ ન રહે તો પાકને પાણી આપવાની જરૂરિયાત વધે છે, જ્યારે સિંચાઈની સુવિધા મર્યાદિત હોય તેવા વિસ્તારોમાં ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ વધુ વધી શકે છે. ઓછા વરસાદને કારણે વાવેતર, પાકની સ્થિતિ, ઉત્પાદન અને ખેતી પાછળ કરવામાં આવેલા ખર્ચની વસૂલાત અંગે પણ ખેડૂતોમાં ચિંતા ઊભી થાય છે. બીજી તરફ, પશુપાલન સાથે સંકળાયેલા પરિવારો માટે ઘાસચારો અને પાણીની ઉપલબ્ધતા મહત્ત્વનો મુદ્દો બને છે. ખાસ કરીને કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના સૂકા વિસ્તારોમાં વરસાદની ઘટ લાંબા ગાળે પશુપાલનના ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે.
રાજ્ય સરકારે દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરાયેલા જિલ્લાઓના ખેડૂતો માટે આર્થિક સહાયની પણ જાહેરાત કરી છે. મુખ્યમંત્રી દ્વારા જાહેર કરાયેલી માહિતી મુજબ, ખેડૂતોને પાકના નુકસાન સામે પ્રતિ હેક્ટર રૂ. 8,500ની સહાય આપવામાં આવશે. જોકે, આ સહાય મહત્તમ બે હેક્ટરની મર્યાદામાં ચૂકવવામાં આવશે. એટલે કે, જાહેર કરાયેલા સહાયના દર મુજબ બે હેક્ટર સુધીની પાત્ર જમીન ધરાવતા ખેડૂતને વધુમાં વધુ રૂ. 17,000ની સહાય મળી શકશે. આર્થિક સહાયથી ખેડૂતોને પાકની નુકસાનીને કારણે ઊભા થયેલા આર્થિક બોજમાં અમુક અંશે રાહત મળી શકે છે.
દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરાયેલા ચારેય જિલ્લાઓમાં ખેડૂતો માટે આ નિર્ણય મહત્ત્વનો માનવામાં આવે છે. હવે સહાયની પાત્રતા, અરજી કરવાની પ્રક્રિયા, જમીનના દસ્તાવેજો અને સહાયની ચુકવણી અંગેની વિગતવાર માર્ગદર્શિકા ખેડૂતો માટે મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે. ખેડૂતોને સમયસર સહાય મળે અને વરસાદની અછતથી અસરગ્રસ્ત પરિવારોને જરૂરી રાહત પહોંચે તે બાબત પર સૌની નજર રહેશે. જોકે, સહાયની જાહેરાતથી તાત્કાલિક આર્થિક ટેકો મળી શકે છે, પરંતુ ખેતી અને પશુપાલન ક્ષેત્રે વરસાદની અછતની લાંબા ગાળાની અસરોને પહોંચી વળવા પાણી, સિંચાઈ અને ઘાસચારાના આયોજનનું પણ એટલું જ મહત્ત્વ રહેશે.

ચાર જિલ્લાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરાયા

* દેવભૂમિ દ્વારકા

* પોરબંદર

* કચ્છ

* જામનગર

રાજ્યમાં સરેરાશ 89 ટકા વરસાદ નોંધાયો હોવા છતાં આ ચાર જિલ્લાઓમાં વરસાદની ઘટને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર દ્વારા દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

ખેડૂતોને કેટલી સહાય મળશે?

* સહાયનો દર: પ્રતિ હેક્ટર રૂ. 8,500

* મહત્તમ મર્યાદા: બે હેક્ટર

* બે હેક્ટર માટે મહત્તમ સહાય: રૂ. 17,000

પાકના નુકસાન સામે ખેડૂતોને આર્થિક રાહત આપવાના હેતુથી સહાયની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. વાસ્તવિક ચુકવણી પાત્રતા અને લાગુ નિયમોને આધીન રહેશે.

ઓછા વરસાદની ખેતી પર કેવી અસર?

* પાકની વૃદ્ધિ અને ઉત્પાદનમાં ઘટાડાની શક્યતા.

* જમીનમાં ભેજ ઘટતાં સિંચાઈની જરૂરિયાતમાં વધારો.

* વાવેતર પાછળ કરેલા ખર્ચની વસૂલાત અંગે ચિંતા.

* પાણીની અછતથી પશુપાલન પર પણ અસર.

* ઘાસચારા અને પશુઓ માટે પાણીની ઉપલબ્ધતા મોટો પડકાર બની શકે છે.

વરસાદની અછતની અસર વિસ્તાર, પાકના પ્રકાર અને સિંચાઈની સુવિધા પ્રમાણે અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.

હવે ખેડૂતોની નજર સહાયની પ્રક્રિયા પર

દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરાયેલા જિલ્લાઓના ખેડૂતો માટે સહાયની જાહેરાત બાદ હવે અરજી પ્રક્રિયા અને ચુકવણી અંગેની વિગતો મહત્ત્વની બનશે. ખેડૂતોને કયા દસ્તાવેજો રજૂ કરવા પડશે, સહાય માટેની પાત્રતા કેવી રીતે નક્કી થશે અને રકમ ક્યારે ચૂકવાશે તે અંગેની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા નિર્ણાયક રહેશે. સમયસર સહાય પહોંચે તો વરસાદની અછતને કારણે ઊભી થયેલી આર્થિક મુશ્કેલીઓમાં ખેડૂતોને અમુક અંશે રાહત મળી શકે છે.